Liên minh châu Âu (EU) đang tìm cách phá vỡ thế bế tắc sau khi Hungary phủ quyết gói vay 90 tỷ euro hỗ trợ Ukraine, xem xét đề xuất khôi phục dầu Nga để đổi lấy việc Budapest rút quyền phủ quyết.

Hungary phủ quyết, EU lâm vào thế khó

Trong thư gửi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 26/2, Thủ tướng Hungary Viktor Orban cáo buộc Kiev cố tình trì hoãn việc nối lại trung chuyển dầu Nga qua đường ống Druzhba, từ đó gây sức ép năng lượng lên Hungary trước thềm bầu cử quốc hội vào tháng 4. Ông Orban cho rằng động thái này mang động cơ chính trị, làm suy giảm vị thế của mình trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội dự kiến vào tháng 4 và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích quốc gia.

Đáp lại, Budapest không chỉ phủ quyết khoản vay khẩn cấp 90 tỷ euro của EU dành cho Ukraine mà còn chặn gói trừng phạt thứ 20 nhằm vào Moscow. Động thái này khiến EU rơi vào thế khó, trong bối cảnh Kiev được cảnh báo có thể cạn ngân sách vào tháng 4 nếu không nhận được hỗ trợ kịp thời.

Theo nguồn tin ngoại giao được Politico dẫn lại, EU từng cân nhắc kích hoạt Điều 7, qua đó tạm đình chỉ quyền phủ quyết của Hungary — bước đi có thể kéo theo nguy cơ tranh chấp pháp lý nếu phía Budapest khởi kiện. Vì vậy Brussels đang nghiêng về một giải pháp chính trị linh hoạt hơn.

Đường ống Druzhba – “nút thắt” của khủng hoảng

Giải pháp được cho là khả thi nhất hiện nay là trao cho Hungary một cam kết bằng văn bản về việc nối lại nguồn cung dầu Nga qua đường ống Druzhba.

Tuyến ống này, được xây dựng từ thập niên 1960, vận chuyển dầu từ Nga qua Belarus rồi chia thành hai nhánh: nhánh phía Bắc tới Ba Lan và Đức; nhánh phía Nam đi qua Ukraine tới Slovakia, Hungary và Cộng hòa Séc.

Đối với Hungary – quốc gia không giáp biển và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng – Druzhba có vai trò đặc biệt quan trọng. Từ ngày 27/1, tuyến ống này đã ngừng hoạt động, làm gia tăng lo ngại về an ninh năng lượng. 

Năm 2025, Nga chiếm hơn 92% lượng dầu thô nhập khẩu của Hungary, tăng mạnh so với mức 61% trước xung đột Nga – Ukraine, cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của Budapest vào nguồn cung từ Moscow.

Trước nguy cơ thiếu hụt, chính phủ Hungary đã tuyên bố sẽ giải phóng 250.000 tấn dầu thô từ kho dự trữ chiến lược nhằm đảm bảo nguồn cung trong nước.

Căng thẳng nội khối EU gia tăng

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đã chỉ trích Thủ tướng Orban vi phạm “nguyên tắc hợp tác chân thành” và làm suy yếu các quyết định tập thể của EU. Ngược lại, ông Orban khẳng định mình hành động vì lợi ích quốc gia và không thể ủng hộ Kiev trong khi Hungary đang bị gây sức ép năng lượng.

Phía Ukraine cho rằng việc chưa thể khôi phục nguồn cung xuất phát từ thiệt hại hạ tầng do các đợt tấn công của Nga gây ra. Tuy nhiên, Thủ tướng Viktor Orbán bác bỏ lập luận này, nhận định lời giải thích từ Kiev chưa đủ cơ sở thuyết phục.

Trong bối cảnh thời gian không còn nhiều và nhu cầu tài chính của Ukraine ngày càng cấp bách, EU đứng trước lựa chọn khó khăn: tiếp tục đối đầu pháp lý với Hungary hoặc chấp nhận một thỏa hiệp chính trị liên quan đến nguồn cung dầu Nga. Diễn biến này không chỉ ảnh hưởng đến gói vay 90 tỷ euro mà còn phản ánh những rạn nứt ngày càng rõ trong nội bộ EU trước cuộc khủng hoảng Ukraine và bài toán an ninh năng lượng.