BÁO CÁO THỊ TRƯỜNG CÀ PHÊ – TUẦN 3 THÁNG 6: El Niño xuất hiện và các yếu tố nâng đỡ giá Robusta

1. Cập nhật diễn biến giá và thông tin đáng chú ý

Diễn biến giá

Sau nhịp giảm điểm do những quan ngại về sản lượng từ vụ thu hoạch niên vụ 2025–2026 của Brazil, thị trường cà phê đã tạo đáy ngắn hạn vào phiên ngày 10/06. Thị trường bắt đầu đảo chiều tăng trở lại khi hấp thụ các thông tin mới liên quan đến tiến độ thu hoạch tại Brazil và nguy cơ hình thành hiện tượng El Niño.

Các thông tin đáng chú ý trong tuần

Thời tiết tại Brazil: Mưa lớn xuất hiện trở lại tại các vùng trồng trọng điểm của Brazil, gây quan ngại lớn về tiến độ thu hoạch. Dự báo thời tiết khu vực cho thấy mưa vừa đến lớn sẽ tiếp tục duy trì trong tuần này.

Dữ liệu tồn kho ICE: Tồn kho trên hai sàn tiếp tục ở mức thấp. Tồn kho Arabica giảm xuống còn 396.957 bao. Tồn kho Robusta tuy vẫn ở mức thấp nhưng đã ghi nhận một lượng hàng mới bổ sung, hiện đạt 665.116 bao.
Cảnh báo El Niño: Cơ quan Khí tượng Nhật Bản thông báo các xu hướng thời tiết thuộc phân loại El Niño đã chính thức xuất hiện. Đồng thời, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) cũng đánh giá có đến 63% khả năng xảy ra một đợt El Niño rất mạnh.
Xuất khẩu của Brazil (Theo Cecafé): Trong tháng 5, xuất khẩu cà phê Arabica của Brazil giảm 11,9% so với cùng kỳ (xuống còn 2,1 triệu bao). Ngược lại, xuất khẩu Robusta tăng trưởng đột biến 193% (từ 200 nghìn bao lên 600 nghìn bao).
Xuất khẩu của Việt Nam (Theo ICO): Xuất khẩu Robusta tháng 5 của Việt Nam giảm mạnh 25% so với cùng kỳ (xuống còn khoảng 2 triệu bao). Mức sụt giảm này phần nào đã được bù đắp bởi lượng xuất khẩu tăng từ phía Brazil.

2. Phân tích xu hướng: Thị trường đang phản ánh điều gì?

Thị trường đang phản ánh sớm quan ngại thời tiết

Đà giảm của thị trường đã chính thức bị ngắt vào ngày 10/06 ngay sau tuyên bố của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản về các dấu hiệu đặc trưng của El Niño. Tính từ vùng đáy ngắn hạn này, giá của cả hai dòng cà phê trên sàn giao dịch đều đã phục hồi trên 10%.

Đặc biệt trong phiên ngày 16/06, giá Arabica đã bùng nổ với mức tăng mạnh trên 5% khi thị trường hấp thụ đồng thời hai thông tin: tiến độ thu hoạch bị chậm lại tại Brazil và rủi ro từ El Niño. Diễn biến này cho thấy, bất chấp các dự báo trước đó về một mùa vụ kỷ lục của Brazil, dòng tiền đang tập trung hoàn toàn vào rủi ro thời tiết cực đoan có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng của niên vụ 2026–2027.

Yếu tố thời tiết sẽ ảnh hưởng đến Robusta mạnh hơn Arabica

Theo quan điểm của đội ngũ phân tích, thông tin El Niño hình thành sẽ tác động tiêu cực đến giá Robusta nhiều hơn Arabica, đặc biệt là nguồn cung Robusta tại Việt Nam. Theo thống kê lịch sử, các sự kiện El Niño luôn gây tác động tiêu cực rõ rệt đến sản lượng Robusta của Việt Nam. Trong khi đó, ảnh hưởng của nó đến hai giống cà phê của Brazil phức tạp hơn, tùy thuộc vào phân vùng địa lý và thời điểm tác động (chi tiết xem tại mục 3).

