Nền kinh tế Ukraine đang phải đối mặt với hai cú sốc lớn: việc mất nguồn thu 1 tỷ USD mỗi năm từ trung chuyển khí đốt Nga và các tác động tiềm tàng của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu (EU). Những diễn biến này không chỉ làm tổn thương tăng trưởng kinh tế mà còn đe dọa hàng trăm nghìn việc làm, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chủ chốt như thép, hóa chất và xi măng. 

CBAM: Thách thức lớn cho xuất khẩu Ukraine

CBAM, dự kiến có hiệu lực từ năm 2026, là sáng kiến của EU nhằm đánh thuế carbon đối với các hàng hóa nhập khẩu không đáp ứng tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt. Dù được thiết kế để thúc đẩy công bằng trong quá trình chuyển đổi xanh, cơ chế này đang đặt Ukraine vào tình thế khó khăn.

Theo Liên đoàn các nhà tuyển dụng Ukraine (FEU), CBAM có thể khiến GDP của Ukraine giảm 6,4% và xuất khẩu giảm 6,3% vào năm 2030. Đặc biệt, xuất khẩu sang EU – thị trường quan trọng của Ukraine – dự kiến giảm tới 9,8%. Hơn 116.000 việc làm trong các ngành công nghiệp thải nhiều carbon có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Các doanh nghiệp Ukraine đang lo ngại trước những yêu cầu khắt khe của CBAM. Sergey Lavrynenko, giám đốc điều hành của Stalkanat, một nhà sản xuất thép dây, cho biết: “Chúng tôi không rõ giới hạn phát thải, chi phí chứng chỉ CBAM, hay danh sách hàng hóa chịu thuế của EU.” Điều này khiến các nhà xuất khẩu Ukraine khó có thể lập kế hoạch thích nghi kịp thời.

Kiev đang tìm kiếm sự miễn trừ hoặc ít nhất là trì hoãn thực thi CBAM, với lập luận rằng xung đột với Nga gây ra các thiệt hại ngoài dự kiến và cần được xem xét. Tuy nhiên, EU, dù cam kết hỗ trợ tái thiết Ukraine, vẫn coi CBAM là một phần không thể tách rời trong chiến lược khí hậu của khối.

Mất nguồn thu từ khí đốt Nga: Gánh nặng kinh tế bổ sung

Quyết định dừng trung chuyển khí đốt Nga qua Ukraine đã tước đi nguồn thu phí 1 tỷ USD mỗi năm của nước này. Đây là đòn giáng mạnh vào một nền kinh tế vốn đã chịu áp lực từ chiến tranh và phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ năng lượng.

Sự kết hợp giữa CBAM và việc mất doanh thu từ khí đốt có thể tạo ra hiệu ứng domino, khiến các ngành công nghiệp Ukraine mất lợi thế cạnh tranh và dẫn đến tình trạng thất nghiệp lan rộng.

Kêu gọi hỗ trợ quốc tế

Trước bối cảnh này, Ukraine đang nỗ lực vận động sự hỗ trợ từ EU, bao gồm các gói tài chính giúp các doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định rằng Kiev cần chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược thích nghi với các yêu cầu môi trường mới thay vì chỉ trông chờ vào sự giúp đỡ từ bên ngoài.

Tương lai bấp bênh

CBAM và sự thay đổi trong cấu trúc năng lượng châu Âu đặt ra câu hỏi lớn về khả năng phục hồi kinh tế của Ukraine. Trong khi EU cam kết hỗ trợ một Ukraine xanh và bền vững, các biện pháp ngắn hạn để giảm thiểu tác động tiêu cực vẫn còn chưa rõ ràng. Điều này khiến Kiev phải đối mặt với những thách thức lớn trong hành trình tái thiết và hội nhập sâu hơn vào thị trường châu Âu.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời