El Niño đang trở lại, mạnh hơn dự kiến. Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) vừa xác nhận hiện tượng này đã xuất hiện, với 63% khả năng phát triển thành El Niño "siêu mạnh" bước vào năm 2027. Với nông dân toàn cầu — vốn đang gánh sốc giá phân bón và dầu diesel từ xung đột Iran — đây là tin xấu chồng lên tin xấu. Ba mặt hàng nông sản nhiệt đới chịu ảnh hưởng nặng nhất: ca cao, cà phê và đường.

El Niño là gì — và tại sao nó nguy hiểm đến vậy?

El Niño là hiện tượng nhiệt độ bề mặt biển ở phía đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường, do gió tín phong suy yếu. Chu kỳ tự nhiên xảy ra 2–7 năm một lần, kéo dài 9–12 tháng, và để lại dấu ấn khác nhau tùy khu vực: hạn hán ở Nam và Đông Nam Á, Australia, Nam Phi; mưa lớn bất thường ở miền nam Nam Mỹ và miền nam nước Mỹ.

Điều khiến El Niño 2026 đặc biệt đáng lo: nó ập đến khi nông dân đã kiệt sức vì hai năm giá phân bón và nhiên liệu leo thang. Lần này, thiên tai và kinh tế đang cộng hưởng.

Ca cao: Cú đấm kép — áp lực nguồn cung

Mỗi đợt El Niño mạnh trong 55 năm qua đều làm giảm sản lượng ca cao — theo dữ liệu từ công ty đầu tư WisdomTree. Nhưng cơ chế phá hoại không đơn giản chỉ là hạn hán.

Trong đợt El Niño vừa qua (giữa 2023 đến giữa 2024), Tây Phi — nơi sản xuất khoảng một nửa ca cao thế giới, bao gồm Bờ Biển Ngà (số 1) và Ghana (số 2) — đầu tiên bị lượng mưa gấp đôi bình thường, khiến cây ca cao nhiễm nấm. Sau đó thời tiết lật ngược: nắng nóng cực đoan và gió Harmattan bất thường ập đến, làm cây vốn đã yếu vì bệnh rụng hoa hàng loạt.

Jim Roemer từ công ty tư vấn Best Weather cảnh báo: "Mọi người nghĩ El Niño chỉ gây hạn hán ở Tây Phi. Không hẳn vậy. Biến đổi khí hậu đang làm cho kết quả đôi khi là mưa quá nhiều ở giai đoạn đầu. Đây là mối lo lớn nhất của tôi lúc này."

Kết quả của đợt El Niño trước: giá ca cao gần như tăng gấp ba trong năm 2024, chạm mức kỷ lục trên 12.000 USD/tấn — đắt hơn nhiều loại kim loại công nghiệp.

Cà phê: Robusta Việt Nam và Indonesia trong tầm ngắm

El Niño đặc biệt bất lợi cho cà phê robusta — loại hạt dùng phổ biến trong cà phê hòa tan và espresso. Lý do: hai quốc gia sản xuất robusta lớn nhất thế giới là Việt Nam (số 1) và Indonesia (số 3), cộng lại chiếm khoảng 50% sản lượng robusta toàn cầu, đều chịu tác động trực tiếp: nhiệt độ cao hơn và lượng mưa giảm từ giữa năm trở đi — đúng giai đoạn cây phát triển quả. Hệ quả sẽ cảm nhận rõ từ quý IV, khi vào vụ thu hoạch.

Các nhà phân tích tại Citi cảnh báo: hạn hán ở Việt Nam và Indonesia có thể cắt giảm đáng kể năng suất robusta.

Với cà phê arabica — gần một nửa sản lượng đến từ Brazil — bức tranh phức tạp hơn. Ngắn hạn, El Niño có thể có lợi cho vụ Brazil đang thu hoạch hiện tại, vì nhiệt độ cao hơn ngăn được sương giá mùa đông gây hại. Nhưng dài hạn hơn, El Niño thường mang khô hạn và nắng nóng vào quý IV — đúng lúc vụ tiếp theo đang hình thành — đặt nền cho sản lượng 2027 có thể sụt giảm.

Đường: Brazil thừa mưa, Ấn Độ và Thái Lan thiếu nước

El Niño tác động ngược chiều lên các vùng trồng mía chính — tạo ra bức tranh cung cầu khó đoán.

Tại Brazil — chiếm khoảng 50% xuất khẩu đường toàn cầu — El Niño thường mang mưa quá mức vào nửa cuối năm, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng và tiến độ thu hoạch hiện tại. Nhưng lượng mưa trên mức trung bình này có thể lại là tin tốt cho vụ mía năm sau.

Ở chiều ngược lại, Ấn Độ (nhà sản xuất số 2) và Thái Lan (nhà xuất khẩu số 2) lại đối mặt với thiếu hụt mưa mùa. Ấn Độ dự báo mùa mưa 2026 sẽ đạt thấp nhất trong 11 năm, với lượng mưa chỉ bằng 90% mức trung bình trong giai đoạn phát triển cây từ tháng 6 đến tháng 9. Carlos de Mello từ môi giới Hedgepoint ước tính ngay cả El Niño ở mức vừa phải cũng có thể cắt giảm sản lượng đường Ấn Độ khoảng 1 triệu tấn.

Kết quả tổng hợp: khó có một "bull market" thực sự về đường trong El Niño này, vì thiệt hại ngắn hạn ở Brazil và Ấn Độ có thể được bù đắp bởi lợi ích dài hạn cho vụ Brazil 2027.

Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt

Việt Nam nằm ngay trong vùng chịu ảnh hưởng trực tiếp của El Niño. Với cà phê robusta — mặt hàng xuất khẩu nông sản chiến lược — hạn hán từ giữa năm sẽ là biến số cần theo dõi sát. Giá cà phê robusta tăng trên thị trường quốc tế có thể hỗ trợ thu nhập xuất khẩu ngắn hạn, nhưng nếu sản lượng trong nước sụt giảm đáng kể, tác động ròng lên ngành sẽ phức tạp hơn.

Với các nhà đầu tư theo dõi nhóm hàng hóa (commodities), ba mặt hàng ca cao, cà phê robusta và đường thô đang hội tụ đủ yếu tố — từ cú sốc cung do thời tiết đến nền cầu được hỗ trợ bởi nhu cầu tiêu dùng thiết yếu — để trở thành chủ đề đáng theo dõi trong nửa cuối 2026.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656