Theo báo cáo mới nhất từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc vào ngày 13/1/2025, trong năm 2024, xuất khẩu của Trung Quốc đã có một năm bùng nổ với mức tăng trưởng ấn tượng lên đến 6%, đạt tổng kim ngạch 3.580 tỷ USD. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu chỉ ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn 1%, với 2.590 tỷ USD. Sự chênh lệch lớn giữa xuất khẩu và nhập khẩu đã giúp Trung Quốc đạt được thặng dư thương mại kỷ lục 990 tỷ USD, vượt qua mức kỷ lục 838 tỷ USD của năm 2022.

Riêng trong tháng 12/2024, thặng dư thương mại của Trung Quốc đã chạm mức cao nhất mọi thời đại, lên tới 104,8 tỷ USD. Điều này phần nào phản ánh sự tăng trưởng mạnh mẽ trong xuất khẩu khi nhiều doanh nghiệp quốc tế vội vàng nhập khẩu hàng hóa trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức vào tháng 1/2025. Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump đã đe dọa tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Trung Quốc, tạo ra một làn sóng mua sắm gấp rút từ các công ty trước khi chính sách mới có hiệu lực.

Cụ thể, thặng dư thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ trong tháng 12/2024 đạt 33,5 tỷ USD, tăng 4 tỷ USD so với tháng trước đó. Điều này phản ánh sự tăng cường nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc, cũng như nhu cầu mạnh mẽ từ các doanh nghiệp trong nước trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán của Trung Quốc. Các nhà kinh tế cho rằng sự chuẩn bị cho kỳ nghỉ lễ, cộng với sự lo ngại về các chính sách thuế của Trump, đã thúc đẩy các doanh nghiệp Trung Quốc tích trữ hàng hóa như đồng và quặng sắt ở mức giá thấp.

Mặc dù Trung Quốc tiếp tục ghi nhận thâm hụt thương mại đối với một số mặt hàng như dầu thô và tài nguyên thiên nhiên khác, nhưng quốc gia này lại có thặng dư lớn trong các mặt hàng chế tạo, đặc biệt là hàng hóa từ các nhà máy. Những mặt hàng này bao gồm ô tô, điện thoại di động, và các thiết bị điện tử, và chúng đóng góp quan trọng vào việc tạo ra việc làm cũng như đảm bảo an ninh quốc gia.

Theo các chuyên gia kinh tế, nếu tính theo tỷ lệ điều chỉnh lạm phát, thặng dư thương mại của Trung Quốc trong năm 2024 vượt qua bất kỳ quốc gia nào trong suốt một thế kỷ qua, kể cả các nền kinh tế xuất khẩu hàng đầu như Đức, Nhật Bản hay Mỹ. Việc này cho thấy sự thống trị của các nhà máy Trung Quốc trong ngành sản xuất toàn cầu. Trung Quốc không chỉ là quốc gia xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới mà còn chiếm lĩnh trong ngành sản xuất pin năng lượng mặt trời và phát triển máy bay để cạnh tranh với các hãng hàng không lớn như Airbus và Boeing.

Tuy nhiên, việc hàng hóa Trung Quốc tràn ngập khắp thị trường toàn cầu cũng khiến nước này đối mặt với nhiều chỉ trích từ các đối tác thương mại. Đặc biệt, các quốc gia phát triển và đang phát triển đã áp thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Trung Quốc nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào hàng hóa giá rẻ từ quốc gia này. Vào năm 2024, Mỹ và EU đã áp thuế đối với xe điện Trung Quốc, khiến tình hình thương mại trở nên căng thẳng hơn. Trung Quốc cũng đã đáp trả bằng cách áp thuế trả đũa, làm gia tăng nguy cơ chiến tranh thương mại có thể gây bất ổn cho nền kinh tế toàn cầu.

Mặt khác, nhập khẩu của Trung Quốc đã có dấu hiệu chững lại trong thời gian gần đây, khi quốc gia này đẩy mạnh chính sách tự chủ và phát triển sản xuất trong nước. Trong chiến lược Made in China 2025, Trung Quốc cam kết sẽ chi 300 tỷ USD để thúc đẩy ngành sản xuất tiên tiến, với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu và gia tăng sản xuất nội địa.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời