Trong bối cảnh môi trường toàn cầu ngày càng bất ổn, phân tích địa chính trị đang nhanh chóng chuyển từ vai trò hỗ trợ sang vị trí trung tâm trong quá trình ra quyết định của các nhà đầu tư tổ chức và doanh nghiệp lớn. Chiến tranh, căng thẳng lãnh thổ, xung đột lợi ích chiến lược và các quyết sách chính trị khó lường đang tác động trực tiếp đến định giá tài sản, dòng vốn và cấu trúc danh mục đầu tư trên phạm vi toàn cầu.

Những diễn biến gần đây tiếp tục củng cố xu hướng này. Tuần qua, thị trường tài chính toàn cầu đã phản ứng mạnh trước việc Mỹ đe dọa áp thuế lên một số quốc gia nếu không đạt được thỏa thuận liên quan đến vấn đề Greenland. Dù căng thẳng sau đó tạm thời hạ nhiệt, biến động mạnh của các loại tài sản đã cho thấy rủi ro địa chính trị không còn là yếu tố bên lề, mà đã trở thành một biến số chi phối tâm lý thị trường.

Từ “yếu tố phụ” đến điều kiện bắt buộc trong đầu tư

Trong nhiều năm, địa chính trị thường đứng sau các yếu tố truyền thống như tăng trưởng kinh tế, lạm phát, chính sách tiền tệ và quyết định của ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, kể từ khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát vào năm 2022, nhận thức của giới đầu tư đã thay đổi một cách căn bản.

Theo Mehill Marku, nhà phân tích địa chính trị cấp cao tại PGIM Fixed Income, trước năm 2022, địa chính trị chỉ được xem là “phần cộng thêm” trong quá trình xây dựng danh mục. Nhưng hiện nay, sự đan xen giữa chiến tranh, thương mại, năng lượng và chính trị nội bộ các quốc gia đã khiến địa chính trị trở thành một rủi ro mang tính hệ thống. “Chính mức độ liên kết giữa các cuộc khủng hoảng mới là điều khiến nhà đầu tư gặp khó khăn nhất,” ông nhận định.

Nhà đầu tư buộc phải nâng cấp năng lực phân tích

Sự thay đổi của môi trường rủi ro đang thúc đẩy các quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và doanh nghiệp toàn cầu phải tái cấu trúc năng lực phân tích. Thay vì chỉ dựa vào các mô hình kinh tế truyền thống, nhiều tổ chức đã đầu tư mạnh vào đội ngũ phân tích địa chính trị nội bộ, tìm kiếm các nguồn tư vấn độc lập và xây dựng các kịch bản rủi ro đa chiều.

Phát biểu bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, ông Rishi Kapoor – Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Đầu tư của Investcorp – cho rằng ngành đầu tư gần như đang phải hình thành một năng lực hoàn toàn mới. “Trước đây, chúng ta mặc định bối cảnh địa chính trị là ổn định. Hiện tại, giả định đó không còn phù hợp,” ông nói.

Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi ông Pandu Patria Sjahrir, Giám đốc Đầu tư của quỹ đầu tư quốc gia Indonesia Danantara. Theo ông, việc đánh giá rủi ro gắn với các nhà lãnh đạo chính trị đã trở thành một phần trọng yếu trong quản trị danh mục. “Năm nay, có lẽ hơn bất kỳ năm nào khác, chúng tôi phải suy nghĩ theo hướng kịch bản xấu nhất – và trong nhiều trường hợp, đó cũng chính là kịch bản cơ sở,” ông nhận định.

Chính sách Mỹ và làn sóng bất định mới

Nhiều chuyên gia cho rằng các chính sách trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump đã góp phần đưa địa chính trị lên vị trí ưu tiên hàng đầu của giới đầu tư. Theo ông Marc Gilbert, người đứng đầu Trung tâm Địa chính trị của BCG, cách tiếp cận cứng rắn và khó đoán trong chính sách thương mại cũng như đối ngoại của Mỹ đã khiến môi trường toàn cầu trở nên “nhanh hơn, phức tạp hơn và dễ biến động hơn”.

Nếu khoảng một thập kỷ trước, địa chính trị chỉ nằm trong nhóm những mối quan tâm thứ yếu, thì hiện nay nó đã trở thành chủ đề được thảo luận thường xuyên ở cấp hội đồng quản trị. Trong vòng 18 tháng qua, ông Gilbert đã có hơn 200 cuộc trao đổi với các lãnh đạo doanh nghiệp về rủi ro địa chính trị – một con số phản ánh rõ sự thay đổi trong tư duy chiến lược.

Ở chiều ngược lại, Nhà Trắng cho rằng các chính sách mang tính “phá vỡ hiện trạng” đang giúp Mỹ củng cố vị thế kinh tế, với dòng vốn đầu tư lớn đổ vào nước này được xem là minh chứng cho niềm tin của giới đầu tư toàn cầu.

Hàm ý đối với thị trường hàng hóa và kim loại quý

Sự nổi lên của rủi ro địa chính trị đang tác động trực tiếp và ngày càng rõ nét tới thị trường hàng hóa, đặc biệt là nhóm kim loại quý – nơi dòng tiền thường tìm đến khi mức độ bất định gia tăng. Trong môi trường mà các quyết sách chính trị có thể thay đổi nhanh chóng, từ thuế quan, trừng phạt kinh tế đến xung đột quân sự, nhà đầu tư có xu hướng tái định giá vai trò của những tài sản mang tính “phi chính trị” như vàng và bạc trong danh mục.

Thực tế cho thấy, mỗi khi xác suất xảy ra kịch bản xấu gia tăng – ngay cả khi chưa hiện thực hóa – giá vàng thường phản ứng sớm, phản ánh nhu cầu phòng vệ rủi ro chính sách và địa chính trị. Bạc, bên cạnh vai trò trú ẩn, còn chịu tác động từ nhu cầu công nghiệp, khiến giá biến động mạnh hơn trong các giai đoạn thị trường vừa lo ngại rủi ro, vừa kỳ vọng tăng trưởng dài hạn.

Đối với các kim loại công nghiệp như đồng hay bạch kim, phân tích địa chính trị ngày càng đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá rủi ro gián đoạn nguồn cung, đặc biệt tại các khu vực giàu tài nguyên nhưng nhạy cảm về chính trị.

Trong bối cảnh “kịch bản cơ sở” của nhiều nhà đầu tư đang dần tiệm cận với “kịch bản xấu”, hàng hóa – và kim loại quý nói riêng – không chỉ đóng vai trò phòng thủ ngắn hạn, mà còn trở thành công cụ cân bằng rủi ro chiến lược trong trung và dài hạn. Điều này lý giải vì sao phân tích địa chính trị đang được tích hợp ngày càng sâu vào các quyết định phân bổ hàng hóa, thay vì chỉ được xem như yếu tố mang tính thời điểm như trước đây. Nhà đầu tư cũng cần trau dồi thêm các kiến thức và thông tin về địa chính trị để có hiệu suất đầu tư tốt nhất trong thời điểm hiện tại.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

ĐẦU TƯ HÀNG HÓA - SỞ GIAO DỊCH HÀNG HÓA VIỆT NAM

Liên hệ tư vấn: 0842861942 - Quang Anh 

Mở tài khoản HCT: https://hct.vn/motk?mid=01201665