Những động thái cứng rắn gần đây của Bắc Kinh đang cho thấy nỗ lực rõ ràng nhằm tái định hình cán cân quyền lực trên thị trường quặng sắt toàn cầu – một thị trường trị giá hơn 130 tỷ USD mỗi năm, nơi Trung Quốc vừa là người mua lớn nhất, vừa là bên chịu nhiều áp lực chi phí nhất.

Bắc Kinh gia tăng “đòn bẩy” với các tập đoàn khai khoáng

Tâm điểm của chiến lược này là Tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc (CMRG) – cơ quan thu mua quặng sắt nhà nước được thành lập từ năm 2022 với mục tiêu hợp nhất sức mua của ngành thép trong nước. Trong những tháng gần đây, CMRG đã áp dụng các biện pháp chưa từng có tiền lệ, bao gồm việc yêu cầu các nhà máy thép và thương nhân không mua một số lô hàng giao ngay của BHP, động thái được xem là leo thang đáng kể trong đàm phán hợp đồng thường niên.

Các thỏa thuận đang được thương lượng liên quan đến phần lớn sản lượng quặng sắt của BHP tại Tây Bắc Australia, tương đương khoảng 20% nhu cầu nhập khẩu quặng sắt của Trung Quốc. Theo giới phân tích, việc “nhắm mục tiêu” vào một nhà cung cấp lớn cho thấy Bắc Kinh sẵn sàng chấp nhận rủi ro gián đoạn ngắn hạn để đổi lấy điều khoản giá tốt hơn trong dài hạn.

Chiến thuật này được kỳ vọng sẽ tạo tiền lệ cho các cuộc đàm phán với Rio Tinto, Fortescue và Vale, trong bối cảnh Trung Quốc tìm cách thu hẹp biên lợi nhuận rất cao mà các tập đoàn khai thác quặng sắt đã duy trì suốt nhiều năm qua.

Hiệu quả còn hạn chế, nhưng thông điệp đã rất rõ ràng

Trên thực tế, hiệu quả kinh tế trước mắt của CMRG vẫn gây tranh cãi. Nhiều nhà máy thép phản ánh rằng họ chưa nhận được mức giá hay điều khoản tốt hơn, trong khi vẫn phải gánh thêm phí hoa hồng, làm gia tăng chi phí đầu vào trong bối cảnh biên lợi nhuận ngành thép đang bị bào mòn bởi suy thoái bất động sản.

Tuy nhiên, CMRG cũng đã đạt được một số thành công mang tính biểu tượng, như đàm phán giảm chi phí vận chuyển với Rio Tinto hay trở thành đơn vị duy nhất được ủy quyền bán quặng sắt Roy Hill của Hancock Prospecting tại Trung Quốc. Quan trọng hơn, sự can thiệp ngày càng sâu của CMRG cho thấy ý chí chính trị mạnh mẽ của Bắc Kinh trong việc kiểm soát rủi ro giá nguyên liệu chiến lược.

Nguồn cung mới và bước ngoặt cấu trúc sau năm 2028

Trong ngắn hạn, giá quặng sắt vẫn được giữ ở mức cao, duy trì trên 100 USD/tấn bất chấp tăng trưởng kinh tế Trung Quốc chậm lại. Tuy nhiên, bức tranh trung – dài hạn đang dần thay đổi.

Dự án Simandou tại Guinea, dự kiến đi vào sản xuất từ năm 2028, có thể bổ sung khoảng 7% nguồn cung toàn cầu, đẩy thị trường vào trạng thái dư thừa khoảng 65 triệu tấn. Đáng chú ý, các doanh nghiệp Trung Quốc là cổ đông lớn nhất tại dự án này, giúp Bắc Kinh tăng đáng kể đòn bẩy đàm phán trong tương lai và làm suy yếu vị thế thống trị truyền thống của Australia trong chuỗi cung quặng sắt.

Theo nhiều chuyên gia, chính kỳ vọng về nguồn cung mới này là lý do khiến Trung Quốc gia tăng sức ép ngay từ bây giờ, nhằm “đặt nền móng” cho một cấu trúc giá có lợi hơn trong các năm tới.

Biểu đồ thể hiện sự cân bằng cung cầu quặng sắt toàn cầu cũng như giá trung bình hàng năm từ năm 2024 đến năm 2028

Nhận định xu hướng giá quặng sắt

• Ngắn hạn (2025–2026): Giá quặng sắt nhiều khả năng vẫn dao động ở vùng cao, quanh 95–105 USD/tấn, khi nguồn cung hiện tại chưa đủ tạo áp lực dư thừa rõ rệt, trong khi Trung Quốc vẫn duy trì nhu cầu nhập khẩu lớn.

• Trung – dài hạn (sau 2027): Khi Simandou đi vào vận hành và CMRG củng cố vai trò trung gian mua bán, rủi ro điều chỉnh giảm giá quặng sắt sẽ gia tăng, đặc biệt nếu nhu cầu thép Trung Quốc tiếp tục suy yếu theo chu kỳ bất động sản.

Góc nhìn đầu tư

Chiến lược của Trung Quốc cho thấy biên lợi nhuận của các công ty khai thác quặng sắt có thể đối mặt áp lực lớn hơn trong trung hạn, ngay cả khi giá chưa sụt giảm mạnh ngay lập tức. Với nhà đầu tư, quặng sắt đang bước vào giai đoạn nhạy cảm về chính sách, nơi biến động giá không chỉ đến từ cung – cầu thuần túy mà còn từ các quyết định mang tính chiến lược của Bắc Kinh.

Trong bối cảnh đó, các nhịp tăng giá mạnh của quặng sắt trong thời gian tới có thể phù hợp hơn với chiến lược chốt lời hoặc giao dịch ngắn hạn, thay vì kỳ vọng xu hướng tăng bền vững như các chu kỳ trước.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ĐẦU TƯ HÀNG HÓA - SỞ GIAO DỊCH HÀNG HÓA VIỆT NAM

Liên hệ tư vấn: 0842861942 - Mr. Quang Anh

Mở tài khoản tìm hiểu thị trường: https://hct.vn/motk?mid=01201665