Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký ban hành dự luật ngân sách trị giá 1,2 nghìn tỉ USD, qua đó chấm dứt tình trạng chính phủ liên bang Mỹ đóng cửa một phần kéo dài trong 4 ngày qua. 

Theo Reuters và NBC News, ngày 3/2 (giờ Mỹ), ông Trump đã đặt bút ký gói ngân sách do Quốc hội Mỹ thông qua, giúp các cơ quan liên bang nhanh chóng nối lại hoạt động sau thời gian gián đoạn.

Quốc hội Mỹ thông qua dự luật với kết quả sít sao

Dự luật ngân sách được Hạ viện Mỹ thông qua chiều 3/2 (sáng 4/2 theo giờ Hà Nội) với kết quả 217 phiếu thuận và 214 phiếu chống. Cuộc bỏ phiếu cho thấy mức độ chia rẽ sâu sắc trong nội bộ cả hai đảng, khi có 21 nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu chống và 21 nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu thuận.

Trước đó, Thượng viện Mỹ đã phê chuẩn gói ngân sách này vào ngày 30/1 với tỷ lệ 71 phiếu thuận và 29 phiếu chống. Tuy nhiên, dự luật không kịp được Hạ viện thông qua trước kỳ nghỉ cuối tuần, khiến chính phủ Mỹ rơi vào tình trạng đóng cửa từ ngày 31/1.

Phạm vi và thời hạn của gói ngân sách liên bang

Theo nội dung được thông qua, gói chi tiêu liên bang có hiệu lực đến hết tháng 9, áp dụng cho các cơ quan từng bị đóng cửa, bao gồm: Bộ Năng lượng, Quốc phòng, Tài chính, Ngoại giao, Lao động, Giao thông, Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, Giáo dục, cùng nhánh tư pháp và một số cơ quan độc lập.

Riêng ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) được tách riêng và chỉ gia hạn đến ngày 13/2, nhằm tạo thêm thời gian cho các nhà lập pháp tiếp tục đàm phán về những thay đổi trong hoạt động của cơ quan này.

Bế tắc ngân sách bắt nguồn từ tranh cãi về nhập cư

Đợt đóng cửa chính phủ lần này có thời gian ngắn hơn nhiều so với kỷ lục 43 ngày hồi cuối năm ngoái, vốn khiến bộ máy chính quyền Mỹ gần như tê liệt. Tuy nhiên, quá trình đàm phán ngân sách tại Quốc hội Mỹ tiếp tục diễn ra căng thẳng.

Nguyên nhân chính của bế tắc đến từ sự phản đối của đảng Dân chủ đối với các chính sách nhập cư cứng rắn của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Căng thẳng leo thang đặc biệt sau hai vụ bắn chết công dân Mỹ da trắng tại thành phố Minneapolis trong tháng này, làm gia tăng làn sóng chỉ trích và phản đối việc phê duyệt ngân sách mới cho DHS.

Sau nhiều ngày tranh cãi, Tổng thống Trump thông báo đã đạt được thỏa hiệp với đảng Dân chủ, mở đường để dự luật chi tiêu liên bang được đưa ra bỏ phiếu.

Áp lực chính trị và vai trò của Tổng thống Trump

Trong giai đoạn đàm phán, giới lập pháp Mỹ từng kỳ vọng Hạ viện có thể nhanh chóng thông qua dự luật để chính phủ mở cửa sớm nhất vào ngày 2/2. Tuy nhiên, niềm tin này suy giảm khi một nhóm hạ nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ siết chặt kỷ luật tài khóa cảnh báo sẽ ngăn chặn gói ngân sách nếu các ưu tiên chính sách riêng của họ không được đáp ứng.

Ngày 2/2, Tổng thống Trump đã gửi thông điệp mạnh mẽ tới các thành viên trong đảng Cộng hòa, nhấn mạnh mong muốn sớm kết thúc bế tắc ngân sách. Trên mạng xã hội, ông viết rằng đang làm việc chặt chẽ với Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson để thỏa thuận chi tiêu được thông qua nhanh chóng và đưa tới bàn làm việc của ông để ký thành luật, đồng thời khẳng định không thể có thêm bất kỳ điều chỉnh nào vào thời điểm đó.

Sức ép từ Tổng thống Trump cùng các lãnh đạo Cộng hòa đã khiến một số nghị sĩ thay đổi lập trường và bỏ phiếu ủng hộ dự luật.

Tranh cãi quanh ngân sách Bộ An ninh Nội địa tiếp diễn

Dù chính phủ Mỹ đã mở cửa trở lại, các cuộc đàm phán liên quan đến ngân sách DHS trước thời hạn 13/2 được dự báo vẫn sẽ rất căng thẳng.

Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện, ông Hakeem Jeffries, tiếp tục kêu gọi cải tổ mạnh mẽ cách thức hoạt động của DHS, đặc biệt là đối với Cơ quan Thực thi Nhập cư và Hải quan Mỹ (ICE). Ông dự kiến sẽ gặp Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer để thảo luận hướng đi tiếp theo.

Phe Dân chủ đưa ra hàng loạt yêu cầu, bao gồm siết chặt quy định về lệnh khám xét, cấm đặc vụ ICE che mặt khi làm nhiệm vụ, tiến hành điều tra độc lập các sự cố và ban hành hướng dẫn rõ ràng về việc sử dụng vũ lực.

Trong khi đó, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson phản đối nhiều đề xuất này, cho rằng các bổ sung của đảng Dân chủ đối với DHS là “không khả thi”. Ông đồng thời kêu gọi cải cách các “thành phố trú ẩn” dành cho người nhập cư không đủ giấy tờ và tăng cường phối hợp với cơ quan thực thi nhập cư liên bang nhằm giảm xung đột.