Căng thẳng Mỹ – Iran thổi bùng lo ngại nguồn cung, giá dầu leo lên đỉnh gần 6 tháng

Thị trường dầu mỏ thế giới khép lại tuần giao dịch cuối tháng 1 trong trạng thái nhạy cảm cao độ, khi căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran leo thang, kéo giá dầu lên mức cao nhất trong gần nửa năm. Dù vẫn chịu tác động đan xen từ diễn biến của đồng đô la Mỹ và triển vọng nguồn cung, rủi ro địa chính trị đang nổi lên như yếu tố chi phối chính trong ngắn hạn.

Giá dầu tăng mạnh trong tuần

Kết phiên giao dịch ngày 30/1, giá dầu Brent giao sau giảm nhẹ 0,03% xuống còn 70,69 USD/thùng, trong khi dầu thô WTI của Mỹ chốt phiên ở mức 65,21 USD/thùng, giảm 0,32%. Tuy nhiên, đây vẫn là các mức giá cao nhất kể từ đầu tháng 8/2025.

Tính chung cả tuần, giá dầu Brent tăng 7,8%, còn WTI tăng 7,6%, phản ánh tâm lý lo ngại ngày càng gia tăng của thị trường trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung toàn cầu.

Mỹ gia tăng sức ép với Iran, thị trường lo ngại rủi ro nguồn cung

Động lực chính thúc đẩy giá dầu tăng đến từ loạt thông tin liên quan đến việc chính quyền Tổng thống Donald Trump gia tăng áp lực quân sự và kinh tế đối với Iran. Nhà Trắng được cho là đang cân nhắc nhiều kịch bản nhằm đối phó với Tehran, bao gồm cả các cuộc tấn công quân sự có mục tiêu, làm dấy lên lo ngại về an ninh nguồn cung dầu tại Trung Đông.

Ngày 28/1, trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump xác nhận Mỹ đã triển khai một lực lượng hải quân lớn hướng về Iran, do tàu sân bay USS Abraham Lincoln dẫn đầu. Quy mô hạm đội này được mô tả còn lớn hơn cả nhóm tác chiến từng được Mỹ điều động tới Venezuela.

Ông Trump đồng thời kêu gọi Iran nhanh chóng tham gia đàm phán để loại bỏ vũ khí hạt nhân, đồng thời nhắc lại Chiến dịch “Midnight Hammer” hồi tháng 6/2025 – cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran – và cảnh báo rằng bất kỳ hành động quân sự nào tiếp theo sẽ “nghiêm trọng hơn nhiều”.

Dù cả Washington và Tehran đều phát tín hiệu sẵn sàng đối thoại, Iran ngày 30/1 tuyên bố các cuộc đàm phán không nên liên quan đến năng lực phòng thủ của nước này, cho thấy khoảng cách lập trường vẫn còn rất lớn.

Thị trường chờ đợi động thái tiếp theo của Mỹ

Trả lời đài RFE/RL, một quan chức Nhà Trắng cho biết Tổng thống Trump “hy vọng sẽ không cần phải hành động quân sự”, song nhấn mạnh Iran cần đạt được thỏa thuận “trước khi quá muộn”. Quan chức này cũng khẳng định Washington có “nhiều lựa chọn” để xử lý tình hình tại Iran.

Bên cạnh việc triển khai tàu sân bay và máy bay ném bom tới Trung Đông, chính quyền Trump còn gia tăng sức ép kinh tế bằng cách đe dọa áp thuế 25% đối với bất kỳ quốc gia nào giao dịch với Iran, đồng thời xem xét các lệnh trừng phạt mới.

Theo giới phân tích, Washington đang tìm cách tận dụng những điểm yếu nội tại của Iran, trong bối cảnh nền kinh tế nước này đối mặt khủng hoảng nghiêm trọng và làn sóng biểu tình kéo dài. Bên cạnh đó, năng lực quân sự của các đồng minh khu vực của Tehran như Hezbollah, Houthi hay Hamas cũng đã bị suy yếu đáng kể.

“Một số quan chức Mỹ coi thời điểm hiện tại là cơ hội để gây sức ép buộc Iran phải nhượng bộ về chương trình hạt nhân, vai trò khu vực và năng lực tên lửa,” ông Alex Vatanka, Giám đốc chương trình Iran tại Viện Trung Đông (Washington), nhận định.

Trong trường hợp đàm phán thất bại, khả năng Mỹ tiến hành tấn công quân sự Iran vẫn hiện hữu. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo bất kỳ hành động quân sự nào cũng tiềm ẩn rủi ro cao, có thể kéo cả khu vực Trung Đông vào một vòng xoáy xung đột mới, khi Iran tuyên bố sẽ đáp trả bằng cách tấn công các căn cứ Mỹ tại Vịnh Ba Tư và Israel.

Những yếu tố khác chi phối giá dầu

Ngoài căng thẳng Mỹ – Iran, thị trường dầu mỏ còn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác. Theo ông Tamas Varga, chuyên gia phân tích của PVM Oil Associates, sản lượng dầu thô của Mỹ đang phục hồi sau giai đoạn gián đoạn, trong khi Kazakhstan dự kiến nối lại hoạt động tại mỏ dầu Tengiz, góp phần làm dịu bớt lo ngại về nguồn cung.

Bên cạnh đó, việc đồng đô la Mỹ tăng mạnh trở lại từ mức thấp nhất trong bốn năm cũng tạo áp lực nhất định lên giá dầu, do dầu thô được định giá bằng USD.

Ở chiều ngược lại, nhóm OPEC+ với sự tham gia của 8 quốc gia chủ chốt đã nhất trí giữ nguyên sản lượng trong tháng 3, trong khi Nga chuẩn bị bước vào giai đoạn bảo trì cao điểm các nhà máy lọc dầu trong tháng này và tháng 9.

Tuy nhiên, triển vọng trung hạn của giá dầu vẫn đối mặt nhiều thách thức. Một cuộc khảo sát của Reuters với 32 nhà phân tích cho thấy phần lớn dự báo giá dầu sẽ dao động quanh vùng 60 USD/thùng trong năm nay, khi nguy cơ dư cung được cho là sẽ lấn át những gián đoạn tiềm tàng từ căng thẳng địa chính trị.