Trump Gây Sốc: Điều Chỉnh 1,8 Tỷ USD Viện Trợ Nước Ngoài, Ưu Tiên “Nước Mỹ Trên Hết”

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang lên kế hoạch tái cấu trúc mạnh mẽ ngân sách viện trợ đối ngoại, với mục tiêu đưa lợi ích an ninh quốc gia và chiến lược địa chính trị của Mỹ lên hàng đầu. Động thái này được cho là sẽ tác động sâu rộng đến cấu trúc quan hệ quốc tế, đồng thời làm dấy lên những tranh cãi gay gắt tại Washington.

Viện trợ đối ngoại trở thành công cụ chính trị và địa chiến lược

Theo Reuters ngày 25/9, một tài liệu mới gửi tới Quốc hội Mỹ cho thấy Nhà Trắng dự kiến điều chỉnh 1,8 tỷ USD trong ngân sách viện trợ nước ngoài. Số tiền này sẽ được chuyển hướng sang các sáng kiến phục vụ chiến lược “Nước Mỹ trên hết”, thay vì duy trì những chương trình truyền thống mang tính nhân đạo hoặc hợp tác phát triển.

Các ưu tiên hàng đầu bao gồm: đầu tư vào Greenland – vùng lãnh thổ giàu tài nguyên và có vị trí địa chiến lược trọng yếu, đối trọng ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc, và kiềm chế các chính quyền bị coi là “chống Mỹ” tại Mỹ Latinh.

Tài liệu nhấn mạnh: “Lợi ích an ninh quốc gia đòi hỏi nguồn viện trợ phải được sử dụng để ứng phó với thách thức mới, bảo đảm nước Mỹ an toàn hơn, mạnh mẽ hơn và thịnh vượng hơn.”

Thay đổi triết lý viện trợ: Thương mại thay cho hỗ trợ

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố các chương trình viện trợ phải gắn với chính sách của chính quyền đương nhiệm, với triết lý: “thương mại thay cho viện trợ, cơ hội thay cho lệ thuộc, và đầu tư thay cho hỗ trợ.” Đây được coi là sự thay đổi căn bản trong cách Mỹ tiếp cận các nước đối tác, từ định hướng nhân đạo sang ưu tiên lợi ích chiến lược.

Châu Âu và Greenland: Điểm nóng mới trong ngân sách viện trợ

Khoảng 400 triệu USD trong gói điều chỉnh sẽ dành cho các chương trình tại châu Âu. Nổi bật là các dự án phát triển hạ tầng chiến lược, năng lượng và khai thác khoáng sản tại Ukraine, cùng với kế hoạch hỗ trợ Greenland.

Greenland – vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch – từng gây chú ý khi Tổng thống Trump công khai bày tỏ mong muốn kiểm soát, nhấn mạnh tầm quan trọng của khu vực này trong an ninh quốc phòng và khai thác tài nguyên. Việc chuyển ngân sách viện trợ sang Greenland cho thấy Nhà Trắng tiếp tục theo đuổi tham vọng địa chính trị tại Bắc Cực.

Mỹ Latinh: Chống nhập cư và kiềm chế Trung Quốc

Một khoản 400 triệu USD khác sẽ được phân bổ cho khu vực Mỹ Latinh, tập trung vào:

• Ngăn chặn dòng người nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ.

• Giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược từ Trung Quốc.

• Đầu tư phát triển trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới.

• Đối phó với các chính quyền tại Venezuela, Cuba và Nicaragua, vốn bị chính quyền Trump gắn mác “chống Mỹ”.

Hậu quả từ các đợt cắt giảm viện trợ trước đó

Kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ hai (tháng 1/2025), Tổng thống Trump đã thực hiện hàng loạt biện pháp mạnh tay với viện trợ nước ngoài:

• Giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) – tổ chức chủ lực trong các chương trình nhân đạo toàn cầu.

• Đóng băng và cắt giảm hàng tỷ USD ngân sách, khiến hàng nghìn nhân viên bị sa thải.

• Đình trệ nhiều chương trình cứu trợ quốc tế, gây ảnh hưởng đến các nỗ lực chống khủng hoảng nhân đạo ở châu Phi và Trung Đông.

Tranh cãi gay gắt tại Quốc hội

Động thái của Tổng thống Trump ngay lập tức vấp phải chỉ trích dữ dội từ phe Dân chủ.

Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen, thành viên cấp cao trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, lên án kế hoạch này là:

• “Hành vi lạm dụng tiền thuế của người dân Mỹ”.

• Đi ngược lại lợi ích lâu dài của chính sách đối ngoại Mỹ.

• Thiếu minh bạch, biến ngân sách viện trợ thành công cụ phục vụ các dự án mang tính chính trị cá nhân, điển hình là Greenland và gây áp lực lên các chính phủ châu Phi về vấn đề di cư.

Một bước ngoặt trong chính sách đối ngoại Mỹ

Kế hoạch điều chỉnh 1,8 tỷ USD viện trợ thể hiện rõ nét cách tiếp cận mới của chính quyền Trump: biến viện trợ thành công cụ chiến lược, thay vì giá trị nhân đạo. Nếu được triển khai, điều này có thể làm thay đổi cán cân quan hệ Mỹ với nhiều khu vực trên thế giới, từ Bắc Cực, châu Âu, Mỹ Latinh cho đến châu Phi.

Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng đặt ra câu hỏi lớn: Liệu việc thu hẹp vai trò truyền thống của Mỹ trong viện trợ nhân đạo toàn cầu có làm suy giảm uy tín của Washington, mở đường cho Trung Quốc và các cường quốc khác gia tăng ảnh hưởng?

.............................................