Đà tăng giá phi mã của vàng năm nay đã bước vào giai đoạn “hạ nhiệt”. Dù vẫn tăng khoảng 54% từ đầu năm, vàng vừa ghi nhận hai tuần giảm liên tiếp đầu tiên kể từ tháng 6, với mức điều chỉnh gần 500 USD/từ đỉnh đến đáy so với kỷ lục thiết lập hồi tháng 10. Tâm lý thị trường đã chuyển từ hưng phấn sang thận trọng, khi giới đầu tư bắt đầu đánh giá lại mức độ mà các yếu tố kỳ vọng cho năm 2025 - như cắt giảm lãi suất, căng thẳng tài khóa, rủi ro địa chính trị và nhu cầu mua ròng từ ngân hàng trung ương - đã được phản ánh vào giá đến đâu. 

Tạm nghỉ sau Diwali: Mùa lễ hội tại Ấn Độ thường mang lại nhu cầu vàng trang sức tăng vọt, sau đó là giai đoạn trầm lắng ngắn hạn. Mùa Diwali năm 2025 cũng không ngoại lệ khi ghi nhận sức mua kim loại quý cực mạnh, đặc biệt là bạc, ghi nhận nhu cầu bán lẻ kỷ lục, thiếu hụt hàng hóa cục bộ và giá tăng đột biến. Nhu cầu vàng cũng khá tốt, song giá cao kỷ lục và đồng rupee yếu đã hạn chế khối lượng mua trang sức. Thị trường hiện bước vào giai đoạn trầm lắng sau lễ, dự kiến sẽ ổn định trở lại khi nhu cầu cuối năm quay trở lại, nhất là khi đợt điều chỉnh giá gần đây có thể kích thích nhu cầu mua vào.

Trung Quốc cắt ưu đãi thuế bán lẻ: Một thay đổi mang tính cơ cấu dài hạn đến từ Trung Quốc, khi chính quyền chấm dứt chính sách miễn VAT lâu năm cho một số nhà bán lẻ trang sức mua hàng qua Sàn giao dịch vàng Thượng Hải (SGE) và Sàn giao dịch hàng hóa Thượng Hải (SHFE). Điều này khiến chi phí bán lẻ tăng nhẹ và có thể ảnh hưởng đến doanh số trang sức, nhưng tác động vĩ mô là hạn chế. Vàng đầu tư - như thỏi, tiền xu và ETFs - vẫn được miễn thuế hoàn toàn, đảm bảo các kênh mua vàng vật chất chủ chốt của Trung Quốc không bị gián đoạn.

Tín hiệu từ Powell và đồng USD mạnh lên: Sau khi cắt giảm lãi suất trong tháng 10, Fed phát tín hiệu rằng đợt cắt tiếp theo trong tháng 12 là "chưa chắc chắn". Tình trạng chính phủ Mỹ đóng cửa khiến FOMC thiếu dữ liệu để ra quyết định, và phát biểu thận trọng của Chủ tịch Powell đã khiến USD tăng giá, lợi suất thực tăng lên, qua đó làm giảm bớt kỳ vọng của thị trường.

Thỏa thuận Mỹ -Trung chưa giải quyết các vấn đề cốt lõi: Cuối tháng 10, truyền thông lại rộ tin về tiến triển thương mại giữa Washington và Bắc Kinh — bao gồm điều chỉnh thuế, hợp tác chống tiền chất fentanyl, và nới lỏng kiểm soát xuất khẩu. Tuy nhiên, phản ứng thị trường khá thờ ơ. Giới đầu tư hiểu rằng những căng thẳng chiến lược sâu xa hơn vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là về công nghệ, chuỗi cung ứng và chính sách công nghiệp. Thông báo này có thể giảm rủi ro cực đoan, nhưng không làm thay đổi luận điểm dài hạn rằng vàng vẫn là tài sản phòng thủ cần thiết.

Góc kỹ thuật và tâm lý

Từ góc độ kỹ thuật, đợt điều chỉnh vừa qua vẫn ở mức vừa phải, nếu so với chuỗi 9 tuần tăng liên tục hơn 27% trước đó. Vùng hỗ trợ kỹ thuật đang hình thành quanh 3.835–3.878 USD/oz, tương ứng mức hồi quy Fibonacci 50% của nhịp tăng kể từ tháng 8 và đường trung bình 50 ngày (MA50). Tuy nhiên, không loại trừ khả năng điều chỉnh sâu hơn nếu thị trường chứng khoán giữ khẩu vị rủi ro cao và đồng USD tiếp tục mạnh.

