Trung Quốc ngày 5/3 hạ mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 xuống còn 4,5–5%, mức thấp nhất kể từ năm 1991, báo hiệu sự kết thúc của thời kỳ tăng trưởng hai chữ số từng được xem như quy luật tất yếu của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Dù quý 1/2026 ghi nhận tín hiệu phục hồi nhẹ, triển vọng trung và dài hạn đang bị định hình bởi một cụm rủi ro cấu trúc tích lũy qua nhiều thập kỷ — không thể giải quyết bằng các biện pháp kích thích chu kỳ thông thường.

Bất động sản: ba năm suy thoái chưa tìm được đáy

Thị trường bất động sản Trung Quốc từng là động cơ tăng trưởng trung tâm, vừa là tài sản chủ lực của hộ gia đình vừa là nguồn thu ngân sách địa phương. Giai đoạn đó đã kết thúc.

Giá nhà trên toàn quốc đã mất khoảng 30% kể từ đỉnh năm 2021, theo ước tính của các nhà kinh tế. Vòng xoáy suy giảm bắt đầu từ năm 2020 khi chính quyền siết chặt vay nợ của các chủ đầu tư, sau đó bị khuếch đại bởi làn sóng phong tỏa COVID làm tê liệt doanh số và xói mòn niềm tin hộ gia đình. Nhiều chủ đầu tư lớn vỡ nợ, bỏ lại hàng triệu căn hộ xây dở giữa chừng.

Phản ứng chính sách từ giữa năm 2024 — giảm lãi suất thế chấp, nới lỏng hạn chế mua nhà, giảm thuế giao dịch — chỉ mang lại sự ổn định tạm thời. Tâm lý người mua vẫn thận trọng trước rủi ro giá tiếp tục giảm và gánh nặng tài chính dài hạn từ tài sản có thể mất thêm giá trị.

Tại đỉnh chu kỳ, bất động sản và các ngành liên quan chiếm tỷ trọng đáng kể trong GDP Trung Quốc, theo Bloomberg Economics. Khi Bắc Kinh chuyển hướng sang sản xuất công nghệ cao và công nghiệp xanh, tỷ trọng này được dự báo sẽ thu hẹp đáng kể vào năm 2030 — song các lĩnh vực thay thế đòi hỏi vốn lớn hơn và tạo ít việc làm hơn, khiến chúng không thể bù đắp vai trò của bất động sản trong việc thúc đẩy tăng trưởng diện rộng.

Tiêu dùng và giảm phát: vòng xoáy khó thoát

Tài sản hộ gia đình co lại theo giá nhà đã để lại dấu ấn rõ nét trên hành vi tiêu dùng. Doanh số các mặt hàng có giá trị lớn như ô tô và thiết bị gia dụng suy yếu đáng kể. Theo Bloomberg, quý 1/2026 ghi nhận lần đầu tiên tiêu dùng nội địa Trung Quốc tăng trưởng âm kể từ đại dịch COVID-19.

Nhu cầu yếu đã gây áp lực giảm giá trên diện rộng kể từ năm 2023. Dù Trung Quốc đang trên đà thoát khỏi ba năm giảm phát (deflation) trong quý 2/2026, việc khôi phục động lực tăng giá vẫn là thách thức nghiêm trọng. Nếu người tiêu dùng tiếp tục kỳ vọng giá sẽ giảm thêm, họ có xu hướng trì hoãn chi tiêu — tự củng cố áp lực giảm phát theo vòng lặp khép kín.

Bắc Kinh gọi tình trạng cạnh tranh thái quá là "nội cuộn" (involution) và đã đưa việc chấm dứt các cuộc chiến giá vào danh sách ưu tiên hàng đầu, từ xe điện đến giao hàng thực phẩm. Mục tiêu là khôi phục sức định giá cho doanh nghiệp, từ đó cải thiện lương thưởng và kích thích tiêu dùng. Song lịch sử cho thấy một khi giảm phát đã bén rễ, quá trình thoát ra thường kéo dài và không tuyến tính.

Dân số và lao động: gánh nặng tích lũy qua nhiều thập kỷ

Trung Quốc đang đối mặt với sự co lại dân số ở quy mô chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ.

Số ca sinh năm 2025 giảm xuống còn 7,93 triệu — thấp nhất kể từ năm 1949. Xu hướng giảm đã kéo dài liên tục từ năm 2016, ngoại trừ một nhịp phục hồi ngắn năm 2024 được cho là phản ánh yếu tố tâm lý của Năm Giáp Thìn theo truyền thống phương Đông.

Dân số trong độ tuổi lao động (16–59 tuổi) năm 2025 chiếm khoảng 61% tổng dân số, giảm từ mức hơn 70% một thập kỷ trước. Tỷ lệ người trong độ tuổi lao động so với người trên 65 tuổi hiện vào khoảng 4:1 và được dự báo sẽ giảm xuống còn 2:1 trong vòng hai thập kỷ tới — đặt ra gánh nặng ngày càng lớn cho hệ thống an sinh xã hội và y tế.

