Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran ngày 18/6 kéo giá dầu Brent từ $100 xuống còn $75/thùng chỉ trong vài tuần. Nhưng Iran — từng có đỉnh lịch sử 4 triệu thùng/ngày — sẽ không thể phục hồi sản lượng nhanh như thị trường kỳ vọng. Hạ tầng bị phá hủy nghiêm trọng, giếng dầu bị đóng, kho dự trữ đang cạn dần — đây là câu chuyện mà giá dầu chưa phản ánh đủ.

Giá dầu mất 25 đô trong chưa đầy một tháng 

Đầu tháng 6/2026, giá dầu Dated Brent đứng ở $100,30/thùng. Ngày 23/6, Platts (S&P Global Energy) ghi nhận $75,39/thùng, giảm 25 đô la chưa đầy một tháng. Thị trường đang hiểu theo cách đơn giản nhất: Mỹ-Iran ngừng bắn ngày 18/6, eo biển Hormuz mở lại, lệnh cấm vận được miễn 60 ngày — tức là hàng triệu thùng dầu Iran sắp ập vào thị trường. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều.

Iran đang đứng ở đâu 

Tháng 1/2026, trước khi chiến tranh nổ ra ngày 28/2, Iran sản xuất 3,19 triệu thùng/ngày (b/d). Đến tháng 5, con số này rơi xuống 2,5 triệu b/d, theo khảo sát OPEC+ của Platts/S&P Global Energy. Lượng dầu thực sự được vận chuyển ra ngoài — bao gồm từ kho nổi và chuyển tàu giữa đại dương — còn tệ hơn: từ 4,21 triệu b/d tháng 2 xuống còn 2,65 triệu b/d tháng 5, theo S&P Global Commodities at Sea.

Để đặt các con số đó vào ngữ cảnh: đỉnh sản xuất lịch sử của Iran là 4 triệu b/d — đạt được lần cuối vào tháng 8/2008. Mỗi tháng mất sản lượng không chỉ là doanh thu biến mất. Đó là giếng dầu bị đóng, đường ống rỉ sét, và thiết bị nằm chờ người đến kiểm tra.

Lần này không giống 2015

Lần gần nhất Iran được hưởng lợi từ dỡ bỏ cấm vận là năm 2015, khi thỏa thuận hạt nhân JCPOA (Joint Comprehensive Plan of Action) được ký với 7 bên bao gồm Mỹ, EU và các cường quốc lớn. Thời điểm đó, Iran sản xuất 2,88 triệu b/d vào tháng 7/2015 — và chỉ trong 7 tháng, sản lượng đã tăng lên 3,19 triệu b/d. Phục hồi tương đối nhanh, vì bài toán khi đó chỉ là tài chính và ký hợp đồng thị trường.

Mohsen Ghamsari, cựu giám đốc quan hệ quốc tế của NIOC (Công ty Dầu quốc gia Iran), người trực tiếp điều hành quá trình phục hồi năm 2015, nói thẳng: lần này khác. Không chỉ là cấm vận — mà là thiệt hại kỹ thuật thực sự từ chiến tranh cộng vào.

Nhà phân tích Abdollah Babakhani (Frankfurt) ước tính thiệt hại hạ tầng năng lượng Iran lên đến hàng tỷ USD và nhấn mạnh cần nguồn lực nước ngoài để sửa chữa. Ông lưu ý Iran có một cửa sổ cơ hội — đến trước cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ — để đảm bảo giấy phép xuất khẩu và hợp đồng thiết bị cần thiết.

Tín hiệu tích cực: nền tảng khai thác dầu ngoài khơi tại Lavan đã đạt 91% tiến độ tái thiết tính đến ngày 16/6. Nhưng Lavan chỉ là một điểm trong một hệ thống bị tổn thương rộng hơn nhiều.

Kho dự trữ nổi là lối thoát tạm thời duy nhất

Để bơm thêm dầu ra thị trường ngay lập tức mà không cần sửa xong hạ tầng, Iran có một nguồn khác: lượng dầu tích lũy trong kho dự trữ nổi trên Vịnh Persian và các tàu chở dầu ở Đông Nam Á — những lô hàng bị mắc kẹt do phong tỏa của Mỹ, chủ yếu đang chờ bán cho Trung Quốc với chiết khấu lớn. Waiver cấm vận 60 ngày được Mỹ công bố ngày 22/6 mở ra khả năng để những lô hàng này được giải phóng và ra thị trường sớm.

