Ngành cà phê chế biến xuất khẩu của Việt Nam đang chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ cả về sản lượng lẫn giá trị, trở thành điểm sáng trong bối cảnh giá nguyên liệu tăng cao kỷ lục và xuất khẩu cà phê nguyên liệu giảm sút. Với sự tăng trưởng vượt trội ở các sản phẩm rang xay và hòa tan, cà phê chế biến không chỉ tạo giá trị gia tăng lớn mà còn mở ra cơ hội định vị thương hiệu cà phê Việt trên thị trường quốc tế.

Theo số liệu từ Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), niên vụ 2022-2023 ghi nhận xuất khẩu cà phê chế biến đạt 89.941 tấn, kim ngạch đạt 511 triệu USD. Dù sản lượng chỉ chiếm 5,4% tổng lượng xuất khẩu (chưa quy đổi về cà phê nhân), nhưng giá trị đóng góp lên tới 12,5% nhờ giá bình quân đạt 5.676 USD/tấn. Sang niên vụ 2023-2024, ngành cà phê chế biến tiếp tục bứt phá khi sản lượng tăng 42%, đạt 127.543 tấn, chiếm 8,8% tổng lượng xuất khẩu, trong khi giá trị xuất khẩu tăng lên gần 18% nhờ mức giá bình quân đạt 7.616 USD/tấn. Đặc biệt, tháng 11/2024, các doanh nghiệp xuất khẩu 10.004 tấn cà phê chế biến, kim ngạch hơn 100 triệu USD. Mặc dù sản lượng chỉ chiếm 16,5%, giá trị xuất khẩu lại chiếm tới 26,8% nhờ giá xuất khẩu bình quân đạt mức kỷ lục 10.025 USD/tấn.

Những con số này cho thấy sự tăng trưởng ấn tượng của ngành cà phê chế biến, đồng thời phản ánh tiềm năng to lớn trong việc nâng tầm vị thế cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế. Theo ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch VICOFA kiêm Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Intimex, mặt bằng giá cà phê nguyên liệu cao đã mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp mới trong lĩnh vực chế biến. "Khi giá thấp, các nhà nhập khẩu thường ưu tiên những thương hiệu lâu đời. Nhưng khi giá cao, các doanh nghiệp mới với lợi thế nguyên liệu tốt và giá rẻ hơn có cơ hội cạnh tranh sòng phẳng," ông Nam cho biết.

Tại Intimex, trước đây cà phê chế biến chủ yếu phục vụ thị trường nội địa, nhưng nay đã vươn ra quốc tế với mức tăng trưởng 50%, lọt vào tốp 50 doanh nghiệp xuất khẩu cà phê chế biến hàng đầu Việt Nam. Hiện tại, công suất chế biến cà phê hòa tan của Intimex đạt 4.000 tấn/năm và dự kiến tăng gấp đôi trong năm tới, hướng đến mục tiêu trở thành nhà sản xuất cà phê chế biến hàng đầu Việt Nam với công suất 20.000 tấn/năm.

Sự sôi động của lĩnh vực chế biến không chỉ giới hạn ở Intimex. Ngày 1/12/2024, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Nông trại Ede (Đắk Lắk) đã xuất khẩu container cà phê rang xay thành phẩm đầu tiên sang Mỹ dưới thương hiệu Miss Ede, đánh dấu bước tiến quan trọng của doanh nghiệp này. Cùng thời điểm, Tổng Công ty Cà phê Việt Nam công bố xuất khẩu lô sản phẩm cà phê chế biến sâu đầu tiên mang thương hiệu Vietnam Coffee sang Trung Quốc. Các sản phẩm xuất khẩu bao gồm cà phê hạt rang, cà phê rang xay và cà phê hòa tan với nhiều hương vị khác nhau. Doanh nghiệp này kỳ vọng gia tăng tỉ trọng cà phê chế biến sâu trong tổng doanh thu xuất khẩu, tận dụng xu hướng tiêu dùng mới tại thị trường Trung Quốc – nơi thế hệ trẻ đang chuyển dần từ trà sang cà phê.

Không dừng lại ở đó, các doanh nghiệp như Công ty TNHH Liên kết Thương mại Toàn cầu (thương hiệu Meet More) cũng đạt thành công lớn với các sản phẩm cà phê hòa tan độc đáo như cà phê muối biển, cà phê chuối, xoài, dâu và khoai môn, thu hút sự chú ý của khách hàng quốc tế. Theo ông Nguyễn Ngọc Luận, Tổng Giám đốc Meet More, cà phê hòa tan đang tăng trưởng nhanh với mức 30% nhờ tính tiện lợi, hương vị đa dạng và giá thành phù hợp.

Tuy nhiên, thách thức vẫn tồn tại. Đối với cà phê rang xay, các doanh nghiệp phải đối mặt với sự khác biệt trong gu thưởng thức cà phê giữa người Việt Nam và người tiêu dùng quốc tế. Để vượt qua rào cản này, việc đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu sản phẩm là điều kiện tiên quyết để cà phê Việt Nam được nhận diện rõ ràng hơn trên bản đồ thế giới.

Dù vậy, với đà tăng trưởng mạnh mẽ, ngành cà phê chế biến Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế của mình. Sự phát triển không chỉ phản ánh khả năng thích nghi nhanh chóng của các doanh nghiệp trước biến động thị trường mà còn mở ra cơ hội lớn để ngành cà phê Việt Nam nâng tầm giá trị và thương hiệu trên trường quốc tế.

Kinh nghiệm đầu tư hàng hóa phái sinh - 5 bước đơn giản để đầu tư hàng hóa thành công