Tổng thống Mỹ Donald Trump phủ nhận thông tin về một dự thảo thỏa thuận giữa Washington và Tehran liên quan đến eo biển Hormuz, cho thấy tiến trình đàm phán vẫn tồn tại nhiều bất đồng lớn xoay quanh vấn đề kiểm soát hàng hải, chương trình hạt nhân và hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông.

Sau hàng loạt tín hiệu cho thấy Mỹ và Iran đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận sơ bộ nhằm hạ nhiệt xung đột, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 27/5 bất ngờ bác bỏ thông tin cho rằng Tehran và Oman sẽ cùng quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong khuôn khổ thỏa thuận chấm dứt chiến tranh.

Trước đó, truyền hình nhà nước Iran đưa tin Tehran đã xây dựng một bản dự thảo không chính thức, trong đó hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz sẽ được khôi phục về mức trước chiến tranh trong vòng một tháng. Theo khuôn khổ này, Iran và Oman sẽ phối hợp quản lý lưu thông tàu thuyền qua tuyến hàng hải chiến lược, đồng thời Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng Iran và rút lực lượng quân sự khỏi khu vực lân cận nước này.

Tuy nhiên, phát biểu tại cuộc họp nội các có sự tham dự của báo giới, ông Trump khẳng định Mỹ sẽ không chấp nhận bất kỳ quốc gia nào kiểm soát eo biển Hormuz.

“Không ai sẽ kiểm soát eo biển đó. Đây là vùng biển quốc tế và Oman sẽ hành xử như mọi quốc gia khác, nếu không chúng tôi sẽ phải đánh họ. Họ hiểu điều đó và mọi chuyện sẽ ổn thôi”, Tổng thống Trump tuyên bố.

Ngay sau phát biểu này, Nhà Trắng và Đại sứ quán Oman tại Washington đều chưa đưa ra bình luận chính thức.

Iran phản ứng cứng rắn, bất đồng về Hormuz tiếp tục là nút thắt lớn

Về phía Tehran, ông Ebrahim Azizi - Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran - cho rằng những tuyên bố cứng rắn từ phía Mỹ sẽ không khiến Iran từ bỏ các yêu cầu cốt lõi.

Theo ông Azizi, Tehran vẫn kiên định với các điều kiện bao gồm quyền làm giàu uranium, quyền kiểm soát eo biển Hormuz và yêu cầu Mỹ dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt kinh tế.

Những phát biểu trái ngược giữa hai bên cho thấy khoảng cách trong đàm phán vẫn còn rất lớn, dù Nhà Trắng thời gian gần đây nhiều lần phát tín hiệu rằng một thỏa thuận sơ bộ với Iran có thể sớm được thiết lập.

Hiện eo biển Hormuz tiếp tục là một trong những vấn đề nhạy cảm nhất trong tiến trình đàm phán, bên cạnh chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt mà Mỹ áp đặt đối với Tehran.

Theo luật pháp quốc tế, tàu thuyền nước ngoài có quyền lưu thông qua tuyến hàng hải này. Tuy nhiên, ông Trump khẳng định Washington sẽ tiếp tục giám sát khu vực và không ai được quyền kiểm soát nó

Mỹ muốn mở rộng Hiệp định Abraham, Iran đề cập việc Mỹ rút quân

Trong một diễn biến liên quan, ông Trump tiết lộ Mỹ đã đề nghị nhiều quốc gia Trung Đông và Nam Á tham gia Hiệp định Abraham nhằm bình thường hóa quan hệ với Israel như một phần trong thỏa thuận hòa bình khu vực.

Danh sách các nước được Washington tiếp cận gồm Ả-rập Xê-út, Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Jordan. Tuy nhiên, theo Tổng thống Trump, các quốc gia này đã từ chối đề xuất.

“Nếu họ không ký kết, có lẽ chúng ta không nên chấp thuận thỏa thuận, nếu nói thật lòng”, ông Trump phát biểu tại cuộc họp nội các.

Trong khi đó, truyền hình Iran cho rằng bản dự thảo còn đề cập tới việc Mỹ rút lực lượng quân sự khỏi các khu vực lân cận Iran, dù vấn đề hiện diện quân sự của Washington tại Trung Đông vẫn cần được tiếp tục đàm phán.

Phía Nhà Trắng lập tức bác bỏ thông tin này và gọi đây là “bịa đặt hoàn toàn”.

Hiện quân đội Mỹ duy trì khoảng 15.000 binh sĩ tham gia thực thi phong tỏa Iran, cùng hàng nghìn quân nhân khác đồn trú tại nhiều căn cứ trong khu vực như Qatar, UAE và Bahrain. Ngoài ra, các tàu hải quân Mỹ mang theo hàng nghìn thủy thủ và lính thủy đánh bộ vẫn thường xuyên hoạt động tại vùng Vịnh và cập cảng Oman.

Giá dầu biến động mạnh, vấn đề hạt nhân tiếp tục gây tranh cãi

Thông tin về dự thảo thỏa thuận từng khiến giá dầu thế giới giảm hơn 5% do kỳ vọng căng thẳng tại Trung Đông có thể hạ nhiệt. Tuy nhiên, giá dầu sau đó phục hồi khoảng 1/5 mức giảm khi xuất hiện các phát biểu phủ nhận từ phía Mỹ.

Đáng chú ý, bản tin từ truyền hình Iran không đề cập trực tiếp tới chương trình hạt nhân của Tehran. Theo các nguồn tin Iran, chủ đề này sẽ được đưa sang vòng đàm phán thứ hai, điều có thể khiến các đồng minh thân cận của Mỹ không hài lòng.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tiếp tục tái khẳng định lập trường cứng rắn của Washington tại cuộc họp nội các.

“Nói ngắn gọn, Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân”, ông Rubio tuyên bố.

Trong khi đó, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cho biết trong vòng 24 giờ qua đã có 23 tàu, bao gồm tàu chở dầu, tàu container và nhiều tàu thương mại khác, đi qua eo biển Hormuz với sự cho phép của Tehran.

Nguồn: CafeF