Bộ Tài chính đang đề xuất nhiều cơ chế mới nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó đáng chú ý là cho phép sử dụng tài sản số, tài sản ảo và quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm khi vay vốn ngân hàng.

Nội dung này được đưa vào dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Theo đề xuất, các tổ chức tín dụng sẽ được khuyến khích đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay thay vì chỉ tập trung vào các tài sản hữu hình như bất động sản.

Cụ thể, doanh nghiệp có thể sử dụng tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số hoặc tài sản ảo để tiếp cận nguồn vốn tín dụng. Đồng thời, các ngân hàng cũng được khuyến khích mở rộng hình thức cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, phương án sản xuất kinh doanh, khả năng mở rộng thị trường hoặc dòng tiền thực tế của doanh nghiệp.

Theo Bộ Tài chính, đây là giải pháp nhằm hiện thực hóa chủ trương khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các startup công nghệ theo tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.

Hiện nay, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp trong nền kinh tế nhưng chỉ tiếp cận khoảng 19-20% tổng dư nợ tín dụng. Một trong những nguyên nhân lớn nhất là yêu cầu thế chấp tài sản theo mô hình tín dụng truyền thống, chủ yếu là bất động sản.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp công nghệ lại sở hữu giá trị lớn nằm ở các tài sản vô hình như phần mềm, dữ liệu khách hàng, thuật toán, thương hiệu, bằng sáng chế hoặc tài sản số. Tuy nhiên, những loại tài sản này hiện chưa được công nhận rộng rãi trong hoạt động cấp tín dụng của các tổ chức tài chính.

Ngoài các chính sách tín dụng, dự thảo luật cũng đề xuất bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa như ưu đãi thuế cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), hỗ trợ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Theo Bộ Tài chính, kinh nghiệm quốc tế cho thấy doanh nghiệp nhỏ và vừa luôn đóng vai trò “xương sống” của nền kinh tế. Tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Malaysia, các chính sách hỗ trợ tài chính, tín dụng và ưu đãi thuế được xây dựng đồng bộ nhằm thúc đẩy khu vực doanh nghiệp này phát triển bền vững.

Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện hành đã được áp dụng hơn 8 năm và bộc lộ một số hạn chế trước bối cảnh phát triển mới. Việc sửa đổi luật lần này nhằm đồng bộ với các quy định về đầu tư, kinh doanh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực phát triển.

Dự kiến, dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét vào kỳ họp tháng 10. Nếu được thông qua, luật mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.