Giá cà phê trên thị trường luôn biến động mạnh do chịu tác động từ nhiều yếu tố khác nhau như thời tiết, cung cầu, tồn kho, tỷ giá USD, lạm phát, chi phí logistics hay chính sách thương mại quốc tế. Bài viết dưới đây sẽ phân tích đầy đủ các yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê, bao gồm cả yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê Việt Nam và yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê thế giới hiện nay.

Tổng quan về thị trường cà phê

Cà phê là một trong những mặt hàng nguyên liệu công nghiệp được giao dịch nhiều nhất trên thị trường hàng hóa toàn cầu. Với nhu cầu tiêu thụ ổn định và liên tục gia tăng, đặc biệt tại các quốc gia châu Á, cà phê ngày càng trở thành sản phẩm hấp dẫn đối với giới đầu tư cũng như các doanh nghiệp thương mại quốc tế.

Không chỉ đóng vai trò quan trọng trong ngành thực phẩm và đồ uống, cà phê còn là mặt hàng được giao dịch sôi động trên thị trường hàng hóa phái sinh. Giá cà phê thường xuyên biến động theo cung cầu, thời tiết và các yếu tố kinh tế vĩ mô, tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đi kèm không ít rủi ro đối với nhà đầu tư.

Các loại cà phê trên thị trường

Hiện nay, thị trường cà phê thế giới chủ yếu tập trung vào hai loại chính là Arabica và Robusta.

• Cà phê Arabica

Cà phê Arabica nổi bật với hương thơm đặc trưng, vị chua nhẹ của trái cây và chất lượng được đánh giá cao hơn trên thị trường quốc tế. Đây là dòng cà phê thường có giá cao và được sử dụng nhiều trong phân khúc cà phê cao cấp.

Arabica chủ yếu được trồng tại Brazil và Colombia nhờ điều kiện khí hậu mát mẻ, độ cao phù hợp với sự phát triển của giống cây này.

• Cà phê Robusta

Trái ngược với Arabica, Robusta có vị đậm hơn, đắng hơn do chứa hàm lượng caffeine cao hơn đáng kể. Loại cà phê này có giá thấp hơn Arabica và thường được sử dụng trong sản xuất cà phê hòa tan.

Robusta được trồng phổ biến tại Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á như Việt Nam và Indonesia. Trong đó, Việt Nam hiện là quốc gia xuất khẩu Robusta lớn nhất thế giới.

Hiện nay, Arabica chiếm khoảng 60% thị phần cà phê toàn cầu, trong khi Robusta chiếm khoảng 40%.

Các hình thức đầu tư cà phê phổ biến

• Mua và lưu trữ cà phê vật lý: Đây là hình thức đầu tư truyền thống, trong đó nhà đầu tư mua cà phê thực tế và lưu trữ chờ giá tăng. Tuy nhiên, phương thức này hiện ít phổ biến hơn do phát sinh nhiều chi phí bảo quản, kho bãi và vận chuyển.

• Giao dịch hợp đồng tương lai cà phê: Đây là hình thức đầu tư phổ biến nhất trên thị trường hiện nay. Nhà đầu tư thực hiện mua hoặc bán hợp đồng tương lai cà phê với mức giá xác định trước trong tương lai nhằm tìm kiếm lợi nhuận từ biến động giá.

• Mua cổ phiếu các công ty cà phê: Một số nhà đầu tư lựa chọn tham gia thị trường cà phê thông qua cổ phiếu của các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh cà phê như Starbucks hay Nestlé.

• Đầu tư thông qua quỹ ETF hàng hóa: Ngoài ra, nhà đầu tư cũng có thể đầu tư cà phê gián tiếp thông qua các quỹ ETF hàng hóa có danh mục liên quan đến cà phê hoặc nguyên liệu công nghiệp.

Ảnh hưởng của yếu tố tự nhiên và thời tiết

Hạn hán, mưa trái mùa và sương giá

Trong số các yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê, thời tiết và khí hậu luôn đóng vai trò đặc biệt quan trọng vì tác động trực tiếp đến sản lượng và chất lượng cây trồng.

