Tổng thống đắc cử Donald Trump vừa khẳng định kế hoạch áp thuế đối với ba đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ gồm Canada, Mexico và Trung Quốc. Chính sách này, nếu được thực thi, có thể ảnh hưởng sâu rộng đến các ngành năng lượng, nông nghiệp và sản xuất, gây xáo trộn các chuỗi cung ứng đã được thiết lập từ lâu.

Ngành dầu mỏ đối mặt với khó khăn

Canada là nguồn cung dầu lớn nhất cho Mỹ, với giá trị xuất khẩu năng lượng đạt 177,19 tỷ USD vào năm 2023, theo dữ liệu của chính phủ Canada. Hơn 20% lượng dầu thô được các nhà máy lọc dầu Mỹ xử lý đến từ Canada, trong đó khoảng 70% được chuyển đến các nhà máy ở khu vực Trung Tây Mỹ, nơi cung cấp nhiên liệu cho các thành phố như Chicago và Detroit.

Các nhà máy lọc dầu này được thiết kế để xử lý dầu nặng từ Canada, và việc áp thuế có thể khiến họ phải trả giá cao hơn để tìm nguồn thay thế, dẫn đến chi phí nhiên liệu tăng tại khu vực này. Theo số liệu của Bộ Năng lượng Mỹ, năm 2024, Mỹ nhập khẩu khoảng 5,2 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỏ mỗi ngày từ Canada và Mexico, trong đó hơn 4 triệu thùng đến từ Canada.

Năm 2023, xuất khẩu dầu thô của Canada sang Mỹ đạt hơn 110 tỷ USD, theo cơ quan quản lý năng lượng Canada. Những con số này cho thấy sự phụ thuộc lẫn nhau trong thương mại năng lượng giữa hai quốc gia.

Ngành khí đốt trước nguy cơ gián đoạn

Trong 8 tháng đầu năm 2024, Mỹ nhập khẩu khoảng 8,5 tỷ feet khối khí đốt tự nhiên mỗi ngày từ Canada và Mexico, với phần lớn được vận chuyển qua các đường ống từ Canada, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA).

So sánh với mức trung bình 8 tỷ feet khối mỗi ngày vào năm 2023 và 7,6 tỷ trong giai đoạn 2018-2022, số liệu này cho thấy sự tăng trưởng trong nhập khẩu khí đốt từ Canada. Tuy nhiên, việc áp thuế có thể làm tăng giá khí đốt, ảnh hưởng trực tiếp đến ngành công nghiệp và hộ gia đình Mỹ.

Ngược lại, Mỹ cũng xuất khẩu khoảng 20,8 tỷ feet khối khí đốt mỗi ngày trong cùng kỳ, bao gồm 2,7 tỷ đến Canada, 6,4 tỷ đến Mexico qua đường ống và 11,7 tỷ đến các nước khác qua khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG). Giá trị các lô xuất khẩu này ước tính đạt 11 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm, dựa trên mức giá chuẩn Henry Hub.

Ngành nông nghiệp gặp nhiều thách thức

Nông nghiệp là một trong những ngành chịu tác động mạnh từ kế hoạch áp thuế của ông Trump. Năm 2023, Mỹ nhập khẩu 40,1 tỷ USD hàng nông sản từ Canada, biến nước này trở thành nguồn cung lớn thứ hai sau Mexico.

Hàng nhập khẩu từ Canada bao gồm gần 3 tỷ USD thịt bò, 1,1 tỷ USD thịt heo và 2 tỷ USD động vật sống, trong khuôn khổ ngành chăn nuôi xuyên biên giới. Ngoài ra, Canada còn cung cấp gần một nửa lượng dầu thực vật và sản phẩm gỗ nhập khẩu của Mỹ.

Mexico, với giá trị xuất khẩu nông sản sang Mỹ đạt 45,4 tỷ USD vào năm 2023, cũng đóng vai trò quan trọng. Hai phần ba lượng rau và một nửa lượng trái cây, hạt nhập khẩu của Mỹ đến từ Mexico. Đặc biệt, Mexico cung cấp gần 90% quả bơ, 35% nước cam và 20% dâu tây mà người tiêu dùng Mỹ sử dụng.

Ngoài ra, các sản phẩm đặc trưng như tequila và mezcal từ Mexico cũng tạo ra doanh thu 4,66 tỷ USD trong năm 2023, tăng 160% so với năm 2019. Nông dân Mexico còn xuất khẩu hơn 1 triệu con bò sang Mỹ hàng năm để cung cấp cho ngành thịt bò Mỹ.

Đường và phân bón trong diện rủi ro

Mỹ nhập khẩu 521.000 tấn đường từ Mexico trong niên vụ 2023/2024, chiếm gần 15% tổng lượng đường nhập khẩu. Đường từ Mexico hiện được hưởng ưu đãi thuế theo thỏa thuận song phương, nhưng nếu bị áp thuế, giá đường tại Mỹ có thể tăng cao, ảnh hưởng đến ngành thực phẩm và đồ uống.

Về phân bón, Mỹ nhập khẩu khoảng 13 triệu tấn kali vào năm ngoái, trong đó 85% đến từ Canada. Phân kali là nguồn cung thiết yếu cho ngành nông nghiệp, và việc áp thuế có thể khiến chi phí sản xuất tăng, tạo áp lực lớn lên nông dân Mỹ.

Kế hoạch áp thuế của ông Trump đối với các đối tác thương mại lớn như Canada và Mexico có thể mang lại nhiều hậu quả nghiêm trọng, không chỉ làm gia tăng giá cả hàng hóa mà còn gây xáo trộn chuỗi cung ứng và làm tổn thương các ngành kinh tế quan trọng. Trong khi chính sách này nhằm bảo vệ lợi ích nội địa, nó cũng đặt ra nhiều thách thức mà Mỹ cần phải đối mặt trong tương lai gần.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời