Xung đột Trung Đông leo thang khiến vận tải qua Eo biển Hormuz gián đoạn, giá dầu và chi phí logistics tăng cao; Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị doanh nghiệp Việt chủ động ứng phó, đa dạng thị trường và rà soát điều khoản hợp đồng.

Trong bối cảnh chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang mạnh từ cuối tháng 2, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã phát đi loạt khuyến nghị quan trọng nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm thiểu tác động tiêu cực đến hoạt động xuất nhập khẩu và logistics. Theo thông tin cập nhật, các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào Iran đã làm gia tăng nguy cơ xung đột kéo dài tại Trung Đông. Chỉ trong vòng 24–48 giờ sau các đợt tấn công, nhiều bên đã chuẩn bị cho kịch bản căng thẳng leo thang nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần. Diễn biến này đã tạo ra môi trường rủi ro cao đối với vận tải quốc tế, giao thương và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cục Xuất nhập khẩu khuyến nghị doanh nghiệp Việt chủ động ứng phó rủi ro logistics và chuỗi cung ứng. (Ảnh: Minh hoạ)

Đáng chú ý, hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu – gần như bị đình trệ do lo ngại an ninh. Iran cũng cảnh báo tàu thuyền về nguy cơ mất an toàn khi đi qua khu vực này. Nhiều hãng tàu buộc phải điều chỉnh lộ trình, tránh vùng chiến sự, khiến thời gian hành trình kéo dài và chi phí nhiên liệu tăng mạnh.

Bên cạnh đó, một số quốc gia Trung Đông đã hạn chế hoặc đóng cửa không phận, buộc các chuyến bay chở hàng phải chuyển hướng. Điều này làm gia tăng đáng kể chi phí vận tải hàng không và phụ phí logistics, tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp xuất khẩu sang khu vực vùng Vịnh.

Trước nguy cơ giá dầu và nhiên liệu thế giới tăng cao, chi phí vận tải biển và hàng không được dự báo tiếp tục leo thang trong thời gian tới. Điều này có thể gây áp lực gián tiếp đến giá thành sản xuất, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trước tình hình trên, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động cập nhật thông tin từ cơ quan quản lý nhà nước. Doanh nghiệp được khuyến nghị xây dựng phương án sản xuất – xuất khẩu linh hoạt, hạn chế nguy cơ ùn tắc và giảm thiểu tổn thất khi xảy ra sự cố ngoài dự kiến. 

Đặc biệt, việc đa dạng hóa nguồn cung và mở rộng thị trường thay thế được xem là giải pháp then chốt nhằm giảm phụ thuộc vào khu vực Trung Đông. Trong quá trình đàm phán hợp đồng, doanh nghiệp cần rà soát kỹ các điều khoản về vận chuyển, giao hàng, bảo hiểm và bất khả kháng; đồng thời quy định rõ trách nhiệm bồi thường và cơ chế phân chia chi phí khi phát sinh rủi ro. Ngoài ra, việc mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa và tăng cường trao đổi với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu trước biến động địa chính trị.