Sau khi được phê chuẩn vào vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), ông Kevin Warsh sẽ phải điều hành chính sách tiền tệ trong bối cảnh lạm phát quay trở lại, giá năng lượng leo thang và tranh luận nội bộ Fed ngày càng gay gắt. 

Bối cảnh khác biệt so với thời kỳ khủng hoảng 2008

Theo The New York Post ngày 17/5, cựu Chủ tịch Fed Ben Bernanke từng được xem là người tạo nên “phép màu” trong cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009 khi triển khai hàng loạt biện pháp chưa từng có nhằm cứu hệ thống ngân hàng Mỹ khỏi nguy cơ sụp đổ.

Ở thời điểm đó, ông Bernanke cùng các quan chức như Tim Geithner đã đưa lãi suất xuống gần 0%, bơm thanh khoản quy mô lớn vào hệ thống tài chính và triển khai chương trình nới lỏng định lượng (Quantitative Easing - QE), tức mua tài sản và bơm tiền để ngăn nền kinh tế Mỹ rơi vào một cuộc Đại Suy Thoái mới như những năm 1930.

Dù các chính sách này giúp ổn định nền kinh tế, chúng vẫn gây tranh cãi kéo dài suốt nhiều năm. Một số ý kiến cho rằng Fed đã cứu những ngân hàng lẽ ra phải phá sản theo quy luật thị trường, trong khi nhiều chuyên gia khác tin rằng sai lầm lớn nhất khi đó là để Lehman Brothers sụp đổ. Ngoài ra, chính sách in tiền quá mức cũng bị chỉ trích là nguyên nhân góp phần hình thành áp lực lạm phát và bong bóng tài sản tài chính sau này.

Tuy nhiên, nhiệm vụ của ông Bernanke khi đó tương đối rõ ràng: làm mọi cách để cứu nền kinh tế Mỹ khỏi khủng hoảng nghiêm trọng.

Kevin Warsh đối mặt bài toán khó hơn

Khác với người tiền nhiệm nhiều năm trước, ông Kevin Warsh bắt đầu nhiệm kỳ trong bối cảnh Fed không còn nhiều dư địa chính sách. Trong khi Fed thời ông Bernanke liên tục bơm tiền và giữ lãi suất thấp suốt thời gian dài, ông Warsh hiện thậm chí chưa có được sự đồng thuận ngay cả với việc cắt giảm lãi suất ngắn hạn theo mong muốn của Tổng thống Donald Trump.

Tình hình càng phức tạp hơn khi ông Jerome Powell, người vừa kết thúc nhiệm kỳ Chủ tịch Fed, vẫn tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc Fed và giữ quyền bỏ phiếu đối với chính sách lãi suất.

Ông Powell trước đó nhiều lần bất đồng với Tổng thống Trump về định hướng chính sách tiền tệ. Ông cũng tuyên bố chưa rời khỏi Fed cho tới khi cuộc điều tra liên quan đến lời khai trước Thượng viện về chi phí xây dựng trụ sở mới của Fed được giải quyết.

Cuộc điều tra này do Tổng thống Trump thúc đẩy và từng khiến quá trình phê chuẩn ông Kevin Warsh kéo dài hơn dự kiến.

Chính sách lãi suất trở thành tâm điểm tranh luận

Quan điểm điều hành lãi suất của ông Warsh hiện là vấn đề được thị trường tài chính theo dõi sát sao nhất. Dù ông được cho là sẽ chịu áp lực giảm lãi suất từ Nhà Trắng, ông Warsh từ lâu vốn nổi tiếng là một “inflation hawk” - tức người theo quan điểm cứng rắn trong chống lạm phát.

Sau khi rời Fed vào năm 2011, ông Warsh thường xuyên chỉ trích chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài dưới thời các Chủ tịch Fed Ben Bernanke, Janet Yellen và Jerome Powell.

Ông cho rằng việc duy trì môi trường “easy money” quá lâu sau khủng hoảng tài chính đã góp phần tạo nên áp lực lạm phát hiện tại. Vì vậy, ông Warsh nhiều lần kêu gọi Fed theo đuổi chính sách có tính “kỷ luật” hơn và thu hẹp bảng cân đối kế toán khổng lồ của ngân hàng trung ương.

Theo quan điểm của ông, Fed nên vừa giảm lãi suất ngắn hạn để hỗ trợ nền kinh tế, vừa bán bớt lượng trái phiếu đang nắm giữ nhằm hút thanh khoản và kiềm chế lạm phát.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, việc thực hiện đồng thời hai mục tiêu này được đánh giá là rất khó khăn.

Lạm phát và giá năng lượng gây áp lực lớn

Lạm phát tiêu dùng tại Mỹ hiện đã tăng lên mức 3,8% so với cùng kỳ năm trước, cao nhất kể từ tháng 5/2023. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chiến sự Trung Đông kéo dài và giá năng lượng tăng mạnh.

Không chỉ giá tiêu dùng, giá bán sỉ tại Mỹ trong tuần qua cũng tăng nhanh hơn dự báo. Đến ngày 15/5, thị trường hợp đồng tương lai bắt đầu đặt cược vào khả năng Fed có thể phải tăng lãi suất vào cuối năm nay thay vì cắt giảm như kỳ vọng trước đó.

Kỳ vọng từ AI và nỗi lo “stagflation”

Ở chiều tích cực, nền kinh tế Mỹ hiện vẫn duy trì sức chống chịu tương đối tốt. Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo thêm việc làm và thúc đẩy nhu cầu xây dựng hạ tầng công nghệ mới.

Nhiều chuyên gia lạc quan cho rằng nếu chiến sự Trung Đông hạ nhiệt trong thời gian tới, giá năng lượng có thể giảm trở lại và hỗ trợ Fed kiểm soát lạm phát.

Tuy nhiên, không ít ý kiến tỏ ra bi quan hơn. Xung đột tại Trung Đông hiện đã bước sang tháng thứ ba, trong khi Iran vẫn liên tục phát tín hiệu trái chiều liên quan đến chương trình hạt nhân và tình hình tại eo biển Hormuz.

Một số chuyên gia cảnh báo nếu giá dầu tăng lên ngưỡng 200 USD/thùng, kinh tế Mỹ có thể rơi vào tình trạng “stagflation” - tức lạm phát cao đi kèm tăng trưởng trì trệ, tương tự giai đoạn thập niên 1970.

Trong bối cảnh áp lực lạm phát chưa hạ nhiệt, thị trường chia rẽ về triển vọng lãi suất và rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu, ông Kevin Warsh đang bước vào nhiệm kỳ với một trong những bài toán phức tạp nhất lịch sử Fed.

Nguồn: Vietstock