Hamid Hosseini, phát ngôn viên Liên hiệp Xuất khẩu Dầu khí Iran, ước tính cần khoảng hai tuần để làm trống kho lưu trữ và chuỗi vận chuyển hoạt động trở lại. Nhưng ông cũng cảnh báo Iran có thể vẫn thiếu hụt 100.000–150.000 b/d so với mức trước chiến tranh trong giai đoạn đầu. Khoảng 1 triệu b/d cần được khôi phục qua mở lại các giếng — một quá trình đòi hỏi kiểm tra và sửa chữa thiết bị từng bước, không thể làm trong vài ngày.

4 triệu thùng/ngày: Iran có thể làm được — nhưng $300 tỷ tái thiết đang ở đâu?

Thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran bao gồm gói tái thiết trị giá $300 tỷ. Chưa ai biết chủ nợ là ai. Nếu viễn cảnh tốt nhất xảy ra — cấm vận dỡ hoàn toàn, đầu tư nước ngoài quay lại — cựu quan chức NIOC Ghamsari tin sản lượng có thể phục hồi về 4 triệu b/d, với xuất khẩu ổn định quanh 2 triệu b/d. Ông ước tính xuất khẩu có thể về mức trước chiến tranh trong khoảng ba tháng.

Nhưng ngay cả kịch bản đó cũng đòi hỏi điều kiện. Như Carole Nakhle, nhà sáng lập Crystol Energy, đúc kết: Iran đang đối mặt con đường phục hồi dài hơn các nước OPEC láng giềng vì phải gánh cùng lúc hai thứ — cấm vận và thiệt hại chiến tranh — trong khi các nước khác chỉ chịu một. 

Góc nhìn cho nhà đầu tư Việt

Diễn biến dầu Iran tác động đến thị trường trong nước theo ba hướng.

Giá xăng dầu trong nước: Việt Nam nhập khẩu phần lớn xăng dầu tinh chế và chịu tác động trực tiếp từ giá dầu thô quốc tế. Brent giảm từ $100 về $75 là yếu tố hỗ trợ tích cực cho lạm phát và chi phí vận tải nội địa. Tuy nhiên, nếu phục hồi sản xuất Iran chậm hơn kỳ vọng — đúng như các chuyên gia trong bài cảnh báo — giá dầu có thể bật lại mạnh hơn dự báo trong quý 3.

Hàng hóa phái sinh qua MXV: Đối với dầu thô WTI và Brent, giai đoạn 60 ngày waiver với nhiều ẩn số chính trị tạo biên độ biến động lớn — là cơ hội cho nhà đầu tư ngắn hạn, nhưng đòi hỏi quản lý rủi ro chặt và sizing vị thế nhỏ.

Cổ phiếu nhạy cảm với dầu trên HoSE: Nhóm hưởng lợi khi dầu rẻ gồm vận tải biển, hàng không, phân bón, nhựa — theo dõi trong các kỳ điều chỉnh giá xăng dầu sắp tới của liên Bộ Tài chính - Công Thương. Nếu dầu bật tăng trở lại, nhóm dầu khí (PVD, PVS, GAS) là nhóm đầu tiên được hưởng lợi.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Thị trường hàng hóa phái sinh là nơi giao dịch các hợp đồng dựa trên giá trị của các loại hàng hóa cơ bản như nông sản, năng lượng, kim loại, và nguyên liệu công nghiệp. Đây là công cụ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư quản lý rủi ro biến động giá, đồng thời tạo cơ hội sinh lời từ sự chênh lệch giá trong tương lai. Với sự phát triển của công nghệ và hội nhập kinh tế, thị trường này ngày càng thu hút sự quan tâm nhờ tính thanh khoản cao và khả năng đa dạng hóa danh mục đầu tư. NĐT quan tâm liên hệ với tôi cũng như tham gia nhóm cộng đồng qua thông tin trên trang cá nhân.

***Tư vấn đầu tư hàng hoá thông qua Sở giao dịch Hàng hoá Việt Nam (MXV)***
- Hợp pháp - Minh Bạch - Thanh khoản cao tiêu chuẩn quốc tế
- Mua bán 2 chiều LONG SHORT - Giao dịch T0 - Đòn bẩy 20 lần không lãi vay Margin - Liên thông 52 quốc gia
- Mobile/ z.a.lo: 0867 091 553 ( Để tham gia room )
- Link nhóm zalo tin tức hàng hóa phái sinh: https://zalo.me/g/tdoxrn656