Trong cuộc hội đàm với Ủy viên Năng lượng EU, Dan Jorgensen, vào ngày 9/1, Thủ tướng Slovakia, Robert Fico, đã cảnh báo rằng nước này đang xem xét các biện pháp trả đũa Ukraine nếu không đạt được giải pháp cho việc khóa van khí đốt từ Nga.

Sự việc này là hậu quả trực tiếp từ quyết định của Kiev vào ngày 1/1/2025 khi không gia hạn thỏa thuận trung chuyển khí đốt qua lãnh thổ Ukraine.

Ukraine đặt mục tiêu cắt giảm nguồn thu của Nga để làm suy yếu khả năng tài trợ cho cuộc xung đột. Hành động này đã đẩy EU vào tình thế phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế để duy trì an ninh năng lượng.

Mặc dù nguồn cung khí đốt trong EU đã được đảm bảo tạm thời, Slovakia phải đối mặt với những tổn thất kinh tế nghiêm trọng, bao gồm 1 tỷ euro mỗi năm do giá khí đốt tăng cao và 500 triệu euro từ việc mất phí quá cảnh.

Slovakia: Căng thẳng chính trị và biện pháp trả đũa

Thủ tướng Fico tuyên bố Slovakia không thể chịu đựng những tổn thất này một cách đơn phương. Ông đã đưa ra các biện pháp đáp trả tiềm năng, bao gồm việc cắt giảm viện trợ nhân đạo, giảm hỗ trợ cho người tị nạn Ukraine, hoặc thậm chí sử dụng quyền phủ quyết đối với các quyết định của EU liên quan đến Ukraine.

“Không có gì, kể cả luật quốc tế hay lệnh trừng phạt, ngăn cản việc vận chuyển khí đốt qua Ukraine,” ông Fico nhấn mạnh tại Brussels. Đồng thời, ông cũng bày tỏ sự không mong muốn làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, mặc dù lời lẽ của ông đã khiến nhiều bên quan ngại.

Thủ tướng Fico nhấn mạnh rằng giá năng lượng tăng cao đang làm giảm khả năng cạnh tranh của EU trên thị trường toàn cầu. Nếu không có giải pháp, ông cảnh báo rằng Slovakia sẽ buộc phải thực hiện các biện pháp quyết liệt để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Thay đổi chính sách đối ngoại của Slovakia

Kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2023, ông Fico đã thực hiện những thay đổi đáng kể trong chính sách đối ngoại, bao gồm xây dựng mối quan hệ gần gũi hơn với Nga và từ chối cung cấp viện trợ quân sự cho Ukraine. Điều này đã khiến Slovakia đi ngược lại với nhiều quốc gia EU khác.

Trong bối cảnh hiện tại, Slovakia đã ký hợp đồng với Gazprom và cần từ 4-5 tỷ mét khối khí đốt mỗi năm để đáp ứng nhu cầu nội địa.

Năm 2023, công ty vận chuyển khí đốt Eustream của Slovakia ghi nhận doanh thu từ hoạt động vận chuyển là 226 triệu euro. Tuy nhiên, việc cắt đứt dòng khí đốt từ Nga qua Ukraine đang đặt ra mối đe dọa lớn đối với an ninh năng lượng của quốc gia này.

Những giải pháp được đề xuất và phản ứng của Ukraine

Slovakia đã đề xuất các giải pháp kỹ thuật, bao gồm việc tiếp quản quyền sở hữu khí đốt của Nga trước khi nó đến Ukraine. Tuy nhiên, các đề xuất này đã bị Kiev từ chối tại hội nghị thượng đỉnh EU vào tháng 12. Điều này càng làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước.

Đáng chú ý, sau hội nghị EU, Thủ tướng Fico đã gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Moscow để thảo luận về vấn đề này, động thái càng làm rõ chiến lược xoay trục của Slovakia hướng tới Nga.

Căng thẳng giữa Slovakia, Ukraine, và EU trong vấn đề khí đốt là một minh chứng rõ ràng về sự phức tạp trong mối quan hệ năng lượng và địa chính trị tại châu Âu.

Dù các bên đã nhất trí thành lập một nhóm làm việc để giải quyết vấn đề, vẫn chưa rõ Slovakia sẽ đạt được những gì từ nỗ lực này. Trong khi đó, hành động cứng rắn của Thủ tướng Fico có nguy cơ làm xói mòn sự đoàn kết của EU và tạo thêm những thách thức cho khu vực.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời