Vòng đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ đã kết thúc với nhiều tín hiệu khả quan. Hai bên nhất trí xây dựng lộ trình 60 ngày để hướng tới một thỏa thuận cuối cùng, đồng thời thiết lập hàng loạt cơ chế mới nhằm thúc đẩy đối thoại kỹ thuật, giám sát tiến trình hòa giải và ngăn ngừa nguy cơ xung đột tái bùng phát trong khu vực.

Mỹ và Iran đạt tiến triển đáng kể trong vòng đàm phán tại Thụy Sĩ

Ngày 22/6, Mỹ và Iran đã hoàn tất vòng đàm phán cấp cao diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock, Thụy Sĩ, với mục tiêu tìm kiếm giải pháp lâu dài nhằm chấm dứt hoàn toàn căng thẳng và xung đột giữa hai quốc gia.

Phái đoàn Iran tham gia đàm phán do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu, trong khi phía Mỹ được đại diện bởi Phó Tổng thống JD Vance.

Theo tuyên bố chung được công bố sau cuộc họp bởi hai quốc gia trung gian là Qatar và Pakistan, các cuộc trao đổi diễn ra trong bầu không khí tích cực, mang tính xây dựng và đã đạt được những kết quả được đánh giá là "đáng khích lệ".

Một trong những kết quả quan trọng nhất của vòng đàm phán là việc hai bên thống nhất xây dựng lộ trình kéo dài 60 ngày nhằm hướng tới một thỏa thuận hòa bình toàn diện.

Song song với đó, Mỹ và Iran cũng nhất trí triển khai các cơ chế hỗ trợ đàm phán kỹ thuật để giải quyết những vấn đề còn tồn tại giữa hai nước.

Theo kế hoạch, các nhóm chuyên gia sẽ tiếp tục tiến hành các phiên thảo luận kỹ thuật trong những ngày tới nhằm cụ thể hóa các nội dung đã được thống nhất ở cấp chính trị.

Qatar và Pakistan cam kết tiếp tục đóng vai trò trung gian hòa giải, tạo điều kiện thuận lợi để các cuộc thương lượng diễn ra trong môi trường tích cực và hướng tới mục tiêu đạt được một thỏa thuận cuối cùng.

Thành lập ủy ban cấp cao giám sát tiến trình hòa giải

Để bảo đảm quá trình đàm phán được triển khai hiệu quả, hai bên đã thống nhất thành lập một ủy ban cấp cao chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ tiến trình hòa giải về mặt chính trị.

Các trưởng đoàn đàm phán sẽ thường xuyên báo cáo tình hình cho cơ quan này, đồng thời trực tiếp phụ trách các nhóm công tác chuyên biệt liên quan đến những vấn đề trọng tâm như chương trình hạt nhân, các biện pháp trừng phạt kinh tế và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Việc hình thành cơ chế giám sát mới được kỳ vọng sẽ giúp tăng cường tính minh bạch cũng như thúc đẩy việc thực hiện các cam kết trong giai đoạn đàm phán tiếp theo.

Thiết lập cơ chế ngăn ngừa xung đột tại Lebanon

Ngoài các nội dung song phương, Mỹ và Iran cũng đạt được đồng thuận về việc xây dựng một cơ chế điều phối và ngăn ngừa xung đột liên quan đến Lebanon.

Cơ chế này sẽ hoạt động dưới sự hỗ trợ của các quốc gia trung gian nhằm bảo đảm các hoạt động quân sự tại Lebanon chấm dứt hoàn toàn và tránh nguy cơ leo thang căng thẳng trở lại.

Đây được xem là một trong những bước đi quan trọng nhằm duy trì ổn định khu vực trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Israel và Hezbollah vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Tiến triển trong vấn đề Hormuz, dầu mỏ và các lệnh trừng phạt

Theo đánh giá của một quan chức ngoại giao cấp cao Mỹ, vòng đàm phán lần này đã đạt được tiến bộ trên nhiều lĩnh vực then chốt.

Trong đó, các bên đã nhất trí xây dựng những cơ chế nhằm bảo đảm hoạt động lưu thông qua eo biển Eo biển Hormuz luôn được duy trì ổn định. Đây là tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới, nơi vận chuyển phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu từ khu vực Trung Đông.

Ngoài ra, các bên cũng thảo luận về các biện pháp bảo đảm việc duy trì lệnh ngừng bắn tại miền Nam Lebanon.

Về phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết các cuộc đàm phán đã đạt được những bước tiến quan trọng, đặc biệt liên quan đến các vấn đề kinh tế.

Theo ông, Tehran đã nhận được các cam kết liên quan đến việc miễn trừ cho hoạt động xuất khẩu dầu mỏ và hóa dầu, dỡ bỏ phong tỏa cảng biển, giải phóng một phần tài sản bị đóng băng ở nước ngoài cũng như triển khai các chương trình phục hồi và phát triển kinh tế.

Theo thông tin từ tờ The Guardian, Bộ Tài chính Mỹ đang xem xét ban hành một cơ chế miễn trừ kéo dài 60 ngày đối với các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu thô, sản phẩm hóa dầu và các mặt hàng dẫn xuất từ dầu của Iran.

Nếu được thực hiện, động thái này sẽ cho phép các tổ chức tài chính và khách hàng quốc tế giao dịch với Iran mà không phải đối mặt với nguy cơ bị Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp.

Tehran cho rằng điều này đồng nghĩa với việc Ngân hàng Trung ương Iran có thể xuất khẩu dầu và tiếp nhận thanh toán quốc tế một cách thuận lợi hơn trong thời gian tới.

Lebanon được xem là phép thử đầu tiên của tiến trình hòa giải

Mặc dù đã đạt được một số bước tiến đáng kể, hai bên vẫn còn nhiều vấn đề phức tạp cần tiếp tục đàm phán trong khuôn khổ lộ trình 60 ngày.

Các nội dung trọng tâm bao gồm tương lai chương trình hạt nhân của Iran, lộ trình dỡ bỏ trừng phạt, cơ chế xử lý các tài sản bị phong tỏa cũng như các vấn đề an ninh khu vực.

Theo Ngoại trưởng Abbas Araghchi, ưu tiên trước mắt của Tehran là xử lý căng thẳng liên quan đến cuộc xung đột giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon.

Ông cho rằng cơ chế điều phối và ngăn ngừa xung đột mới được thiết lập tại Lebanon sẽ trở thành "phép thử thực sự đầu tiên" đối với tiến trình hòa giải giữa Mỹ và Iran.

Nhà ngoại giao Iran cũng cảnh báo rằng nếu tình trạng bạo lực tiếp tục kéo dài tại Lebanon, điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực tới các nỗ lực ngoại giao rộng lớn hơn mà các bên đang theo đuổi trong khu vực.

Nguồn: CafeF