Mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ và cảnh báo sẽ áp thuế nặng lên các nước BRICS nếu họ tìm cách thay thế đồng USD bằng một loại tiền tệ chung, nhưng xu hướng phi USD hóa vẫn tiếp tục diễn ra. Sự chuyển dịch này không chỉ xuất phát từ tham vọng của các nền kinh tế đang nổi mà còn là hệ quả tất yếu của những biến động trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Gần đây, ông Trump tuyên bố có thể áp mức thuế 100% đối với các nước BRICS nếu họ thúc đẩy một hệ thống tài chính không phụ thuộc vào đồng bạc xanh. Tuy nhiên, phía Điện Kremlin đã bác bỏ khả năng này, khẳng định rằng hiện tại không có kế hoạch nào về việc phát triển một đồng tiền chung cho BRICS. Dù vậy, sự thay đổi trong cách các quốc gia này thực hiện thương mại và dự trữ ngoại hối vẫn cho thấy họ đang từng bước tìm cách giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.

Chuyên gia Lillie Ferriol Prat tại Viện nghiên cứu BRICS DUT Nam Phi nhận định rằng các lệnh trừng phạt của Mỹ thường không có tác động quá lớn, đặc biệt khi BRICS+ hiện chiếm hơn 50% dân số toàn cầu. Bà cũng nhấn mạnh rằng hệ thống tài chính dựa trên đồng USD đang cần một cuộc cải cách khẩn cấp, bởi những bất ổn liên quan đến trần nợ công của Mỹ đã làm lung lay lòng tin vào đồng tiền này. Sự suy yếu của đồng USD trên trường quốc tế không chỉ đến từ quyết tâm của các nền kinh tế mới nổi, mà còn phản ánh những thách thức nội tại của chính nước Mỹ.

Bên cạnh nỗ lực ngăn chặn các kế hoạch phi USD hóa, ông Trump còn đưa ra các biện pháp quyết liệt hơn khi ký sắc lệnh hành pháp cấm Tiền tệ kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (CBDC) tại Mỹ. Một số chuyên gia cho rằng động thái này có thể là bước khởi đầu cho một chính sách cứng rắn hơn nhằm vào CBDC của các quốc gia khác, bao gồm cả những thành viên BRICS.

Dữ liệu từ công cụ theo dõi CBDC của Hội đồng Đại Tây Dương cho thấy, hiện có 134 quốc gia – chiếm 98% GDP toàn cầu – đang nghiên cứu và phát triển tiền kỹ thuật số. Trong số này, nhiều nước là thành viên của BRICS và đang tích cực triển khai các giải pháp thanh toán xuyên biên giới mà không cần đến đồng USD. Đặc biệt, kể từ sau sự kiện phương Tây đóng băng tài sản có chủ quyền của Nga vào năm 2022, số lượng các dự án CBDC bán buôn xuyên biên giới đã tăng gấp đôi. Điện Kremlin nhận định rằng động thái trừng phạt tài chính này đã phá vỡ niềm tin vào đồng USD và đồng euro, tạo động lực để nhiều quốc gia tìm kiếm các hệ thống thanh toán thay thế.

Xu hướng phi USD hóa dù chưa thể diễn ra ngay lập tức nhưng rõ ràng đang có sự chuyển dịch. Khi các nền kinh tế lớn tiếp tục tìm kiếm phương án giảm phụ thuộc vào đồng bạc xanh, cuộc chơi tài chính toàn cầu có thể sẽ chứng kiến những thay đổi đáng kể trong thời gian tới.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời