Thị trường kim loại toàn cầu năm 2026: Khi đà tăng nóng đối mặt vòng xoáy đầu cơ

Bước sang năm 2026, thị trường kim loại thế giới chứng kiến những biến động dữ dội hiếm thấy khi giá vàng, bạc và đồng đồng loạt thiết lập các kỷ lục lịch sử trước khi lao vào những nhịp điều chỉnh sâu. Diễn biến này phản ánh sự cộng hưởng phức tạp giữa căng thẳng địa chính trị, xu hướng phi đô la hóa, nhu cầu bùng nổ từ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và đặc biệt là dòng vốn đầu cơ quy mô lớn đang lấn át các yếu tố cơ bản truyền thống.

Trong bối cảnh đó, giới phân tích quốc tế đồng loạt cảnh báo nguy cơ thị trường kim loại rơi vào trạng thái “bị phá vỡ” (market dislocation), khi biến động giá vượt xa nền tảng cung – cầu thực tế. Việc nhận diện rõ các động lực tăng trưởng cũng như rủi ro tiềm ẩn trở thành yêu cầu cấp thiết để đánh giá đúng bức tranh tài chính toàn cầu trong giai đoạn đầy bất định này.

Cơn sốt giá chưa từng có

Ngay trong tháng đầu năm 2026, thị trường kim loại đã trải qua một đợt tăng giá bùng nổ nối tiếp đà hưng phấn của năm 2025. Giá vàng vượt mốc 5.500 USD/ounce và xác lập đỉnh lịch sử 5.594,8 USD/ounce trong phiên 29/1. Cùng thời điểm, bạc chạm mức cao chưa từng có 121,6 USD/ounce, tăng tới 65% chỉ trong tháng 1 sau khi đã tăng hơn 145% trong năm trước. Trên thị trường kim loại công nghiệp, giá đồng trên Sở giao dịch Kim loại London vọt lên 14.125 USD/tấn, mức cao nhất trong vòng 16 năm.

Theo ông Jitti Tangsithpakdi, Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Vàng Thái Lan, làn sóng tăng giá này bắt nguồn trực tiếp từ các xung đột địa chính trị tại Trung Đông và sự khó đoán trong chính sách kinh tế, thương mại của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Đồng quan điểm, Tiến sĩ Kobsak Pootrakool, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Thị trường Vốn Thái Lan, cho rằng mức tăng mạnh của vàng trong những tuần đầu năm đã vượt xa mọi kịch bản dự báo thông thường.

Tuy nhiên, đà hưng phấn nhanh chóng nhường chỗ cho một cú bán tháo quyết liệt mà giới tài chính gọi là “Thảm sát thứ Sáu”. Chỉ trong một phiên, giá vàng kỳ hạn lao dốc tới 600 USD/ounce, tương đương 11,4% – mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ thập niên 1980. Giá bạc thậm chí mất gần 36%, lùi về 78,53 USD/ounce, trong khi bạch kim và palladium giảm lần lượt 15% và 17%.

Làn sóng thoái vốn nhanh chóng lan sang thị trường chứng khoán khi cổ phiếu các tập đoàn khai khoáng lớn chịu áp lực nặng nề. Newmont giảm 11,5%, còn Agnico Eagle Mines chứng kiến vốn hóa sụt mạnh xuống 95,6 tỷ USD. Theo bà Nicki Schells, chuyên gia của MKS PAMP, thị trường kim loại đang rơi vào trạng thái biến động cực đoan không còn được hậu thuẫn bởi nhu cầu thực. Ông Edward Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research, cũng nhận định đà tăng trước đó chủ yếu được thúc đẩy bởi giao dịch đầu cơ, làm méo mó các tín hiệu kinh tế nền tảng.

Triển vọng phân hóa và rủi ro tiềm ẩn

Nguyên nhân sâu xa của sự biến động mạnh trong năm 2026 đến từ chính sách thương mại của Mỹ. Việc Washington cân nhắc áp thuế từ 10–25% đối với hàng hóa châu Âu liên quan đến vấn đề Greenland, cùng đề xuất đánh thuế 50% với đồng nhập khẩu, đã làm dấy lên lo ngại về một vòng xoáy chiến tranh thương mại mới.

Song song đó, sự suy yếu của đồng USD thúc đẩy xu hướng “giao dịch mất giá”, khiến nhiều nền kinh tế lớn như Trung Quốc và Ấn Độ gia tăng bán USD để tích trữ vàng. Ở chiều kim loại công nghiệp, nhu cầu từ lĩnh vực AI đang tạo áp lực ngày càng lớn lên nguồn cung đồng. Theo ông Gregory Shearer, chuyên gia của J.P. Morgan, các trung tâm dữ liệu AI có thể tiêu thụ tới 475.000 tấn đồng trong năm 2026, tăng mạnh so với mức 110.000 tấn của năm 2025.

Trong khi đó, nguồn cung đồng đối mặt nhiều rủi ro khi các mỏ lớn như Kakula tại CHDC Congo và Grasberg ở Indonesia gặp sự cố, buộc Freeport-McMoRan phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với một số hợp đồng.

Về triển vọng, các tổ chức tài chính lớn vẫn giữ quan điểm tích cực với vàng trong dài hạn. UBS và J.P. Morgan dự báo giá vàng có thể đạt 6.200–6.300 USD/ounce vào cuối năm, trong khi Deutsche Bank kỳ vọng mốc 6.000 USD/ounce trong năm nay. Citi duy trì dự báo trung bình quanh 5.000 USD/ounce cho quý I/2026.

Ngược lại, Goldman Sachs cho rằng giá đồng có thể đảo chiều từ quý II do tác động của chính sách thương mại Mỹ và nhu cầu Trung Quốc suy yếu, với dự báo giá lùi về 11.000 USD/tấn vào cuối năm 2026.

Dựa trên phân tích kỹ thuật, tỷ lệ đồng/vàng hiện đang ở vùng hỗ trợ dài hạn, cho thấy khả năng kim loại công nghiệp sẽ vượt trội hơn kim loại quý trong nửa cuối năm khi các dự án hạ tầng và chuyển đổi năng lượng được đẩy mạnh. Tuy nhiên, Capital Economics cảnh báo rằng sự hưng phấn do tâm lý đám đông có thể nhanh chóng tan biến, kéo giá vàng quay về vùng 3.500 USD/ounce nếu rủi ro địa chính trị hạ nhiệt.

Tiến sĩ Kobsak Pootrakool khuyến nghị nhà đầu tư cá nhân cần giữ sự thận trọng, tránh chạy theo các biến động ngắn hạn và tập trung đánh giá kỹ các yếu tố nền tảng trong bối cảnh thị trường kim loại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn.

.......................................

THAM GIA ROOM TIN TỨC HÀNG HOÁ PHÁI SINH