Giá Robusta nhận được nhiều yếu tố hỗ trợ vững chắc

Thời tiết ngắn hạn: Giá Robusta hiện tại đang được nâng đỡ bởi những quan ngại về tình trạng khô nóng kéo dài thời gian qua tại Việt Nam, đe dọa đến sản lượng mùa vụ năm nay.
Nhu cầu dịch chuyển công thức: Chênh lệch giá giữa Arabica và Robusta đang ở mức tương đối cao trong khung 20 năm trở lại đây (Arabica cao hơn Robusta khoảng 2,44 USD/kg). Mức chênh lệch lớn này đang thúc đẩy các nhà rang xay và hãng sản xuất tăng tỷ lệ sử dụng Robusta trong công thức phối trộn để tối ưu hóa chi phí. Các nhà rang xay có thể thay thế tối đa khoảng 10% Arabica bằng Robusta mà vẫn giữ vị của công thức gần như không đổi, hoặc chủ động tung ra các dòng sản phẩm mới có tỷ lệ Robusta cao hơn.

Dữ liệu thực tế: Số liệu xuất khẩu Robusta ghi nhận mức tăng so với cùng kỳ năm 2026, tuy nhiên tồn kho toàn cầu lại giảm. Điều này chứng minh nhu cầu tiêu thụ Robusta thực tế đang tăng trưởng rất mạnh.

Tham khảo: The European market potential for Robusta coffee (CBI) | Robusta’s revival continues: What does it mean for coffee producers? (Perfect Daily Grind)

Tồn kho ICE ở mức thấp bất chấp dự báo mùa vụ kỷ lục

Dù Brazil đang trong mùa thu hoạch cao điểm, lượng tồn kho chuẩn trên sàn ICE vẫn chưa ghi nhận sự phục hồi cho Arabica; trong khi Robusta chỉ tăng nhẹ và vẫn nằm trong trạng thái khan hàng nghiêm trọng (dưới 1 triệu bao). Nguyên nhân chủ yếu do:

· Độ trễ chuỗi cung ứng: Cần có thời gian nhất định để cà phê sau khi thu hoạch được xử lý, vận chuyển và hoàn tất thủ tục xuất khẩu.

· Chênh lệch giá hàng thật (FOB Spot Price): Giá giao dịch thực tế trên thị trường giao ngay hiện đang cao hơn đáng kể so với giá trên sàn ICE. Do đó, các nhà xuất khẩu ưu tiên bán thẳng cho các đối tác thương mại thay vì đưa hàng vào kho của sàn ICE. Tình trạng khan hàng trong ngắn hạn này cần phải được giải quyết trước khi lượng tồn kho trên sàn ICE có thể phục hồi. Chúng ta có thể tham khảo cấu trúc bù bán hoãn (backwardation) của 2 nhóm cà phê để đánh giá chênh lệch giá hàng thật (premium).

Thị trường cực kỳ nhạy cảm với rủi ro thiếu hụt nguồn cung

Việc thiếu hụt hàng giao ngay dẫn đến một tâm lý phòng vệ: Dù thị trường kỳ vọng lượng hàng mới từ Brazil sẽ đổ về trong vài tháng tới, bất kỳ thông tin tiêu cực nào về mùa vụ cũng sẽ khiến các nhà sản xuất phản ứng nhanh và mạnh mẽ nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu đầu vào.

3. Đi sâu vào báo cáo ENSO – Liệu thị trường có đang phản ứng hợp lý?

Để đánh giá tính hợp lý trong đà phục hồi hơn 10% của giá cà phê, chúng ta cần phân tích sâu các thông số kỹ thuật của báo cáo ENSO.

Tín hiệu xác thực: Các thông số đo đạc thực tế đều xác nhận hiện tượng El Niño đã chính thức hình thành. Đáng chú ý, chỉ số nhiệt độ mặt nước biển tại vùng Nino 3.4 đã cao hơn mức trung bình là 0,7°C (trong khi ngưỡng kỹ thuật để xác lập El Niño chỉ là 0,5°C).

Cường độ dự báo: Điểm khiến thị trường lo ngại nhất chính là dự báo của NOAA về việc El Niño sẽ tiếp tục gia tăng cường độ. Có đến 63% khả năng xảy ra hiện tượng El Niño rất mạnh trong giai đoạn từ tháng 11 đến tháng 1 năm sau. Nếu kịch bản này xảy ra, đây có thể là một trong những đợt El Niño khốc liệt nhất tính từ năm 1950.