Tại các khu vực sản xuất cà phê lớn như Tây Nguyên của Việt Nam, sự thay đổi về lượng mưa và nhiệt độ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình ra hoa và kết trái của cây cà phê.

Những hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán kéo dài, mưa trái mùa hoặc sương giá có thể làm năng suất giảm mạnh, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung và giá cà phê trên thị trường.

Brazil là quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, do đó bất kỳ biến động thời tiết nào tại đây cũng có thể tạo ảnh hưởng lớn đến giá cà phê toàn cầu.

Theo Alexander Henry Coffee, hạn hán kéo dài tại các vùng trồng trọng điểm như Minas Gerais và São Paulo từng khiến sản lượng cà phê giảm khoảng 10 – 15%, đồng thời làm giá cà phê thô tăng hơn 20% kể từ giữa năm 2024.

Bên cạnh đó, theo Comunicaffe, các cảnh báo sương giá bất ngờ tại vùng trồng cà phê Brazil đã khiến hợp đồng tương lai Arabica và Robusta trên sàn ICE tăng mạnh, trong đó Arabica tăng khoảng 1,5% còn Robusta tăng khoảng 3,2%.

Để giảm thiểu rủi ro do thời tiết gây ra, nhiều nông dân Brazil hiện đã đầu tư hệ thống tưới hiện đại như hệ thống pivot trung tâm nhằm duy trì năng suất và hạn chế nguy cơ mất mùa. Dù làm tăng chi phí sản xuất nhưng giải pháp này góp phần kiểm soát nguồn cung và ổn định giá cà phê toàn cầu.

Tác động của hiện tượng El Niño và La Niña

El Niño và La Niña là hai hiện tượng khí hậu toàn cầu thuộc chu kỳ ENSO và được xem là yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê thế giới rất quan trọng.

El Niño là hiện tượng nước biển tại khu vực Trung và Đông Thái Bình Dương trở nên ấm hơn mức bình thường, đi kèm với sự suy yếu của gió thương mại. Điều này làm thay đổi khí áp và dòng hải lưu, gây hạn hán tại một số khu vực nhưng lại tạo ra mưa lũ tại những nơi khác.

Ngược lại, La Niña xảy ra khi nước biển tại khu vực Trung và Đông Thái Bình Dương lạnh hơn bình thường và gió thương mại hoạt động mạnh hơn. Hiện tượng này dẫn tới tình trạng mưa nhiều hoặc lạnh hơn ở một số nơi và khô hạn ở những khu vực khác.

• Ảnh hưởng tại Nam Mỹ

Tại Brazil, El Niño thường gây hạn hán và nắng nóng kéo dài, làm giảm sản lượng Arabica và tạo áp lực tăng mạnh lên giá cà phê toàn cầu.

Trong khi đó, La Niña có thể gây mưa muộn hoặc sương giá, làm rối loạn quá trình ra hoa và khiến thị trường lo ngại thiếu hụt nguồn cung.

• Ảnh hưởng tại Đông Nam Á

Đối với Việt Nam và Indonesia, El Niño thường khiến sản lượng Robusta giảm mạnh do tình trạng khô hạn kéo dài. Điều này làm giá Robusta tăng mạnh trên thị trường quốc tế, thậm chí có thời điểm lập mức cao kỷ lục.

Ngược lại, La Niña lại mang đến lượng mưa lớn hơn bình thường, làm giảm chất lượng hạt cà phê và khiến thị trường lo ngại về nguồn cung đạt chuẩn xuất khẩu.

Ảnh hưởng của yếu tố cung cầu

Sản lượng từ các quốc gia xuất khẩu lớn

Theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) và Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO), Brazil hiện là quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giới với khoảng 3,78 triệu tấn trong năm 2025, chiếm khoảng 37% tổng sản lượng toàn cầu. Brazil chủ yếu tập trung vào Arabica và sản lượng của nước này thậm chí lớn hơn tổng sản lượng của 5 quốc gia xuất khẩu tiếp theo cộng lại.

