Thị trường vĩ mô ngày 02/03/2026: Xung đột Mỹ – Iran leo thang, rủi ro năng lượng gia tăng

Thị trường vĩ mô ngày 02/03/2026: Chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran tiếp tục được mở rộng trong khi Tehran đáp trả bằng tên lửa và UAV. Rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng tại Trung Đông gia tăng, đặc biệt tại eo biển Hormuz. Trong khi đó, PMI sản xuất Mỹ duy trì trên ngưỡng mở rộng nhưng áp lực giá còn cao.

Chiến dịch Mỹ – Iran tiếp tục mở rộng

Diễn biến từ phía Mỹ

Tổng thống Donald Trump cho biết chiến dịch sẽ tiếp tục “đến khi đạt mục tiêu”

- Cảnh báo khả năng phát sinh thêm thương vong
- Không loại trừ khả năng triển khai bộ binh nếu cần

Mục tiêu được xác định bao gồm:

- Quan chức chính phủ cấp cao
- Căn cứ quân đội và hải quân
- Hệ thống phòng không
- Hệ thống phóng tên lửa
- Các cơ sở hạt nhân

Diễn biến từ phía Iran

Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, Bộ trưởng Quốc phòng và nhiều quan chức cấp cao đã bị tiêu diệt
Iran nhanh chóng thành lập chính phủ lâm thời
Hệ thống tên lửa và UAV bắt đầu đáp trả; phòng không vẫn hoạt động ở mức hạn chế
Iran tuyên bố sẽ không tấn công cơ sở năng lượng và không đóng eo biển Hormuz. Tuy nhiên đã có 2 tàu chở dầu bị tấn công
Tên lửa và UAV nhắm vào cơ sở dầu của Saudi Arabia và cơ sở LNG của Qatar buộc phải dừng hoạt động

→ Eo biển Hormuz trên thực tế gần như bị gián đoạn.

Phản ứng khu vực và quốc tế

NATO: Không có kế hoạch tham gia xung đột
Anh: Không tham gia tấn công phủ đầu; triển khai Typhoon và F-35 phòng thủ; cho phép Mỹ sử dụng căn cứ
Đức: Ủng hộ đồng minh về mặt chính trị
Tây Ban Nha: Không cho phép Mỹ sử dụng sân bay cho chiến dịch
Pháp: Tăng cường răn đe hạt nhân; thảo luận cùng Đức và một số nước EU
EU: Họp khẩn, chưa ra tuyên bố quan ngại chính thức
Qatar: Bắn hạ 2 tiêm kích Iran, chặn 7 tên lửa
UAE và Qatar: Chỉ trích Iran, kêu gọi kết thúc chiến dịch
Saudi Arabia: Tham gia chiến dịch cùng Mỹ
Nga: Thảo luận Iran với Saudi
Trung Quốc: Cho rằng vụ việc ảnh hưởng tới thượng đỉnh Trump – Tập; ủng hộ Iran bảo vệ chủ quyền

Mục tiêu chiến lược và khả năng leo thang

Mục tiêu chiến lược

Mỹ: Vô hiệu hóa năng lực quân sự – hạt nhân của Iran và thay đổi chế độ nếu có thể
Iran: Bảo toàn sự tồn vong của chế độ

→ Hai mục tiêu có thể đồng thời tồn tại nên chiến tranh sẽ có hồi kết.

Chiến thuật của Mỹ

Giành kiểm soát bầu trời – cơ bản hoàn tất
Tiêu diệt các bệ phóng tên lửa – đang triển khai
Gây áp lực lên tầng lớp lãnh đạo

→ Giai đoạn tiếp theo có thể là phá hủy hạ tầng quân sự trọng yếu và mở rộng chiến dịch đặc biệt.

Chiến thuật của Iran

Gia tăng thương vong nhằm tạo áp lực chính trị tại Mỹ
Gây thiệt hại kinh tế khu vực để tạo sức ép ngoại giao

→ Khả năng Iran dừng sớm phụ thuộc vào việc có thể tạo tổn thất đáng kể về quân sự hoặc năng lượng.

Rủi ro khủng hoảng năng lượng

90% dầu xuất khẩu của Iran sang Trung Quốc
Nếu Iran tấn công cơ sở năng lượng:

- Mỹ có thể đáp trả bằng cách nhắm vào cơ sở dầu Iran
- Iran mất nguồn thu ngoại tệ

Qatar buộc dừng sản xuất LNG

- Trung Quốc là khách hàng lớn nhất, chiếm khoảng 20% xuất khẩu

→ Tấn công cơ sở năng lượng được xem là “lằn ranh đỏ”, có thể gây gián đoạn nguồn cung toàn cầu nghiêm trọng, dù chi phí chính trị – kinh tế sẽ rất lớn cho cả hai phía.

PMI sản xuất Mỹ giảm nhẹ, áp lực giá duy trì cao