Mở khóa “mỏ vàng trong dân”: Đề xuất cơ chế vay vàng để bứt phá ngành chế tác xuất khẩu

Một đề xuất chính sách đáng chú ý vừa được Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) gửi tới Thủ tướng Chính phủ, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn kéo dài trong việc huy động nguồn lực vàng trong dân và thúc đẩy ngành chế tác vàng trang sức phát triển theo hướng xuất khẩu.

Nghịch lý nguồn lực lớn nhưng chưa khai thác hiệu quả

Theo VGTA, Việt Nam đang sở hữu một lượng vàng tích trữ trong dân cư rất lớn, song chưa được đưa vào lưu thông phục vụ sản xuất do thiếu hành lang pháp lý rõ ràng. Thực tế hiện nay, việc doanh nghiệp thu mua hoặc huy động vàng từ người dân để làm nguyên liệu chế tác vẫn tiềm ẩn rủi ro pháp lý, khiến nhiều đơn vị e ngại hoặc thậm chí bị xử phạt hành chính khi triển khai.

Điều này dẫn đến một nghịch lý: nguồn nguyên liệu trong nước dồi dào nhưng doanh nghiệp vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu, làm gia tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh.

Đề xuất cơ chế “vay vàng” với lãi suất thỏa thuận

Để giải quyết điểm nghẽn trên, VGTA kiến nghị Chính phủ ban hành quy định cụ thể cho phép doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ được trực tiếp vay vàng từ người dân theo cơ chế lãi suất thỏa thuận, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự.

Cơ chế này được kỳ vọng mang lại lợi ích kép:

• Đối với doanh nghiệp: chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào, giảm phụ thuộc nhập khẩu.
• Đối với người dân: mở ra kênh sinh lời từ tài sản vàng nhàn rỗi, thay vì chỉ nắm giữ thụ động.

Mở rộng nhập khẩu có kiểm soát, giảm áp lực tỷ giá

Song song với việc huy động nguồn lực trong nước, VGTA cũng đề xuất cơ chế linh hoạt đối với vàng nguyên liệu nhập khẩu. Theo đó, doanh nghiệp được phép nhập khẩu theo nhu cầu thực tế phục vụ sản xuất và xuất khẩu, với quy trình chứng từ thanh toán tương tự các ngành xuất khẩu như dệt may hay da giày.

Hiệp hội tính toán, với nhu cầu khoảng 50 tấn vàng/năm (tương đương 5 tỷ USD), bình quân mỗi tháng doanh nghiệp cần khoảng 416 triệu USD. Mức này được đánh giá là khá nhỏ so với quy mô giao dịch ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng (25–30 tỷ USD/tháng), do đó không tạo áp lực đáng kể lên tỷ giá.

Tái tạo ngoại tệ từ hoạt động chế tác

Một điểm đáng chú ý trong đề xuất là khả năng “tái tạo ngoại tệ”. Theo VGTA, từ 50 tấn vàng nguyên liệu, sau chế tác:

• Khoảng 50% phục vụ thị trường nội địa
• Khoảng 25 tấn dành cho xuất khẩu, có thể mang về 3,5–4 tỷ USD

Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị gia tăng mà còn đóng góp tích cực vào cán cân thương mại quốc gia.

Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách thuế

Để đảm bảo tính đồng bộ, VGTA kiến nghị cần xác định rõ ba nhóm chủ thể tham gia thị trường gồm:

1. Cá nhân không kinh doanh
2. Hộ kinh doanh
3. Cá nhân/doanh nghiệp kinh doanh vàng

Việc phân loại này sẽ giúp thống nhất quy định về hóa đơn, thuế và phương thức thanh toán, qua đó giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Bên cạnh đó, Hiệp hội đề xuất:

• Áp dụng thuế nhập khẩu 0% đối với vàng nguyên liệu
• Ưu tiên tiếp cận ngoại tệ cho doanh nghiệp sản xuất phục vụ xuất khẩu

Cơ hội định vị Việt Nam trên bản đồ chế tác vàng

Nếu các đề xuất trên được thông qua và triển khai hiệu quả, ngành vàng trang sức Việt Nam có thể bước vào giai đoạn phát triển mới, với năng lực cạnh tranh được cải thiện đáng kể.

Không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng nhu cầu trong nước, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên trở thành trung tâm chế tác và xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và ổn định vĩ mô.

...................................

Liên hệ tư vấn đầu tư hàng hoá phái sinh: 0327.555.026