Việt Nam đứng thứ hai với khoảng 1,67 triệu tấn, tương đương khoảng 17% sản lượng toàn cầu. Việt Nam chủ yếu sản xuất Robusta – dòng cà phê có khả năng chịu nhiệt tốt và được sử dụng phổ biến trong ngành cà phê hòa tan.

Tiếp theo là Colombia với sản lượng khoảng 828.000 tấn và nổi bật với Arabica chất lượng cao đến từ các vùng như Huila hay Antioquia.

Indonesia đóng góp khoảng 747.000 tấn, bao gồm cả Arabica và Robusta từ các vùng Sumatra, Java và Sulawesi.

Nguồn cung từ các quốc gia xuất khẩu lớn là yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê rất mạnh:

• Khi sản lượng tăng, nguồn cung dồi dào sẽ làm áp lực lên giá giảm xuống. Ví dụ, khi Brazil và Việt Nam phục hồi sản lượng sau giai đoạn mất mùa, giá cà phê thường có xu hướng hạ nhiệt.

• Khi sản lượng giảm, nguồn cung trở nên khan hiếm, giá cà phê sẽ tăng mạnh trên toàn cầu.

Tình hình tiêu thụ cà phê toàn cầu

Nhu cầu tiêu thụ cà phê trên thế giới hiện vẫn tăng trưởng ổn định và là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê quan trọng nhất hiện nay.

• Hoa Kỳ

Tại Mỹ, khoảng 2/3 người trưởng thành uống cà phê mỗi ngày. Người tiêu dùng Mỹ hiện có xu hướng chuyển sang cà phê đặc sản và các sản phẩm tiện lợi như pods hay RTD, góp phần đẩy giá cà phê tăng nhờ nhu cầu ở phân khúc cao cấp (theo Grand View Research).

• Châu Âu

Châu Âu hiện chiếm gần 30% tổng lượng tiêu thụ cà phê toàn cầu, tương đương khoảng 3,2 triệu tấn mỗi năm. Mặc dù mức tiêu thụ bình quân không tăng quá mạnh nhưng nhu cầu nhập khẩu cà phê chất lượng cao tại khu vực này vẫn duy trì ở mức rất lớn (theo wikipedia), từ đó giúp giá duy trì ở mức cao.

• Các thị trường mới nổi

Theo nghiên cứu thị trường của Mordor Intelligence, khu vực châu Á - Thái Bình Dương sẽ trở thành thị trường cà phê tăng trưởng nhanh nhất thế giới trong vài năm tới, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 5,2%, gần gấp đôi so với các khu vực khác.

Sự tăng trưởng nhanh tại châu Á khiến thị trường cà phê toàn cầu trở nên nhạy cảm hơn với các biến động về sản xuất và nguồn cung.

Tồn kho và dự trữ chiến lược

Các báo cáo tồn kho từ sàn ICE cùng lượng dự trữ tại các quốc gia nhập khẩu lớn cũng là yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê rất đáng chú ý.

• Khi tồn kho tăng cao

Nếu lượng tồn kho tăng, thị trường sẽ ít lo ngại về tình trạng thiếu hàng và giá cà phê thường có xu hướng giảm hoặc đi ngang do nguồn cung dồi dào. Điều này thường xảy ra khi sản lượng tăng hoặc nhu cầu tiêu thụ suy yếu tạm thời.

• Khi tồn kho xuống thấp

Ngược lại, nếu lượng tồn kho giảm mạnh, đây sẽ là tín hiệu cảnh báo nguồn cung khó đáp ứng nhu cầu thị trường. Khi đó, tâm lý lo ngại thiếu hụt nguồn cung sẽ xuất hiện, khiến nhà sản xuất giữ hàng và đẩy giá cà phê tăng nhanh.

Ngoài báo cáo tồn kho từ ICE, nhà đầu tư còn theo dõi các báo cáo destination stocks từ GCA tại Mỹ, ECF tại châu Âu và JCA tại Nhật Bản nhằm đánh giá tình hình dự trữ thực tế của các quốc gia nhập khẩu.