Bảng 1: Lịch trình trổ bông và xác suất ảnh hưởng của El Niño (Dự báo 2026 - 2027)

Sự kiện	Khung thời gian	Đo lường cường độ El Niño	Ảnh hưởng (Quan điểm của Team)
Trổ bông giống Arabica (Brazil)	Tháng 09 - 11/2026	83% khả năng từ Mạnh đến Rất mạnh (Trong đó 45% Rất mạnh)	Nặng nếu tình trạng thiếu mưa xảy ra tại vùng trọng điểm Sul de Minas.
Trổ bông giống Robusta (Brazil)	Tháng 07 - 09/2026	43% khả năng từ Mạnh đến Rất mạnh (Trong đó 5% Rất mạnh)	Vừa phải do vùng Espírito Santo có hệ thống tưới tiêu tốt (Nếu El Niño không vượt quá tầm kiểm soát).
Trổ bông giống Robusta (Việt Nam)	Tháng 01 - 02/2027	60% khả năng từ Mạnh đến Rất mạnh (Trong đó 27% Rất mạnh)	Nặng nếu kịch bản El Niño mạnh đến rất mạnh diễn ra đúng như dự báo.

Lưu ý về hạ tầng kỹ thuật:

Các vùng trồng Robusta lớn như Tây Nguyên (Việt Nam) hay Espírito Santo, Rondônia (Brazil) đều được trang bị hệ thống tưới chủ động tốt hơn vùng trồng Arabica (đặc biệt là Sul de Minas – nơi chiếm 40% sản lượng Arabica Brazil nhưng lại phụ thuộc hoàn toàn vào nước mưa tự nhiên). Tuy nhiên, lý do các vùng Robusta đầu tư mạnh vào hệ thống tưới là vì trong lịch sử, tần suất chịu rủi ro hạn hán của họ cao hơn nhiều. Do đó, cần đối chiếu với các dữ liệu lịch sử dưới đây để thấy mức độ tàn phá của các đợt El Niño mạnh.

Bảng 2: Thống kê tác động của các đợt El Niño lớn tính từ năm 1950

Các sự kiện El Niño lớn	Tác động tại Brazil (Arabica)	Tác động tại Brazil (Robusta)	Tác động tại Việt Nam (Robusta)
1957 – 1958	Rất tốt: Khí hậu ấm áp vào mùa đông giúp bảo vệ vùng Paraná, tạo tiền đề cho năng suất cao kỷ lục vào năm 1959.	Chưa phát triển thương mại	Chưa phát triển thương mại
1965 – 1966	Xấu: Mưa lớn kéo dài gây cản trở nghiêm trọng quá trình thu hoạch và làm sụt giảm chất lượng hạt.	Chưa phát triển thương mại	Chưa phát triển thương mại
1972 – 1973	Xấu: Mưa rải rác không đúng thời điểm sinh trưởng làm sụt giảm năng suất chung.	Chưa phát triển thương mại	Rất xấu: Tình trạng thiếu nước nghiêm trọng diễn ra trên diện rộng tại vùng trồng.
1982 – 1983	Xấu: Mưa lớn làm quả chín rụng hàng loạt, giảm cả sản lượng và chất lượng.	Tốt: Lượng mưa gia tăng tại vùng trồng giúp mở rộng diện tích và hỗ trợ sức khỏe cây.	Rất xấu: Mưa đến quá trễ trong giai đoạn ra hoa làm hỏng hoàn toàn năng suất ở nhiều khu vực.
1991 – 1992	Rất xấu: Nắng nóng gay gắt trên 36°C làm cháy hoa hàng loạt, ảnh hưởng nặng nề đến sản lượng.	Rất xấu: Hạn hán kéo dài gây mất nước cục bộ, cây bị rụng hoa và héo lá nghiêm trọng.	Rất xấu: Thời tiết khô hạn gay gắt vào đúng thời điểm ra hoa làm sụt giảm mạnh sản lượng.
1997 – 1998	Xấu: Khí hậu khô nóng làm suy giảm năng suất cây trồng.	Xấu: Hạn hán kéo dài diện rộng tại các vùng trồng trọng điểm.	Cực kỳ xấu: Đợt hạn hán kỷ lục tại Tây Nguyên làm cạn kiệt nguồn nước. Cây chết hàng loạt tại các khu vực thiếu hệ thống tưới.
2009 – 2010	Xấu: Mưa không đều khiến phân tách mùa vụ không đồng nhất, giảm sản lượng và đẩy chi phí thu hoạch lên cao.	Rất tốt: Lượng mưa dồi dào và phân bổ đều đúng dịp ra hoa giúp tạo nên một mùa vụ kỷ lục.	Xấu: Mưa ít và rải rác làm quá trình ra hoa không đồng đều.
2015 – 2016	Tốt: Mùa đông ấm áp thúc đẩy cây ra cành mới, giúp gia tăng sản lượng.	Rất xấu: Hạn hán nghiêm trọng gây thiếu hụt nguồn nước tưới, sản lượng sụt giảm nặng nề.	Cực kỳ xấu: Hạn hán lịch sử tại Tây Nguyên, nhiệt độ vượt ngưỡng 39°C khiến nguồn nước khô cạn. Cây chết và suy yếu hàng loạt.
2023 – 2024	Xấu: Nhiệt độ cao kỷ lục làm teo quả và suy giảm nghiêm trọng chất lượng hạt cũng như năng suất.	Xấu: Nhiệt độ cao kỷ lục làm teo quả và suy giảm nghiêm trọng chất lượng hạt cũng như năng suất.	Xấu: Nắng nóng và khô hạn xuất hiện đúng giai đoạn ra hoa ảnh hưởng lớn đến năng suất và sức khỏe cây.

