Việc Mỹ bắt giữ tàu hàng Iran khiến Tehran tuyên bố rút khỏi đàm phán, đẩy thỏa thuận ngừng bắn đến bờ vực đổ vỡ và làm thị trường dầu mỏ biến động mạnh.

Đàm phán đình trệ, nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận ngừng bắn

Theo các nguồn tin quốc tế, nỗ lực thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình lâu dài tại Trung Đông đang bị đe dọa nghiêm trọng. Iran xác nhận sẽ không tham dự vòng đàm phán thứ hai mà Mỹ kỳ vọng diễn ra trước khi lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran hết hạn vào 21/4. Nguyên nhân được phía Tehran đưa ra là việc Mỹ vẫn duy trì phong tỏa, tiếp tục gây sức ép và đưa ra các yêu cầu bị cho là “quá đáng”.

Trong thời gian qua, tình trạng bế tắc tại eo biển Hormuz – điểm nghẽn quan trọng của thị trường năng lượng toàn cầu – vẫn kéo dài, góp phần đẩy giá dầu tăng cao. Diễn biến thực địa cũng cho thấy sự thiếu nhất quán khi Iran từng tuyên bố mở rồi lại đóng tuyến hàng hải này.

Vụ bắt giữ tàu làm gia tăng đối đầu

Ngày 19/4, phía Mỹ cho biết đã nổ súng và bắt giữ một tàu chở hàng Iran khi tàu này di chuyển về cảng Bandar Abbas của Iran. Tổng thống Donald Trump xác nhận lực lượng Mỹ đang kiểm tra hàng hóa trên tàu.

Ở chiều ngược lại, Iran khẳng định con tàu xuất phát từ Trung Quốc và bị phía Mỹ tấn công và bắt giữ. Quân đội Iran cảnh báo sẽ có phản ứng đáp trả trong thời gian tới, làm gia tăng nguy cơ leo thang quân sự.

Thông điệp cứng rắn từ Tehran và Washington

Phó tổng thống thứ nhất của Iran, ông Mohammadreza Aref, nhấn mạnh lập trường không thể vừa bị chặn xuất khẩu dầu vừa đảm bảo an ninh năng lượng cho các nước khác. Ông tuyên bố lựa chọn hiện nay chỉ có hai khả năng: hoặc thị trường dầu tự do cho tất cả, hoặc giá năng lượng cao trên diện rộng.

Trước đó cùng ngày Chủ Nhật, Tổng thống Trump tiếp tục gây sức ép khi đe dọa tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran như nhà máy điện và cầu đường nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận. Ông cũng cáo buộc Iran “vi phạm hoàn toàn” lệnh ngừng bắn thông qua các hành động nhắm vào tàu thuyền.

Iran trước đó cảnh báo sẽ trả đũa nếu hạ tầng dân sự của họ bị tấn công, bao gồm cả khả năng nhắm vào các cơ sở năng lượng và nước của các quốc gia Vùng Vịnh.

Đàm phán vẫn để ngỏ, nhưng rủi ro tăng cao

Dù căng thẳng leo thang, Mỹ vẫn dự kiến cử phái đoàn tới thủ đô Islamabad (Pakistan) vào tối ngày thứ Hai để chuẩn bị cho vòng đàm phán thứ hai ngay trước khi lệnh ngừng bắn hết hạn. Pakistan tiếp tục đóng vai trò trung gian trong nỗ lực này.

Tuy nhiên, triển vọng đạt được tiến triển là không rõ ràng khi niềm tin giữa hai bên suy giảm mạnh.

Thị trường dầu phản ứng mạnh

Diễn biến mới đã tác động ngay lập tức đến thị trường năng lượng. Giá dầu thô bật tăng trở lại sau khi từng giảm trong tuần trước nhờ kỳ vọng hòa bình. Cụ thể, vào hơn 7h sáng nay (20/4) theo giờ Việt Nam, dầu WTI tăng hơn 8% lên gần 91 USD/thùng, trong khi dầu Brent tăng hơn 7% lên khoảng 97 USD/thùng so với đóng cửa tuần trước.

Ngoài ra, Iran cũng siết chặt kiểm soát tại eo biển Hormuz khi yêu cầu một số tàu chở LPG quay đầu, dù có trường hợp sau đó vẫn tìm cách đi qua thành công.

Những diễn biến mới cho thấy tình hình đang chuyển từ giai đoạn đàm phán sang đối đầu trực tiếp nhiều hơn. Khi lệnh ngừng bắn sắp hết hạn mà chưa có tiến triển rõ ràng, rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng và biến động thị trường toàn cầu tiếp tục gia tăng.

Nguồn: VnEconomy