Ảnh hưởng của yếu tố kinh tế vĩ mô và tiền tệ

Tỷ giá hối đoái và sức mạnh đồng USD

Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê thế giới quan trọng nhất hiện nay là tỷ giá USD và chỉ số sức mạnh đồng USD (DXY). Trong thực tế, giá cà phê thường có mối quan hệ nghịch với sức mạnh của đồng USD.

• Khi USD tăng mạnh

Nếu USD tăng giá, cà phê sẽ trở nên đắt hơn đối với những quốc gia sử dụng ngoại tệ khác. Điều này khiến nhu cầu nhập khẩu giảm xuống và tạo áp lực giảm giá lên thị trường cà phê. 

Ngoài ra, các hợp đồng tương lai cà phê cũng có thể bị bán tháo khiến giá tiếp tục suy yếu.

• Khi USD suy yếu

Ngược lại, khi USD giảm giá, cà phê trở nên rẻ hơn với người mua quốc tế, giúp nhu cầu nhập khẩu tăng lên và hỗ trợ giá cà phê đi lên.

Các hợp đồng phái sinh cà phê trong giai đoạn này cũng thường được nắm giữ nhiều hơn, góp phần thúc đẩy giá tăng thêm.

Đối với các quốc gia sản xuất lớn như Việt Nam, Brazil hay Colombia, biến động tỷ giá còn tác động trực tiếp đến thu nhập của người trồng cà phê và doanh nghiệp xuất khẩu.

Khi đồng nội tệ mất giá so với USD, doanh nghiệp xuất khẩu sẽ thu được nhiều tiền hơn sau quy đổi ngoại tệ. Tuy nhiên, chi phí nhập khẩu phân bón, nhiên liệu và máy móc cũng tăng mạnh, ảnh hưởng đến lợi nhuận thực tế.

Lạm phát, suy thoái và tăng trưởng kinh tế

• Suy thoái kinh tế

Trong thời kỳ suy thoái, người tiêu dùng có xu hướng cắt giảm chi tiêu cho các mặt hàng không thiết yếu, bao gồm cà phê, gây áp lực giảm giá cà phê.

Trong giai đoạn COVID-19, nhu cầu tiêu thụ cà phê tại nhiều thị trường lớn suy yếu nghiêm trọng khiến giá cà phê từng giảm xuống mức rất thấp.

Tuy nhiên, phân khúc cà phê đặc sản vẫn có khả năng duy trì nhu cầu tương đối ổn định ngay cả trong giai đoạn khó khăn.

• Lạm phát cao

Khi lạm phát gia tăng, chi phí sản xuất cà phê từ nguyên liệu, nhân công cho tới vận chuyển đều tăng mạnh.

Những chi phí này thường được chuyển sang người tiêu dùng cuối cùng, khiến giá cà phê bán lẻ tăng lên đáng kể.

• Tăng trưởng kinh tế

Khi nền kinh tế tăng trưởng tích cực, thu nhập người dân được cải thiện sẽ kéo theo nhu cầu tiêu thụ cà phê tăng lên, đặc biệt ở phân khúc cao cấp và cà phê đặc sản. Điều này góp phần thúc đẩy giá cà phê toàn cầu tăng theo nhu cầu tiêu dùng.

Các yếu tố khác ảnh hưởng đến giá cà phê

Hoạt động đầu cơ và tâm lý thị trường

• Các quỹ đầu cơ

Thông thường, phần lớn các đợt tăng giá mạnh trên thị trường cà phê đều có sự tham gia đáng kể từ các quỹ đầu cơ.

Do quy mô thị trường cà phê nhỏ hơn nhiều so với vàng hay chứng khoán nên chỉ cần lượng vốn không quá lớn cũng có thể khiến giá biến động rất mạnh.

• Tâm lý thị trường

Các báo cáo, tin tức hoặc nhận định từ các tổ chức lớn có thể tạo ra tâm lý lo ngại thiếu hụt nguồn cung hoặc kỳ vọng giá tăng mạnh. Điều này kích hoạt làn sóng mua vào hoặc bán tháo trên diện rộng và tạo hiệu ứng FOMO trên thị trường.

Chi phí đầu vào và logistics

• Phân bón và thuốc bảo vệ thực vật

Chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tăng cao sẽ khiến chi phí sản xuất cà phê tăng lên đáng kể, đặc biệt với các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu đầu vào như Việt Nam.

