Tổng thống Trump đe dọa áp thêm 5% thuế, nâng tổng mức lên 30% đối với hàng hóa Mexico. Nguyên nhân xuất phát từ cáo buộc Mexico vi phạm hiệp ước nguồn nước năm 1944, gây thiệt hại nghiêm trọng cho nông dân Texas.

Tối hậu thư từ Tổng thống Trump về vấn đề thuế quan

Căng thẳng giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đang có dấu hiệu leo thang sau những tuyên bố mới nhất từ Nhà Trắng. Cụ thể, vào ngày 8/12, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai phàn nàn việc Mexico vi phạm hiệp ước về nước giữa hai quốc gia, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất của nông dân Mỹ. Ông Trump nhấn mạnh: "Đến giờ, Mexico vẫn chưa phản hồi. Thật bất công khi nông dân Mỹ xứng đáng nhận được nhiều nước hơn".

Để gây sức ép, Tổng thống Trump tuyên bố đã chính thức phê duyệt văn bản cho phép áp dụng thêm 5% thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Mexico nếu quốc gia này không thực hiện xả nước ngay lập tức. Đáng chú ý, Mexico hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ, và với mức thuế bổ sung này, tổng mức thuế áp lên hàng hóa nhập khẩu từ Mexico vào Mỹ sẽ bị đẩy lên con số 30%, tạo ra rào cản thương mại khổng lồ.

Nguồn gốc tranh chấp: Hiệp ước năm 1944 bị vi phạm

Mâu thuẫn hiện tại bắt nguồn từ một thỏa thuận lịch sử được ký kết từ năm 1944 giữa Mỹ và Mexico liên quan đến việc sử dụng nguồn nước sông Colorado, Tijuana và Rio Grande. Theo hiệp ước này, Mỹ có quyền nhận ít nhất 432 triệu mét khối nước mỗi năm từ các phụ lưu của sông Rio Grande. Tuy nhiên, suốt nhiều thập kỷ qua, Washington liên tục cáo buộc Mexico không thực hiện đúng nghĩa vụ quốc tế của mình.

Số liệu từ Ủy ban Biên giới và Nước quốc tế - một cơ quan thuộc chính phủ Mỹ - đã củng cố thêm cáo buộc này. Cơ quan này ước tính rằng trong 5 năm qua, Mexico đã giao thiếu khoảng 90 triệu mét khối nước cho phía Mỹ. Tình trạng thâm hụt này buộc Mexico có thể phải bù đắp khối lượng nước thiếu hụt trong chu kỳ 5 năm tiếp theo, làm gia tăng áp lực lên nguồn tài nguyên vốn đang khan hiếm.

Nông nghiệp Texas thiệt hại tỷ đô vì thiếu nước

Hậu quả của việc thiếu hụt nguồn nước đang hiện hữu rõ rệt tại bang Texas, nơi đang phải trải qua đợt hạn hán nghiêm trọng. Thực tế, nhiều nông dân tại đây đang lâm vào cảnh không đủ nước cho cây trồng và vật nuôi, đe dọa trực tiếp đến sinh kế. Vấn đề này đã được các nghị sĩ địa phương và thành viên Quốc hội Mỹ nhiều lần lên tiếng, thậm chí một dự luật phạt Mexico đã được đề xuất đầu năm nay nhưng chưa được thông qua.

Tại một phiên điều trần của Ủy ban Thuế Hạ viện Mỹ năm ngoái, nghị sĩ Cộng hòa bang Texas, ông Jodey Arrington, đã đưa ra con số báo động khi cho biết việc thiếu nước đã khiến bang này thiệt hại tới 1 tỷ USD về sản lượng cây trồng. Trước đó, vào tháng 4, ông Trump cũng từng đề cập đến vấn đề này và đe dọa sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt cứng rắn nếu Mexico không tuân thủ hiệp ước xả nước.

Tương lai bất định của Hiệp định USMCA

Mặc dù lời đe dọa đã được đưa ra, nhưng tác động thực tế của mức thuế bổ sung vẫn còn là một ẩn số. Nguyên nhân là do phần lớn hàng hóa Mexico hiện đang được hưởng quy chế miễn thuế theo quy định của Thỏa thuận thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA). Việc áp thuế mới có thể vấp phải các rào cản pháp lý từ chính thỏa thuận này.

Tuy nhiên, tương lai của USMCA cũng đang đứng trước nhiều thách thức. Thỏa thuận dự kiến sẽ được rà soát lại vào tháng 7/2026, và chính quyền Tổng thống Trump đã phát đi những tín hiệu cho thấy họ không mặn mà với việc gia hạn. Điều này đặt mối quan hệ thương mại song phương trước những biến động khó lường trong thời gian tới.

Theo VnExpress