Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang khiến eo biển Hormuz trở thành tâm điểm của thị trường năng lượng toàn cầu khi hàng loạt tàu chở dầu bắt đầu tắt tín hiệu định vị AIS để di chuyển qua khu vực này. Hoạt động vận chuyển dầu khí qua tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới đang suy giảm mạnh, kéo theo nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng và gia tăng biến động giá dầu toàn cầu.

Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy nhiều tàu dầu và LNG đã thực hiện “dark transit” nhằm tránh bị phát hiện trong bối cảnh xung đột leo thang. Điều này phản ánh mức độ rủi ro ngày càng lớn đối với hoạt động thương mại năng lượng quốc tế.

Eo biển Hormuz tiếp tục là tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới

Eo biển Hormuz hiện được xem là điểm nghẽn chiến lược quan trọng nhất của thị trường năng lượng toàn cầu. Theo dữ liệu hàng hải được đề cập trong bài viết, khoảng 20 - 21 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua tuyến đường này, tương đương khoảng 20% nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu. Ngoài dầu thô, đây cũng là tuyến vận chuyển LNG chủ chốt của khu vực Trung Đông sang châu Á và châu Âu.

Trong điều kiện bình thường, khu vực này ghi nhận khoảng 130 - 160 lượt tàu di chuyển mỗi ngày. Tuy nhiên, trong giai đoạn căng thẳng leo thang năm 2026, số lượng chuyến tàu qua eo biển đã giảm xuống dưới 10 chuyến/ngày, tương đương mức suy giảm hơn 90%. Điều này phản ánh sự gián đoạn nghiêm trọng của chuỗi logistics năng lượng toàn cầu.

Bài viết nhấn mạnh rằng việc lưu thông giảm mạnh không chỉ xuất phát từ nguy cơ quân sự mà còn do chi phí bảo hiểm hàng hải tăng vọt. Mức phí bảo hiểm chiến tranh đối với tàu chở dầu đã tăng từ khoảng 0,125% giá trị tàu/chuyến lên tới 0,5% - 1,25%, thậm chí nhiều hợp đồng bảo hiểm bị vô hiệu hóa hoàn toàn trong giai đoạn căng thẳng cao điểm.

Xu hướng tàu chở dầu tắt tín hiệu AIS gia tăng mạnh

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất được đề cập trong bài viết là xu hướng các tàu thương mại và tàu dầu tắt hệ thống nhận diện tự động AIS khi di chuyển qua eo biển Hormuz. AIS vốn là hệ thống giúp xác định vị trí, tốc độ và hướng di chuyển của tàu biển theo thời gian thực.

Theo dữ liệu từ Windward và nhiều đơn vị theo dõi hàng hải, số lượng tàu “AIS-dark” tại khu vực này đã tăng tới 600% chỉ trong khoảng thời gian từ ngày 19/4 đến đầu tháng 5/2026. Có thời điểm ghi nhận cùng lúc 5 tàu rời eo biển và 4 tàu đi vào khu vực mà không phát tín hiệu AIS.

Các tàu dầu khổng lồ VLCC thuộc ADNOC như Agios Fanourios I, Kiara M hay Basrah Energy được cho là đã thực hiện hành trình “dark transit” nhằm tránh nguy cơ bị theo dõi hoặc tấn công. Một số tàu vận chuyển LNG của ADNOC Gas cũng được phát hiện tắt hệ thống định vị trong quá trình vượt eo biển để tới châu Á.

Bài viết cho biết nhiều tàu không chỉ tắt AIS mà còn sử dụng dữ liệu định vị giả nhằm đánh lừa hệ thống theo dõi hàng hải quốc tế. Dữ liệu vệ tinh SAR cho thấy có trường hợp tín hiệu AIS hiển thị tàu đang neo tại một vị trí cố định nhưng ảnh vệ tinh thực tế hoàn toàn không ghi nhận sự hiện diện của tàu tại khu vực đó.

UAE và ADNOC duy trì xuất khẩu dầu bất chấp rủi ro an ninh

Dù đối mặt nguy cơ bị tấn công hoặc phong tỏa, UAE vẫn đang tìm cách duy trì xuất khẩu dầu thông qua các hoạt động vận chuyển bí mật. Theo dữ liệu được bài viết đề cập, ADNOC đã đưa ít nhất 4 tàu dầu lớn vượt eo biển Hormuz với tổng khối lượng khoảng 6 triệu thùng dầu.

Các tàu này vận chuyển dầu Upper Zakum và Das crude tới nhiều thị trường châu Á như Malaysia, Hàn Quốc và Việt Nam. Một số tàu thực hiện trung chuyển ngoài khơi thông qua hoạt động ship-to-ship transfer trước khi tiếp tục hành trình nhằm giảm nguy cơ bị phát hiện.

Hoạt động xuất khẩu dầu của UAE đã giảm mạnh sau khi xung đột leo thang, có thời điểm giảm hơn 1 triệu thùng/ngày so với mức trung bình lịch sử. Tuy nhiên, ADNOC vẫn tiếp tục duy trì nguồn cung do nhu cầu năng lượng tại châu Á còn rất lớn và giá dầu đang giao dịch ở mức premium cao.

Bài viết cũng cho biết đã xảy ra các cuộc tấn công bằng drone nhằm vào tàu dầu ADNOC và khu vực cảng Fujairah. Một tàu VLCC mang tên Barakah bị UAV tấn công trong lúc di chuyển qua eo biển, trong khi cơ sở năng lượng Fujairah Oil Industry Zone ghi nhận hỏa hoạn kéo dài hơn 48 giờ.

Thị trường năng lượng toàn cầu đứng trước nguy cơ biến động mạnh

Việc lưu thông dầu khí qua eo biển Hormuz suy giảm đang tạo áp lực lớn lên thị trường năng lượng toàn cầu. Bài viết nhấn mạnh rằng ngay cả khi eo biển không bị phong tỏa hoàn toàn, chỉ cần lưu lượng vận chuyển giảm mạnh cũng đủ tạo ra cú sốc cung ứng lớn.

Một số dữ liệu cho thấy lưu lượng dầu qua Hormuz từng giảm từ khoảng 20 triệu thùng/ngày xuống chỉ còn khoảng 7 triệu thùng/ngày trong giai đoạn căng thẳng cao điểm. Điều này khiến thị trường dầu mỏ toàn cầu đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung ngắn hạn.

Ngoài dầu thô, thị trường LNG cũng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Pakistan được cho là đã xuất hiện nguy cơ thiếu điện và gián đoạn công nghiệp do hoạt động nhập khẩu LNG từ Qatar bị đình trệ. Nhiều tàu LNG buộc phải quay đầu hoặc neo đậu ngoài khơi thay vì tiếp tục đi qua eo biển.

Các chuyên gia hàng hải và năng lượng nhận định rằng ngay cả khi căng thẳng hạ nhiệt, thị trường cũng cần nhiều tuần để khôi phục trạng thái cân bằng do hàng trăm tàu dầu đang mắc kẹt trong khu vực Vịnh Persian và vùng biển Oman. Chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu vì vậy có thể tiếp tục đối mặt biến động mạnh trong thời gian tới.