• Đầu tư công nghệ thích ứng

Các hệ thống tưới hiện đại hay cơ giới hóa thu hoạch giúp tăng năng suất nhưng yêu cầu nguồn vốn đầu tư ban đầu rất lớn.

• Logistics gián đoạn

Việc thiếu container hoặc đình công tại cảng biển ở các quốc gia sản xuất như Colombia có thể làm chi phí vận chuyển tăng mạnh.

Những chi phí này thường được cộng trực tiếp vào giá cà phê xuất khẩu và cuối cùng làm giá bán lẻ toàn cầu tăng cao.

• Bất ổn địa chính trị

Khủng hoảng vận tải qua kênh đào Suez và khu vực Biển Đỏ từng buộc nhiều tàu hàng phải đi đường vòng xa hơn, làm tăng mạnh chi phí vận chuyển và bảo hiểm. Điều này khiến giá cà phê nhập khẩu tại nhiều khu vực tăng đáng kể.

• Chi phí vận chuyển nội địa

Chi phí lao động tăng, thiếu nhân công hay gián đoạn logistics nội địa cũng khiến chi phí lưu kho và giao nhận tăng lên, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến giá cà phê cuối cùng.

Chính sách xuất nhập khẩu của các quốc gia

• Thuế quan cao

Vào tháng 8/2025, Mỹ từng áp thuế nhập khẩu 50% đối với cà phê Brazil khiến giá Arabica trên sàn ICE tăng khoảng 30%. Nguyên nhân là do các nhà nhập khẩu buộc phải tìm kiếm nguồn cung thay thế với chi phí cao hơn.

• Rào cản phi thuế quan

Các yêu cầu nghiêm ngặt về vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc hoặc quy định phytosanitary có thể làm tăng chi phí xuất nhập khẩu và khiến giá cà phê tăng cao.

• Các hiệp định thương mại ưu đãi

Những hiệp định như U.S. - Colombia FTA giúp giảm hoặc xóa bỏ thuế nhập khẩu, tạo điều kiện cho cà phê Colombia cạnh tranh tốt hơn tại thị trường Mỹ.

Ngoài ra, Hiệp định Cà phê Quốc tế (ICA) trước đây từng được sử dụng để điều phối hạn ngạch xuất khẩu nhằm ổn định giá cà phê toàn cầu.

• Các chính sách của nhà nước

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, cà phê Việt Nam ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị cà phê toàn cầu nhờ các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất và xuất khẩu.

Tuy nhiên, ngành cà phê hiện vẫn chưa thực sự phát triển bền vững.

Người trồng cà phê phần lớn vẫn sản xuất tự phát và phụ thuộc nhiều vào thời tiết cũng như biến động thị trường. Tình trạng “được mùa mất giá, được giá mất mùa” vẫn thường xuyên xảy ra khiến người nông dân gặp nhiều rủi ro.

Các chính sách hiện nay đối với ngành cà phê vẫn còn nhiều bất cập, từ chiến lược phát triển dài hạn cho tới vấn đề lãi suất và hỗ trợ đầu tư sản xuất. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới giá trị, thương hiệu và khả năng cạnh tranh của cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Kết luận

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê hiện nay rất đa dạng và có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, từ thời tiết, sản lượng, nhu cầu tiêu thụ, tồn kho cho tới tỷ giá USD, lạm phát, logistics và chính sách thương mại quốc tế.

Đối với Việt Nam – quốc gia xuất khẩu Robusta lớn nhất thế giới – việc theo dõi sát các yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê Việt Nam cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến giá cà phê thế giới là điều cần thiết để người nông dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư chủ động xây dựng chiến lược sản xuất, kinh doanh và giao dịch hiệu quả hơn trên thị trường hàng hóa toàn cầu.

Nếu bạn muốn biết thêm nhiều kiến thức đầu tư, đặc biệt là về thị trường hàng hóa phái sinh, hãy liên hệ VnCommodities để được hỗ trợ và tư vấn chi tiết.