Chính phủ Nhật Bản đang lên kế hoạch xây dựng ngân sách 735 tỷ USD cho năm tài chính bắt đầu từ ngày 1/4/2025. Đây là mức ngân sách kỷ lục trong lịch sử quốc gia này, phản ánh sự gia tăng đáng kể trong chi phí an sinh xã hội và trả nợ công. Động thái này làm nổi bật áp lực tài chính đối với nền kinh tế có mức nợ công cao nhất thế giới.

Dự thảo ngân sách, với giá trị 115,5 nghìn tỷ yên, sẽ được nội các Thủ tướng Shigeru Ishiba phê duyệt trước khi trình lên quốc hội vào đầu năm 2025. Sự gia tăng ngân sách này đến từ chi phí an sinh xã hội ngày càng tăng do dân số già hóa, cùng với áp lực trả lãi và nợ công. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên trong 17 năm, lượng trái phiếu chính phủ mới được phát hành giảm xuống dưới 30 nghìn tỷ yên, chỉ còn 28,6 nghìn tỷ yên nhờ vào sự tăng trưởng doanh thu thuế.

Dự thảo cũng dự đoán lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm sẽ tăng lên 2% trong năm tài chính tới, so với mức 1,9% của năm nay. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí trả nợ sẽ tăng từ 27 nghìn tỷ yên lên 28,2 nghìn tỷ yên, tạo thêm áp lực cho ngân sách quốc gia.

Dự kiến, doanh thu thuế sẽ đạt mức cao kỷ lục 78,4 nghìn tỷ yên, tăng 8,8 nghìn tỷ yên so với ước tính ban đầu của năm tài chính hiện tại. Sự phục hồi lợi nhuận của các công ty đã đóng góp lớn vào nguồn thu này. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng kinh tế thực tế cho năm tài chính 2024 được dự báo giảm xuống còn 0,4%, thấp hơn mức 0,7% ước tính trước đó, do ảnh hưởng từ suy thoái kinh tế tại Trung Quốc.

Đối với năm tài chính 2025, chính phủ kỳ vọng tăng trưởng kinh tế sẽ đạt 1,2%, tạo cơ hội để cân đối ngân sách chính, không bao gồm doanh số bán trái phiếu và chi phí trả nợ, với mức thâm hụt dưới 1 nghìn tỷ yên.

Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) đang từng bước rút lui khỏi chương trình kích thích kéo dài hơn một thập kỷ. Việc BOJ chấm dứt lãi suất âm và nâng mục tiêu lãi suất ngắn hạn lên 0,25% vào năm 2024 đã tăng áp lực lên chính phủ. Theo Thống đốc BOJ Kazuo Ueda, đợt tăng lãi suất tiếp theo có thể diễn ra vào đầu năm 2025, nếu diễn biến lương và giá cả tiếp tục đáp ứng mục tiêu lạm phát 2% của ngân hàng trung ương.

BOJ dự kiến duy trì mức lãi suất thấp để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng trong dài hạn, các bước tăng lãi suất sẽ được cân nhắc nhằm tránh nguy cơ lạm phát vượt kiểm soát. Việc này có thể khiến chi phí vay nợ của chính phủ tăng cao hơn, đòi hỏi các biện pháp tài chính và quản lý nợ hiệu quả hơn.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều bất ổn, Nhật Bản phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa kích thích tăng trưởng và duy trì tài chính bền vững. Theo Hội đồng Kinh tế Nhật Bản, việc đạt được mức tăng trưởng kinh tế ổn định cùng với sự gia tăng tiền lương là yếu tố then chốt để hỗ trợ mục tiêu lạm phát 2% trong năm 2025.

Ngân sách mới cũng bao gồm các khoản đầu tư nhằm thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển năng lượng tái tạo, nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh kinh tế dài hạn. Tuy nhiên, với mức nợ công gấp đôi GDP, chính phủ Nhật Bản cần thêm các cải cách mạnh mẽ để giảm thiểu rủi ro tài chính trong tương lai.

Trong khi đó, BOJ sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định kinh tế và điều chỉnh chính sách tiền tệ linh hoạt. Báo cáo kinh tế khu vực dự kiến được BOJ công bố vào tháng 1/2025 sẽ là cơ sở để quyết định các bước tiếp theo, định hình triển vọng kinh tế và tài chính quốc gia.

Với ngân sách kỷ lục và các chính sách hỗ trợ tăng trưởng, Nhật Bản đang đứng trước cơ hội cải thiện tình hình kinh tế nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức để duy trì sự ổn định trong dài hạn.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời