Chương trình “voucher công nghệ” sẽ được triển khai thí điểm nhằm tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận và trải nghiệm các giải pháp số trước khi quyết định ứng dụng lâu dài, theo thông tin từ Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy.

Tại Hội nghị Thủ tướng đối thoại với nông dân năm 2025, diễn ra sáng 10/12 tại Hà Nội, bà Phạm Thị Lý – Nhà khoa học của nhà nông 2024 – cho rằng vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa hoạt động nghiên cứu khoa học và thực tiễn sản xuất nông nghiệp. Dù việc lựa chọn chủ đề khoa học công nghệ thể hiện định hướng đúng theo tinh thần Nghị quyết 57, nhiều kết quả nghiên cứu hiện vẫn chưa được chuyển giao đến tay nông dân.

Theo bà Lý, Nhà nước cần xây dựng cơ chế gắn kết chặt chẽ hơn giữa viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức xã hội, nhằm đưa công nghệ vào thử nghiệm và ứng dụng trực tiếp tại địa phương.

Phản hồi ý kiến này, Thứ trưởng Bùi Thế Duy thừa nhận khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng đang là rào cản lớn đối với năng suất nông nghiệp. Ông dẫn số liệu cho thấy giá trị sản xuất nông nghiệp bình quân của Việt Nam hiện dưới 1.000 USD mỗi lao động, trong khi con số này tại Hàn Quốc lên tới 24.000 USD. Điều đó phản ánh những hạn chế về công nghệ, kỹ thuật, thương hiệu và thị trường của nông nghiệp Việt Nam.

Theo Thứ trưởng, năm nay là giai đoạn điều chỉnh quan trọng khi 10 luật liên quan đến khoa học và công nghệ được sửa đổi, cùng hơn 30 quy định về tài chính nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong việc đưa công nghệ vào sản xuất. Bên cạnh đó, Quỹ Đổi mới sáng tạo quốc gia sẽ hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư vào công nghệ.

Trong bối cảnh đó, “voucher công nghệ” được đưa ra như một công cụ hỗ trợ tài chính, giúp nông dân và hợp tác xã thử nghiệm các giải pháp chuyển đổi số trong một thời gian nhất định. Trên cơ sở đánh giá hiệu quả thực tế, các mô hình phù hợp có thể được duy trì và mở rộng. Các chính sách sửa đổi dự kiến áp dụng từ năm 2025 cũng sẽ chú trọng hơn đến việc thiết kế theo nhu cầu thực tiễn, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội. Luật Khoa học và Công nghệ sửa đổi sẽ xác định đổi mới sáng tạo là trụ cột, yêu cầu đề tài nghiên cứu phải xuất phát từ thực tế và có trách nhiệm chuyển giao sau nghiệm thu.

Liên quan đến hạ tầng kết nối ở vùng cao, nhiều khó khăn vẫn tồn tại. Chị Vương Thị Thương – Nông dân xuất sắc Việt Nam 2025 – cho biết hoạt động bán hàng trực tuyến thường xuyên bị gián đoạn do đường truyền internet yếu. Có thời điểm chị phải lên đỉnh núi để tìm sóng phục vụ livestream, trong khi các khoản thuế và phí khi tham gia hợp tác xã khiến giá nông sản tăng lên.

Từ thực tế này, chị kiến nghị nâng cấp hạ tầng internet, tăng cường đào tạo kỹ năng kinh doanh trực tuyến và xây dựng các nền tảng thương mại điện tử có chi phí phù hợp với nông dân.

Đánh giá đề xuất trên, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho rằng đây là hướng đi phù hợp với xu thế, dù hiện nay chưa được quy định cụ thể trong pháp luật. Ông cho biết cả nước hiện có 12 vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo Quyết định 66/2015, và Bộ sẽ nghiên cứu mô hình “làng” nông nghiệp công nghệ cao nhằm tăng cường trình diễn, thử nghiệm, lan tỏa công nghệ, đồng thời kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học, hợp tác xã và nông dân.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết Bộ đang triển khai hai nhóm giải pháp gồm hỗ trợ các doanh nghiệp viễn thông mở rộng vùng phủ sóng tại khu vực khó khăn theo Nghị quyết 193, và thí điểm hai dự án internet vệ tinh để cải thiện chất lượng đường truyền.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh khoa học và công nghệ cần được đưa vào thực tiễn nhanh hơn, đồng thời đẩy mạnh quá trình thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu. Theo Thủ tướng, nhà khoa học phải bám sát nhu cầu của nông dân, trong khi nông dân và doanh nghiệp cũng cần chủ động “đặt hàng” để nghiên cứu gắn với sản xuất.

Về hoạt động bán hàng trực tuyến, Thủ tướng cho rằng nền tảng số chỉ phát huy hiệu quả khi hạ tầng viễn thông ổn định. Ông cho biết đã chỉ đạo ngành viễn thông bảo đảm vùng phủ sóng, thúc đẩy Chính phủ số và xã hội số, giúp người dân nâng cao kỹ năng số để tham gia thương mại điện tử thuận lợi hơn.

Đối với truy xuất nguồn gốc, Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành quy định cụ thể nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành và địa phương kiểm soát chặt chẽ quy trình thực hiện.

Liên quan đến chính sách thuế và phí, Thủ tướng cho rằng đây là lĩnh vực cần được ưu tiên xem xét. Ông đặt vấn đề về việc nông nghiệp dù phát triển mạnh nhưng chỉ đóng góp khoảng 4% vào tăng trưởng, trong khi đã được hưởng nhiều chính sách miễn giảm thuế. Theo Thủ tướng, bên cạnh các chính sách hỗ trợ, ngành nông nghiệp cần nâng cao năng lực cạnh tranh, tránh tâm lý phụ thuộc vào ưu đãi. Ông cũng dẫn chứng việc có nhiều chương trình hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số, song nếu chỉ trông chờ vào chính sách mà thiếu nỗ lực tự thân thì khó có thể phát triển bền vững.

Cuối cùng, Thủ tướng đánh giá cao việc Bộ Công Thương xây dựng sàn giao dịch hàng hóa nhằm tăng tính minh bạch và phòng, chống gian lận, đồng thời khẳng định các chính sách sẽ tiếp tục được hoàn thiện trên tinh thần đồng thuận và đoàn kết để tạo sức mạnh chung cho nền kinh tế.

(Nguồn: Vnexpress)