Bắc Kinh đặt cược vào năng suất lao động qua tự động hóa để bù đắp sự sụt giảm về số lượng lao động. Chủ tịch Tập Cận Bình đã đặt đầu tư vào khoa học và công nghệ — đặc biệt là công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và robot — làm trụ cột chiến lược phát triển kinh tế dài hạn.

Thị trường việc làm: thất nghiệp và bất cân xứng cơ cấu

Trong khi tỷ lệ thất nghiệp tổng thể duy trì ổn định, thất nghiệp trong nhóm thanh niên tăng mạnh khi hàng triệu sinh viên tốt nghiệp gia nhập thị trường lao động đang có xu hướng nguội lạnh. Đa số tìm kiếm việc làm văn phòng, trong khi nền kinh tế vẫn tập trung vào sản xuất — tạo ra sự không tương thích cơ cấu khó giải quyết trong ngắn hạn.

Bất ổn thu nhập và tăng trưởng lương thấp đang cản trở nỗ lực khôi phục tiêu dùng. Hộ gia đình lo ngại về thu nhập tương lai có xu hướng gia tăng tiết kiệm thay vì chi tiêu, củng cố thêm đà suy giảm của cầu nội địa. Làn sóng tự động hóa trong sản xuất và dịch vụ đang tái định hình nhu cầu lao động theo hướng bất lợi cho nhóm lao động kỹ năng trung bình.

Xuất khẩu: chỗ dựa duy nhất — nhưng mong manh và đang bị thách thức

Trong bức tranh ảm đạm, xuất khẩu là điểm sáng duy nhất còn giữ được vai trò đối trọng với suy yếu nội địa.

Thặng dư thương mại Trung Quốc đạt mức kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD năm 2025, ngay cả khi thuế quan Mỹ với hàng hóa Trung Quốc leo thang lên tới 145% vào đầu năm 2025. Xuất khẩu sang châu Âu và các thị trường mới nổi ở Đông Nam Á đã hấp thụ phần lớn lượng hàng bị mất ở thị trường Mỹ. Nhu cầu về máy móc thiết bị công nghiệp — đặc biệt từ làn sóng đầu tư vào AI — và sự dịch chuyển lên phân khúc giá trị cao hơn (xe điện, pin mặt trời, thiết bị sản xuất) là những yếu tố hỗ trợ chính.

Tuy nhiên, vai trò của xuất khẩu đang có dấu hiệu thu hẹp. Xuất khẩu ròng đóng góp khoảng một phần ba tăng trưởng GDP năm 2025 — cao nhất kể từ năm 1997 — nhưng tỷ lệ này giảm mạnh xuống dưới 15% trong quý 1/2026, một phần do chi phí nhập khẩu công nghệ tăng cao.

Rủi ro dài hạn từ sự phụ thuộc vào xuất khẩu đang hiện hữu. Không chỉ Mỹ, ngày càng nhiều quốc gia — kể cả EU — đang xem xét các biện pháp chống lại làn sóng hàng Trung Quốc ồ ạt. Để đạt mục tiêu trở thành nền kinh tế phát triển vừa vào năm 2035, Trung Quốc cần duy trì tăng trưởng bình quân 4,17%/năm trong thập kỷ tới — một mục tiêu ngày càng khó đạt nếu không có sự phục hồi thực chất của cầu nội địa.

Hàm ý với Việt Nam và khu vực

Sự điều chỉnh cấu trúc của Trung Quốc tác động trực tiếp đến Việt Nam trên nhiều chiều.

Tích cực: sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu ra khỏi Trung Quốc — được thúc đẩy bởi cả chiến lược "China+1" của các tập đoàn đa quốc gia lẫn áp lực từ phía thuế quan — tiếp tục mang lại dòng FDI đáng kể cho Việt Nam, đặc biệt trong điện tử và sản xuất. Tuy nhiên, cùng chiều với đó là những rủi ro cần theo dõi sát.

Hàng xuất khẩu Trung Quốc tràn vào Đông Nam Á với giá cạnh tranh hơn — hệ quả trực tiếp của giảm phát nội địa và năng lực sản xuất dư thừa — đang tạo áp lực cạnh tranh lên các nhà sản xuất Việt Nam tại thị trường xuất khẩu thứ ba. Tăng trưởng tiêu dùng Trung Quốc suy yếu đồng nghĩa với nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam (nông sản, khoáng sản, cao su) có thể không duy trì được đà tăng. NHNN sẽ cần theo dõi sát biến động tỷ giá CNY trong bối cảnh áp lực tỷ giá có thể lan truyền sang VND thông qua kênh thương mại. Trên HoSE, nhóm vật liệu xây dựng, khoáng sản và các doanh nghiệp xuất khẩu sang Trung Quốc là nhóm nhạy cảm nhất với diễn biến bất động sản và tiêu dùng tại nước này.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656