Ngày 14/1/2025, Bộ Công Thương chính thức ban hành Quyết định số 143/QĐ-BCT áp dụng biện pháp chống bán phá giá (CBPG) đối với sản phẩm cáp thép dự ứng lực nhập khẩu từ Malaysia, Thái Lan và Trung Quốc. Đây là động thái cần thiết nhằm bảo vệ ngành sản xuất thép trong nước trước sự cạnh tranh không lành mạnh từ hàng hóa nhập khẩu.

Chi tiết quyết định CBPG

Theo quyết định, mức thuế CBPG áp dụng dao động từ 9,79% đến 28% tùy thuộc vào mức độ bán phá giá từ từng quốc gia. Quyết định này được đưa ra sau quá trình điều tra chi tiết của Bộ Công Thương, trong đó xác định rõ ba yếu tố quan trọng:

1. Hành vi bán phá giá: Sản phẩm nhập khẩu từ ba quốc gia nói trên được bán với giá thấp hơn giá trị thực, gây tổn hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất nội địa.

2. Ngăn cản phát triển sản xuất trong nước: Hành vi bán phá giá làm giảm sức cạnh tranh của các nhà sản xuất nội địa.

3. Mối quan hệ nhân quả: Có mối liên hệ rõ ràng giữa hàng nhập khẩu bán phá giá và những khó khăn của ngành thép trong nước.

Các sản phẩm tương tự từ các quốc gia không nằm trong danh sách bị áp thuế CBPG sẽ không bị ảnh hưởng bởi quyết định này.

Ngành thép Việt Nam trước áp lực cạnh tranh

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), Việt Nam hiện đứng thứ 12 thế giới và dẫn đầu ASEAN về sản xuất thép, với năng lực sản xuất đạt 30 triệu tấn trong năm 2024. Tuy nhiên, ngành thép vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Thị trường bất động sản chững lại kéo theo nhu cầu thép giảm mạnh.

Trong năm 2023, Việt Nam nhập khẩu 8,2 triệu tấn thép từ Trung Quốc, chiếm 62% tổng lượng thép nhập khẩu. Giá thép từ Trung Quốc thấp hơn 30-70 USD/tấn so với các quốc gia khác, do nước này đang dư thừa nguồn cung và buộc phải giảm giá để giải phóng tồn kho. Giá nguyên liệu tăng và lượng tồn kho lớn gây áp lực lên lợi nhuận của các nhà sản xuất trong nước.

Tác động quốc tế và chiến lược đáp ứng

Trên thị trường quốc tế, việc Tổng thống Mỹ áp thuế cao đối với hàng hóa từ Trung Quốc, Canada và Mexico khiến các nhà sản xuất thép Trung Quốc chuyển hướng xuất khẩu sang ASEAN và Ấn Độ, nơi nhu cầu tiêu thụ vẫn tăng trưởng. Điều này đe dọa trực tiếp đến thị phần của ngành thép Việt Nam.

Để đối phó, Bộ Công Thương đã triển khai một loạt biện pháp:

1. Điều tra CBPG các sản phẩm thép khác: Trong quý I/2025, Bộ dự kiến áp thuế CBPG tạm thời đối với thép dẹt như HRC và tôn mạ, tương tự như biện pháp từng áp dụng vào năm 2016.

2. Hạn chế phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc: Chính phủ kêu gọi các doanh nghiệp nội địa giảm tỷ lệ nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc để tránh rủi ro khi bị điều tra phòng vệ thương mại từ EU và Mỹ.

3. Khuyến khích tăng trưởng nội địa: Các công ty có lợi thế về quy mô và chi phí sản xuất thấp được kỳ vọng sẽ tận dụng cơ hội này để giành lại thị phần từ thép nhập khẩu.

Cơ hội và thách thức cho ngành thép nội địa

Quyết định áp thuế CBPG tạo cơ hội để các nhà sản xuất trong nước tái cơ cấu và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, đây không phải là giải pháp lâu dài. Ngành thép cần đầu tư vào công nghệ hiện đại, giảm chi phí sản xuất và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng cao hơn để không chỉ giữ vững thị phần nội địa mà còn mở rộng ra thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, các chính sách bảo hộ như thuế CBPG chỉ là một phần của bài toán lớn hơn. Để phát triển bền vững, ngành thép Việt Nam cần chiến lược tổng thể bao gồm cả nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời