Ngành hàng không vũ trụ Pháp kêu gọi EU xây dựng chuỗi cung ứng tự chủ để giảm 90% sự phụ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc và chip Đài Loan. Động thái này nhằm đối phó với xu hướng "vũ khí hóa chuỗi cung ứng" toàn cầu.

Cảnh báo về "vũ khí hóa chuỗi cung ứng" và sự phụ thuộc vào Trung Quốc

Ngành công nghiệp hàng không - vũ trụ Pháp và châu Âu đang đứng trước sức ép lớn trong việc tái định hình chiến lược nguồn cung, nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường châu Á đối với các nguyên liệu then chốt. Tại buổi gặp gỡ báo chí đầu năm, ông Olivier Andriès, Chủ tịch Hiệp hội các ngành công nghiệp hàng không và vũ trụ Pháp, đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng về xu hướng "vũ khí hóa chuỗi cung ứng". Ông nhấn mạnh rằng các mối quan hệ phụ thuộc chiến lược đang bị biến thành công cụ để tạo lợi thế trong cạnh tranh địa chính trị.

Minh chứng rõ nét nhất cho rủi ro này là động thái của Trung Quốc vào ngày 06/01, khi nước này quyết định ngừng xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản - một quyết định ước tính gây thiệt hại hơn 4 tỷ USD cho nền công nghiệp Nhật. Tại Pháp, tình hình cũng đáng báo động khi khoảng 90% nguồn cung đất hiếm cho ngành hàng không hiện nay đến từ Trung Quốc. Sự phụ thuộc này bao trùm từ khâu nguyên liệu thô đến toàn bộ quy trình tinh luyện. Đặc biệt là samarium, một vật liệu thiết yếu để sản xuất nam châm cho động cơ và hệ thống điện - cơ trên máy bay. Mặc dù Pháp cùng với Mỹ là những quốc gia hiếm hoi làm chủ quy trình sản xuất máy bay dân dụng, nhưng "tử huyệt" về nguyên liệu đầu vào khiến ngành này trở nên mong manh trước các cú sốc địa chính trị.

Chiến lược cấp độ châu Âu và bài toán chất bán dẫn

Trước thực trạng cấp bách trên, ông Andriès kêu gọi triển khai một chiến lược đồng bộ ở cấp độ Liên minh châu Âu (EU). Mục tiêu là xây dựng một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh ngay tại lục địa già, bao gồm từ khâu khai thác khoáng sản đến công nghệ tinh luyện, nhằm chấm dứt tình trạng lệ thuộc vào một nguồn cung duy nhất.

Không chỉ dừng lại ở đất hiếm, lĩnh vực chất bán dẫn cũng đang đối mặt với thách thức tương tự khi ngành hàng không toàn cầu phụ thuộc quá lớn vào năng lực sản xuất của Đài Loan (Trung Quốc). Ông Andriès nhận định đây là vấn đề mang tính hệ thống, ảnh hưởng không chỉ tới hàng không mà còn lan sang ngành ôtô và nhiều lĩnh vực công nghiệp mũi nhọn khác. Trong bối cảnh quản trị rủi ro hiện đại, việc tránh phụ thuộc vào một "điểm nghẽn duy nhất" thông qua đa dạng hóa nhà cung cấp và quốc gia cung ứng được xem là yêu cầu mang tính sống còn đối với an ninh kinh tế châu Âu.

Bức tranh sáng màu về phục hồi và việc làm

Bên cạnh những lo ngại về vĩ mô, bức tranh nội tại của ngành hàng không Pháp vẫn ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Theo nghiên cứu phối hợp với Ngân hàng Trung ương Pháp, hoạt động của các doanh nghiệp cung ứng đã tăng trưởng khoảng 10% trong năm qua. Ông Didier Kayat, Chủ tịch Nhóm các nhà cung ứng hàng không, quốc phòng và vũ trụ Pháp, cho biết số lượng doanh nghiệp gặp khó khăn nghiêm trọng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Dù vẫn còn khoảng 3-5% doanh nghiệp ở khâu thượng nguồn chịu áp lực, nhưng xu hướng chủ đạo vẫn là sự phục hồi mạnh mẽ về mức trước đại dịch COVID-19.

Về thị trường lao động, ngành hàng không tiếp tục khẳng định vị thế là "đầu tàu" tuyển dụng công nghiệp tại Pháp. Bà Clémentine Gallet, Chủ tịch Ủy ban hàng không - doanh nghiệp vừa và nhỏ, cho biết ngành đã tuyển dụng khoảng 29.000 lao động trong năm 2024 và dự kiến tạo thêm từ 25.000 đến 30.000 việc làm trong năm 2025. Với tổng lực lượng lao động hiện khoảng 220.000 người, ngành hàng không Pháp đang duy trì đà tăng trưởng vững chắc song song với nỗ lực củng cố năng lực tự chủ chiến lược.

Theo Vietstock