Chuyên gia cảnh báo nguy cơ suy thoái nếu Mỹ hạn chế xuất khẩu dầu

Cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng do xung đột tại vùng Vịnh đang đẩy Mỹ vào thế khó: vừa trở thành “phao cứu sinh” cho thị trường dầu mỏ toàn cầu, vừa đối mặt áp lực giá nhiên liệu leo thang trong nước. Khi giá xăng tại Mỹ tăng lên mức cao nhất trong gần 4 năm, ngày càng nhiều ý kiến kêu gọi Nhà Trắng xem xét hạn chế xuất khẩu dầu và nhiên liệu để hạ nhiệt giá nội địa, dù giới chuyên gia cảnh báo động thái này có thể gây ra cú sốc lớn cho kinh tế toàn cầu.

Xung đột tại vùng Vịnh và nguy cơ gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz đã khiến gần một tỷ thùng dầu bị đình trệ, buộc nhiều quốc gia tại châu Á và châu Âu phải tìm kiếm nguồn cung thay thế. Trong bối cảnh đó, nhu cầu đối với dầu thô và nhiên liệu từ Mỹ tăng mạnh, đưa nước này trở thành nhà cung cấp năng lượng quan trọng cho thị trường toàn cầu. 

Theo dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ của Mỹ trong tuần qua đã tăng lên mức kỷ lục 8,2 triệu thùng/ngày, chủ yếu nhờ nhu cầu mạnh đối với dầu diesel. Mỹ hiện đóng vai trò cung ứng nhiều mặt hàng chiến lược như dầu diesel, nhiên liệu phản lực và xăng cho các thị trường quốc tế. 

Tuy nhiên, trong khi đẩy mạnh xuất khẩu, giá nhiên liệu trong nước tại Mỹ lại liên tục leo thang. Dữ liệu từ GasBuddy cho thấy giá xăng trung bình tại Mỹ đã vượt 4,5 USD/gallon - mức cao nhất kể từ tháng 7/2022, trong khi California ghi nhận mức giá trung bình hơn 6 USD/gallon. Điều này làm dấy lên tranh luận về việc liệu Washington có nên hạn chế xuất khẩu xăng dầu để ưu tiên nguồn cung trong nước hay không. 

Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna gần đây tiếp tục thúc đẩy dự luật cấm xuất khẩu dầu trong giai đoạn giá nhiên liệu tăng cao. Theo ông, nguồn cung dầu nên được ưu tiên phục vụ người tiêu dùng Mỹ trước nhằm giảm áp lực chi phí sinh hoạt. Một số chuyên gia năng lượng cũng thừa nhận việc hạn chế xuất khẩu có thể giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu trong ngắn hạn. Rapidan Energy Group thậm chí đánh giá có khoảng 35% khả năng Nhà Trắng sẽ phải áp dụng một số biện pháp kiểm soát xuất khẩu nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang. 

Dù vậy, phần lớn chuyên gia cảnh báo cái giá dài hạn của biện pháp này có thể rất lớn. Mỹ hiện vẫn phụ thuộc vào mạng lưới năng lượng toàn cầu khi mỗi ngày nhập khoảng 6,5 triệu thùng dầu thô để pha trộn với dầu đá phiến nội địa phục vụ hoạt động lọc hóa dầu. Việc hạn chế xuất khẩu có thể làm giảm lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu, buộc nhiều cơ sở phải cắt giảm công suất hoặc đóng cửa, từ đó khiến giá nhiên liệu tăng trở lại sau tác động giảm giá ban đầu. 

Giới phân tích cũng lo ngại động thái siết xuất khẩu từ Mỹ có thể khiến giá dầu, xăng và nhiên liệu máy bay trên toàn cầu tăng vọt, đẩy nhiều nền kinh tế vào nguy cơ suy thoái. Các đồng minh của Mỹ tại châu Âu và châu Á - vốn đang phụ thuộc lớn vào nguồn cung năng lượng từ Washington trong giai đoạn khủng hoảng - sẽ chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng. 

Ông Bob McNally, nhà sáng lập Rapidan Energy Group và cựu cố vấn năng lượng Nhà Trắng, cảnh báo việc áp đặt hạn chế xuất khẩu có thể làm tổn hại lâu dài đến vị thế của Mỹ với vai trò “kho bảo hiểm năng lượng” của thế giới. Trong khi đó, Giám đốc điều hành Chevron Mike Wirth cho rằng các biện pháp như cấm xuất khẩu hay áp trần giá thường tạo ra nhiều hệ quả ngoài dự kiến và có nguy cơ khiến cuộc khủng hoảng năng lượng trở nên nghiêm trọng hơn.

----------

Liên hệ tư vấn Nguyễn Vân: 091 502 0102