Nhận xét rút ra từ lịch sử:

Theo định nghĩa của NOAA, các đợt El Niño mạnh (>1,5°C) và rất mạnh (>2,0°C) trùng khớp với các giai đoạn thiệt hại lớn kể trên. Đối với Brazil, tác động của El Niño dù thiên về hướng tiêu cực nhưng tùy thuộc vào thời điểm và khu vực, đôi khi vẫn mang lại hiệu ứng tốt cho sản lượng (ví dụ niên vụ 15-16 hay 57-58). Tuy nhiên, đối với Robusta của Việt Nam, tác động hoàn toàn thiên về hướng tiêu cực.

4. Nhận định và Khuyến nghị đầu tư

Về xu hướng: Việc thị trường quan ngại yếu tố thời tiết cực đoan để thúc đẩy giá cà phê tăng là hoàn toàn có cơ sở khoa học và có dữ liệu thống kê lịch sử hỗ trợ. Giá Robusta sẽ nhận được lực đỡ vững chắc hơn so với Arabica trong thời gian tới.
Về kỹ thuật: Nền giá trong vùng 3.200 – 3.500 của Robusta hiện tại là vùng đệm tương đối an toàn. Team đánh giá thấp khả năng gãy vùng hỗ trợ này trong ngắn và trung hạn.
Khuyến nghị chiến lược: Nhà đầu tư có thể canh mở vị thế Mua (Long) cho mục tiêu ngắn đến trung hạn khi giá có các nhịp điều chỉnh tiếp cận vùng hỗ trợ 3.200 – 3.500. Kỳ vọng xuất hiện một đợt xu hướng tăng (uptrend) trung hạn cho Robusta dưới tác động tâm lý từ El Niño trong khung thời gian từ giữa tháng 6 đến cuối tháng 9.
Cảnh báo rủi ro cực kỳ quan trọng: Biến động tăng giá ở thời điểm hiện tại đang thuần túy dựa trên KỲ VỌNG về thời tiết tương lai chứ chưa phải là thiệt hại thực tế vào sản lượng. Do đó, nhà đầu tư cần bám sát các bản tin thời tiết hàng tuần để quản trị rủi ro nếu diễn biến thực tế có sự thay đổi (đặc biệt lưu ý khung thời gian tháng 7–9 là lúc giống Robusta tại Brazil ra hoa, cần theo dõi sát sao lượng mưa và nhiệt độ tại vùng Espírito Santo).