Tổng thống Donald Trump ngày 3/3 cảnh báo sẽ áp đặt cấm vận thương mại toàn diện đối với Tây Ban Nha sau khi nước này từ chối cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự để phục vụ các hoạt động liên quan tới cuộc tấn công chống lại Iran.

Phát biểu trước báo giới trong cuộc gặp Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 3/3, ông Trump chỉ trích: “Tây Ban Nha rất tệ”, đồng thời cho biết đã yêu cầu Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent xem xét “cắt đứt toàn bộ giao dịch” với nước này.

“Chúng tôi sẽ cắt đứt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha. Chúng tôi không muốn liên quan gì đến họ nữa”, ông nhấn mạnh.

Mỹ rút máy bay khỏi căn cứ Rota và Moron

Căng thẳng leo thang sau khi chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố không cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự Rota và Moron ở miền nam nước này để tấn công Iran.

Đáp lại, Washington đã điều chuyển 15 máy bay khỏi hai căn cứ nói trên. Ông Trump cảnh báo bản thân có quyền chặn mọi hoạt động kinh doanh với Tây Ban Nha và không loại trừ khả năng áp đặt cấm vận.

Tổng thống Mỹ cũng công khai trao đổi với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer về các biện pháp có thể triển khai. Cả Greer và Bessent đều xác nhận Nhà Trắng có công cụ pháp lý để hành động nếu xét thấy cần thiết vì lợi ích an ninh quốc gia.

Cơ sở pháp lý và tranh luận về IEEPA

Chính quyền Mỹ cho biết có thể viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp đặt cấm vận thương mại. Theo các nhà nghiên cứu về luật thương mại, tổng thống có thể thực hiện biện pháp này nếu tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và xác định quốc gia liên quan là mối đe dọa “bất thường và đặc biệt” đối với Mỹ.

Tuy nhiên, giới học giả bày tỏ hoài nghi về khả năng đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý đó. Giáo sư luật Peter Shane (Đại học New York) nhận định việc Tây Ban Nha từ chối cho sử dụng căn cứ không quân trên lãnh thổ của họ khó có thể bị coi là một mối đe dọa đặc biệt nghiêm trọng đối với an ninh hoặc chính sách đối ngoại Mỹ.

Phản ứng từ Tây Ban Nha và tác động thương mại

Chính quyền Tây Ban Nha đã lên tiếng đề nghị Washington tôn trọng quyền tự quyết của doanh nghiệp tư nhân, tuân thủ luật pháp quốc tế cũng như các cam kết thương mại song phương giữa Mỹ và Liên minh châu Âu. Tây Ban Nha cho biết họ có đủ nguồn lực để giảm thiểu tác động nếu lệnh cấm vận xảy ra, đồng thời tái khẳng định cam kết thúc đẩy thương mại tự do và hợp tác kinh tế.

Tây Ban Nha hiện là nước xuất khẩu dầu olive lớn nhất thế giới, đồng thời cung cấp phụ tùng ôtô, thép và hóa chất cho thị trường Mỹ. So với nhiều nền kinh tế châu Âu khác, mức độ phụ thuộc của Tây Ban Nha vào thị trường Mỹ được đánh giá là thấp hơn tương đối.

Washington đã ghi nhận thặng dư thương mại với Tây Ban Nha bốn năm liên tiếp, đạt 4,8 tỷ USD vào năm ngoái. Kim ngạch xuất khẩu của Mỹ sang quốc gia châu Âu này đạt 26,1 tỷ USD, trong khi nhập khẩu ở mức 21,3 tỷ USD. Xuất khẩu dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ sang Tây Ban Nha cũng gia tăng đáng kể trong vài năm gần đây.