Các tổ chức quốc tế tiếp tục hạ triển vọng kinh tế thế giới khi xung đột tại Trung Đông làm gia tăng áp lực lạm phát, đẩy giá năng lượng lên cao và kéo theo nhiều rủi ro đối với tăng trưởng. Trong khi đó, Bank of America cho rằng AI có thể trở thành động lực hỗ trợ kinh tế toàn cầu trong những năm tới.

Xung đột Trung Đông tiếp tục phủ bóng lên kinh tế thế giới

Các tổ chức quốc tế nhận định, dù Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận hòa bình tạm thời, cuộc xung đột tại Trung Đông vẫn là yếu tố gây sức ép đáng kể lên triển vọng kinh tế toàn cầu.

Nếu trước đây thị trường chủ yếu lo ngại giá dầu tăng mạnh trong ngắn hạn, thì hiện nay mối quan tâm đã mở rộng sang nguy cơ tăng trưởng suy yếu, lạm phát gia tăng và sự gián đoạn kéo dài đối với chuỗi cung ứng.

WB hạ dự báo tăng trưởng xuống mức thấp nhất kể từ đại dịch

Đầu tháng 6/2026, Ngân hàng Thế giới (WB) tiếp tục điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu xuống mức thấp nhất kể từ sau đại dịch COVID-19, đồng thời cảnh báo những tác động lan rộng của xung đột đối với nhiều nền kinh tế.

WB dự báo kinh tế thế giới sẽ tăng trưởng 2,5% trong năm nay, thấp hơn mức 2,9% của năm trước, trong khi lạm phát toàn cầu được dự báo ở mức khoảng 4%.

Theo ông  Indermit Gill, Nhà kinh tế trưởng WB, hàng loạt cú sốc liên tiếp như đại dịch, biến đổi khí hậu, xung đột Nga - Ukraine, chiến tranh thương mại và gần đây là căng thẳng Mỹ - Iran đã làm suy yếu đáng kể khả năng chống chịu của nền kinh tế toàn cầu.

WB dự báo giá dầu Brent bình quân năm nay sẽ đạt khoảng 94 USD/thùng, cao hơn 36% so với năm trước và vượt khoảng 50% so với dự báo được tổ chức này đưa ra hồi đầu năm.

Bên cạnh đó, nguồn cung phân bón cũng bị ảnh hưởng đáng kể khi phần lớn sản lượng được vận chuyển qua khu vực Vùng Vịnh. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt lương thực nếu nông dân buộc phải cắt giảm lượng phân bón sử dụng do chi phí đầu vào tăng cao.

OECD cảnh báo triển vọng tăng trưởng tiếp tục suy yếu

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cũng cho rằng xung đột Trung Đông đang làm xấu đi triển vọng của kinh tế toàn cầu.

Theo dự báo, tăng trưởng kinh tế thế giới sẽ giảm từ 3,4% trong năm 2025 xuống còn 2,8% vào năm 2026, trước khi phục hồi lên khoảng 3,1% vào năm 2027 theo kịch bản cơ sở.

OECD xây dựng dự báo dựa trên hai kịch bản. Kịch bản thứ nhất giả định xung đột chỉ gây gián đoạn trong ngắn hạn, giá năng lượng dần ổn định từ giữa năm 2026. Kịch bản thứ hai là xung đột kéo dài, kéo theo những tác động kinh tế sâu rộng và dai dẳng hơn.

Nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài sang năm 2027, tốc độ tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống chỉ còn 2,1%, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 3,4% trong giai đoạn 2013-2019 trước đại dịch.

OECD cho rằng việc giá năng lượng, phân bón và các sản phẩm liên quan đến dầu khí duy trì ở mức cao sẽ tạo thêm áp lực lên các nền kinh tế đang phát triển, nơi chi tiêu cho năng lượng và lương thực chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách hộ gia đình.

Ngay cả trong trường hợp xung đột chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, tổ chức này vẫn dự báo lạm phát toàn cầu sẽ tăng lên khoảng 4% trong năm nay, so với mức 3,4% của năm trước.

Theo OECD, triển vọng kinh tế thế giới hiện phụ thuộc lớn vào diễn biến của xung đột tại Trung Đông và những hệ lụy từ cuộc khủng hoảng này có thể còn kéo dài ngay cả khi giao tranh chấm dứt.

Các nền kinh tế đối mặt nhiều sức ép trong điều hành chính sách

Chiến sự tại Trung Đông đang tác động tiêu cực tới tăng trưởng thông qua nhiều kênh khác nhau. Giá năng lượng và nguyên liệu đầu vào tăng làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp, hạn chế đầu tư và khiến sức mua của người tiêu dùng suy yếu.

Trong khi đó, chi phí vay vốn tăng tiếp tục tạo thêm áp lực đối với cả doanh nghiệp lẫn chính phủ đang phải gánh mức nợ cao.

Điều này khiến nhiều nền kinh tế rơi vào tình thế khó khăn khi vừa cần các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng, vừa phải đối mặt với áp lực lạm phát khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ bị thu hẹp.

Sau đại dịch và giai đoạn lãi suất duy trì ở mức cao trong nhiều năm, khả năng sử dụng các biện pháp tài khóa như trợ cấp hoặc giảm thuế để bù đắp cú sốc năng lượng cũng trở nên hạn chế hơn.

BIS cảnh báo bốn rủi ro lớn đối với ổn định tài chính

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho rằng hệ thống tài chính toàn cầu đang phải đối mặt với bốn rủi ro lớn có thể cộng hưởng với nhau, gồm áp lực lạm phát sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, nguy cơ hình thành bong bóng đầu tư AI, những điểm yếu nội tại của hệ thống tài chính và tình trạng nợ công gia tăng.

Theo BIS, từng yếu tố riêng lẻ vẫn có thể được kiểm soát, nhưng nếu xuất hiện đồng thời, chúng có thể tạo ra hiệu ứng lan truyền trên phạm vi toàn cầu.

BofA kỳ vọng AI sẽ thúc đẩy tăng trưởng

Ở chiều ngược lại, Bank of America (BofA) cho rằng sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo sẽ tạo thêm động lực cho kinh tế thế giới trong những năm tới.

Ngân hàng này dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ đạt 3,2% vào năm 2026 và 3,5% vào năm 2027, cao hơn so với các dự báo trước đó lần lượt là 3,1% và 3,4%.

Theo BofA, yếu tố chính giúp nâng triển vọng tăng trưởng không chỉ đến từ thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran, mà còn nhờ chu kỳ xuất khẩu liên quan đến AI tại châu Á, làn sóng đầu tư vào AI tại Mỹ và triển vọng giá dầu giảm, qua đó hỗ trợ tăng trưởng tại các nền kinh tế phát triển trong năm 2027.

Nguồn: Vietstock