Ngày 26/2, Mỹ và Iran đã tiến hành vòng đàm phán gián tiếp về chương trình hạt nhân của Tehran tại Geneva (Thụy Sĩ). Dù chưa đạt được thỏa thuận cụ thể, hai bên thống nhất sẽ tiếp tục các cuộc thảo luận kỹ thuật tại Vienna (Áo) trong tuần tới.

Đàm phán ghi nhận tiến triển nhưng còn nhiều bất đồng

Các cuộc thương lượng kéo dài nhiều giờ với vai trò trung gian của Oman. Ngoại trưởng Oman Badr al-Busaidi cho biết hai bên đã đạt được “tiến triển đáng kể”, song không công bố chi tiết nội dung cụ thể.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi mô tả đây là một trong những vòng đàm phán căng thẳng và kéo dài nhất, khi các bên đi sâu vào những vấn đề cốt lõi gồm lộ trình hạt nhân và cơ chế dỡ bỏ trừng phạt. 

Tuy nhiên, khác biệt lớn vẫn tồn tại. Tehran tiếp tục khẳng định quyền làm giàu uranium, phản đối việc chuyển uranium ra nước ngoài và yêu cầu chấm dứt các biện pháp trừng phạt. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium, thu hẹp chương trình tên lửa tầm xa và ngừng hỗ trợ các lực lượng vũ trang trong khu vực. Iran bác bỏ việc mở rộng nội dung đàm phán sang các vấn đề ngoài hạt nhân, khẳng định chương trình của họ chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Khoảng cách lập trường này khiến khả năng đạt thỏa thuận toàn diện trong ngắn hạn vẫn còn xa.

Ngoại giao song hành với áp lực quân sự

Vòng đàm phán diễn ra trong bối cảnh Mỹ duy trì hiện diện quân sự lớn tại Trung Đông, với hơn một chục tàu chiến, bao gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln. Việc hai tàu sân bay Mỹ cùng hoạt động trong khu vực được đánh giá là động thái hiếm thấy trong nhiều thập niên.

Ngoại trưởng Iran cảnh báo nếu xung đột bùng phát, các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực có thể trở thành mục tiêu, làm gia tăng nguy cơ chiến tranh lan rộng. Theo ông Ali Vaez từ Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), việc phái đoàn Mỹ tiếp tục ở lại bàn đàm phán cho thấy hai bên vẫn còn điểm chung nhất định, dù khả năng đạt đột phá chưa rõ ràng.

Các cuộc thương lượng trước đó từng đổ vỡ sau chiến dịch quân sự của Israel vào tháng 6/2025, với sự tham gia không kích của Mỹ nhằm vào một số cơ sở hạt nhân Iran. Dù thiệt hại cụ thể chưa được công bố, nhiều cơ sở được cho là đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Triển vọng thỏa thuận

Theo đánh giá của tình báo Mỹ, Iran chưa tái khởi động chương trình vũ khí hạt nhân nhưng đã thực hiện một số hoạt động có thể rút ngắn thời gian phát triển nếu có quyết định chính trị. Sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015, Iran đã nâng mức làm giàu uranium lên 60%, tiến gần ngưỡng 90% cần thiết cho vũ khí hạt nhân.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh Washington ưu tiên giải pháp ngoại giao, song không loại trừ các phương án khác. Giới phân tích cho rằng mục tiêu cuối cùng của Mỹ vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng: liệu chỉ hướng tới một thỏa thuận hạt nhân chặt chẽ hơn hay tìm kiếm thay đổi sâu rộng hơn trong cấu trúc chính trị Iran.

Bất kỳ kịch bản quân sự nào cũng tiềm ẩn rủi ro lớn đối với an ninh khu vực và nguồn cung năng lượng toàn cầu, đặc biệt tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên thế giới.

Trong bối cảnh đó, việc hai bên đồng ý tiếp tục đàm phán tại Vienna được xem là tín hiệu tích cực, nhưng con đường hướng tới một thỏa thuận toàn diện vẫn còn nhiều trở ngại.

Hiện chưa có thông tin chính thức về thành phần phía Mỹ sẽ tham dự các cuộc thảo luận kỹ thuật dự kiến diễn ra vào tuần tới. Đáng chú ý, trong các vòng đàm phán gần đây, đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump là Steve Witkoff cùng Jared Kushner được cho là không mời đội ngũ chuyên gia kỹ thuật tham gia.