1. Canada - nguồn cung đồng chiến lược của Bắc Mỹ

Với lịch sử khai thác đồng lâu đời, Canada hiện là một trong những quốc gia cung cấp đồng quan trọng nhất thế giới, nhờ vào hệ thống mỏ trải dài từ British Columbia đến Quebec. Trong đó, tỉnh Quebec đóng vai trò trọng yếu với tổ hợp Horne Smelter và Canadian Copper Refinery (CCR) - hai cơ sở tinh luyện trực thuộc Glencore. Cả hai nhà máy này tạo việc làm cho hơn 1.000 lao động và là trụ cột trong hoạt động luyện kim của khu vực miền Đông Canada.

Theo ước tính của giới chuyên môn, sản lượng đồng kim loại tại Horne đạt hơn 300.000 tấn mỗi năm, trong đó phần lớn được xuất khẩu sang Mỹ, quốc gia hiện là nhà nhập khẩu đồng ròng. Năm ngoái, Canada đã xuất sang Mỹ hơn 150.000 tấn đồng, tương đương 17% tổng lượng nhập khẩu của Mỹ, chỉ đứng sau Chile với 70%. Con số này cho thấy tầm quan trọng chiến lược của đồng Canada trong chuỗi cung ứng công nghiệp Bắc Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ đẩy mạnh đầu tư vào xe điện, năng lượng tái tạo và cơ sở hạ tầng hiện đại.

Nếu Horne - cơ sở sản xuất đồng lớn nhất đất nước - bị đóng cửa, Canada sẽ không chỉ mất một phần sản lượng đáng kể mà còn suy yếu vị thế xuất khẩu của mình trên thị trường toàn cầu. Đây là mối lo ngại lớn cho Washington, vốn đang tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn cung đồng từ Nam Mỹ và Trung Quốc.

2. Glencore - "Người khổng lồ" trong ngành đồng toàn cầu

Glencore là một trong những tập đoàn hàng hóa đa quốc gia lớn nhất thế giới, hoạt động tại hơn 35 quốc gia, với danh mục trải dài từ đồng, kẽm, niken, than đá đến dầu mỏ. Riêng tại Canada, Glencore sở hữu chuỗi giá trị khép kín trong ngành đồng, từ khai thác quặng, tinh luyện đến sản xuất đồng cathode.

Horne Smelter, thành lập năm 1927, là niềm tự hào của ngành luyện kim Canada. Đây cũng là cơ sở tiên phong trong lĩnh vực tái chế phế liệu điện tử từ năm 1980, xử lý khoảng 100.000 tấn thiết bị điện tử thải mỗi năm, thu hồi các kim loại quý như đồng, niken, coban, vàng và bạc. Sản phẩm đầu ra - đồng anode - sau đó được chuyển đến CCR Refinery để tinh chế thành đồng cathode thương phẩm, phục vụ các ngành sản xuất công nghiệp và xuất khẩu.

Sự hiện diện của Glencore không chỉ giúp Canada duy trì năng lực luyện kim quy mô lớn mà còn tạo điều kiện cho quốc gia này trở thành trung tâm tái chế kim loại hàng đầu Bắc Mỹ. Tuy nhiên, các áp lực ngày càng gia tăng về chi phí nâng cấp môi trường và tiêu chuẩn phát thải khắt khe đã khiến mô hình này dần trở nên khó duy trì.

3. Áp lực chi phí khiến hoạt động sản phẩm Đồng của Canada điêu đứng

Theo các nguồn tin nội bộ, việc hiện đại hóa hệ thống luyện đồng tại Horne nhằm đáp ứng tiêu chuẩn môi trường của chính quyền Quebec có thể tiêu tốn hơn 200 triệu USD. Đây là khoản đầu tư khổng lồ trong bối cảnh biên lợi nhuận ngành luyện kim đang sụt giảm nghiêm trọng do chi phí đầu vào tăng cao và biến động thị trường nguyên liệu.

Các phí tinh luyện và xử lý (TC/RC) trên thị trường giao ngay thậm chí đã rơi xuống mức âm từ năm ngoái, buộc các nhà máy phải trả tiền cho các công ty khai khoáng để được cung cấp quặng đồng, thay vì được trả phí như trước. Điều này khiến nhiều cơ sở luyện kim trên toàn cầu lâm vào tình trạng thua lỗ, bao gồm cả Horne và CCR.

Đại diện Glencore cho biết: “Các nhà luyện kim trên thế giới đang đối mặt với áp lực tài chính, pháp lý và vận hành khổng lồ. Horne và CCR không phải ngoại lệ, dù cả hai đều đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng nguyên liệu thô thiết yếu cho thị trường Bắc Mỹ.”

Mặc dù người phát ngôn khẳng định công ty “chưa xem xét việc đóng cửa chính thức”, hai nguồn tin thân cận xác nhận kế hoạch này đã được bàn thảo nghiêm túc. Nếu diễn ra, động thái của Glencore có thể tạo hiệu ứng domino, khiến hàng loạt nhà máy luyện kim cũ kỹ tại châu Âu và Bắc Mỹ phải xem xét lại khả năng tồn tại trong kỷ nguyên ESG.

4. Nguy cơ thiếu hụt Đồng toàn cầu gia tăng

Việc Horne ngừng hoạt động sẽ làm giảm mạnh nguồn cung đồng tinh luyện toàn cầu - một yếu tố vốn đã căng thẳng trong năm 2025. Các gián đoạn sản xuất tại mỏ đồng ở Chile và Indonesia, cộng với kế hoạch dừng nhà máy tại Canada, đã khiến giới phân tích dự báo thiếu hụt đồng kéo dài đến năm 2027.

Trong khi đó, nhu cầu đồng đang tăng nhanh chưa từng có, đặc biệt trong ngành năng lượng tái tạo, sản xuất xe điện và truyền tải điện lưới thông minh. Sự mất cân đối cung - cầu đã đẩy giá đồng lên mức kỷ lục 11.200 USD/tấn vào ngày 29/10, và nhiều nhà phân tích cho rằng giá có thể tiếp tục duy trì ở vùng cao trong thời gian tới.

Đối với Canada, một quốc gia có trữ lượng đồng dồi dào và vị trí địa chiến lược thuận lợi, việc Glencore rút lui khỏi Horne sẽ là bước lùi lớn trong chuỗi giá trị đồng quốc gia. Nếu không sớm có chính sách hỗ trợ hoặc thu hút đầu tư thay thế, Canada có nguy cơ đánh mất vai trò đầu tàu trong thị trường đồng Bắc Mỹ, nhường chỗ cho các đối thủ Nam Mỹ và châu Phi.

5. Canada đứng trước ngã rẽ của ngành Đồng

Trong gần một thế kỷ, ngành đồng Canada đã góp phần xây dựng nền công nghiệp luyện kim hiện đại và cung cấp nguyên liệu chiến lược cho khu vực Bắc Mỹ. Tuy nhiên, trước làn sóng chuyển đổi năng lượng và các yêu cầu khắt khe về phát thải, mô hình luyện kim truyền thống đang bị thử thách nghiêm trọng.

Nếu Horne - biểu tượng của ngành luyện kim Quebec - buộc phải đóng cửa, đây không chỉ là câu chuyện của một nhà máy, mà là tín hiệu báo động cho toàn ngành đồng Canada. Để duy trì vị thế chiến lược, quốc gia này cần sớm có khung pháp lý rõ ràng, chính sách ưu đãi đầu tư xanh, và chiến lược phát triển bền vững cho chuỗi giá trị đồng - kim loại được coi là “xương sống” của nền kinh tế xanh trong tương lai.