Lượng vàng nắm giữ của các quỹ ETF đã tăng mạnh 484 tấn từ đầu năm, và hiện duy trì ổn định ở mức cao hơn tổng lượng rút ròng trong 3 năm qua. Dữ liệu hợp đồng tương lai, dù thiếu cập nhật COT hàng tuần, cho thấy chỉ có mức giảm nhẹ ở vị thế mua, chứ chưa xuất hiện bán tháo quy mô lớn. Ngân hàng trung ương tiếp tục là nguồn lực ổn định quan trọng, với báo cáo quý 3 ghi nhận 220 tấn mua ròng, đưa tổng mua năm nay lên 634 tấn, gần bằng mức kỷ lục năm ngoái.

Vì sao triển vọng tăng vẫn bền vững

Dù động lực ngắn hạn đã chững lại, các yếu tố cơ bản hỗ trợ việc nắm giữ vàng vẫn không thay đổi chỉ có thời điểm cho đợt tăng kế tiếp là chưa chắc chắn.

Lo ngại về nợ công: Gánh nặng trả lãi nợ của Mỹ đang tăng nhanh hơn tốc độ thu ngân sách, buộc các nhà hoạch định chính sách phải chấp nhận một dạng “kìm hãm tài chính”. Trong bối cảnh đó, lãi suất thực có khả năng duy trì ở mức thấp trong trung hạn - một điều vốn có lợi cho giá vàng theo lịch sử.

Suy giảm giá trị tiền pháp định và nhu cầu đa dạng hóa: Việc liên tục mở rộng cung tiền để tài trợ cho chi tiêu công đang làm xói mòn niềm tin vào tiền pháp định. Cả nhà đầu tư lẫn ngân hàng trung ương đều đang tăng nắm giữ tài sản hữu hình như một biện pháp phòng vệ an toàn.

Nhu cầu từ khu vực chính thức: Các ngân hàng trung ương, đặc biệt là các nước mới nổi muốn đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, vẫn duy trì nhu cầu mua vàng mạnh mẽ. Hoạt động tích lũy ổn định này đã trở thành đặc điểm mang tính cơ cấu của thị trường, đồng thời là trụ đỡ quan trọng trong những giai đoạn thị trường điều chỉnh hoặc bán tháo mang tính đầu cơ.

Định hướng chính sách: Dù Chủ tịch Powell hiện vẫn thận trọng, dữ liệu vĩ mô cho thấy bước đi tiếp theo của Fed vẫn sẽ nghiêng về nới lỏng. Thị trường lao động Mỹ yếu đi cùng tăng trưởng danh nghĩa chậm lại có thể dẫn tới thêm các đợt cắt giảm lãi suất trong năm 2026, tạo bệ phóng cho vàng lấy lại sức mạnh, đặc biệt nếu lạm phát vẫn dai dẳng quanh mức 3% hoặc cao hơn.

Triển vọng ngắn hạn

Đợt điều chỉnh gần đây cho thấy đỉnh giá năm nay có thể đã hình thành, nhưng đây có vẻ là giai đoạn tích lũy hơn là sụp đổ xu hướng. Các động lực nền tảng từng đưa giá vàng vượt 4.000 USD/oz - như rủi ro tài khóa, lạm phát kéo dài, và nhu cầu bền vững từ ngân hàng trung ương -vẫn còn nguyên vẹn. Tuy vậy, không thể loại trừ khả năng giá điều chỉnh sâu hơn khi thị trường xả bớt vị thế đầu cơ và xây dựng lại niềm tin.

Giai đoạn tích lũy lớn trước đó, sau đỉnh tháng 5 quanh 3.500 USD/oz, đã kéo dài khoảng 4 tháng, trước khi đợt bứt phá tháng 8 mở ra chuỗi tăng 27% trong 9 tuần. Nếu mô hình lặp lại, thị trường có thể tiếp tục dao động đi ngang trong vài tháng tới trước khi lấy lại đà tăng vào đầu năm 2026. Trong thời gian đó, biến động cao và dao động tâm lý trái chiều có thể thử thách niềm tin ngắn hạn của cả bên mua và bên bán.

Đà chững lại của vàng hiện tại giống một “nhịp nghỉ”, không phải sự đổ vỡ. Yếu tố mùa vụ, chính sách tạm thời từ Trung Quốc, và đồng USD mạnh lên chỉ giải thích cho đợt điều chỉnh ngắn hạn, chứ không làm thay đổi câu chuyện dài hạn. Khi giai đoạn điều chỉnh này kết thúc, những động lực từng thúc đẩy đợt tăng mạnh năm nay - nợ công, lạm phát và nhu cầu đa dạng hóa tài sản - sẽ quay lại, và đợt tăng ý nghĩa tiếp theo có lẽ sẽ là câu chuyện của năm 2026.