Ngành nông nghiệp Việt Nam, dù đạt kim ngạch xuất khẩu 62,5 tỷ USD năm ngoái, vẫn đang đối mặt với nhiều "điểm nghẽn" lớn trong việc hấp thụ công nghệ. Để giải quyết vấn đề này, một Trung tâm Đổi mới Sáng tạo dành riêng cho nông nghiệp thông minh dự kiến sẽ được khánh thành tại Lạng Sơn vào quý II/2026.

Thông tin này được bà Nguyễn Thị Thu, người sáng lập Hệ sinh thái nông nghiệp bền vững Mevi và Trưởng làng nông nghiệp TechFest các năm trước, công bố tại hội thảo Nông nghiệp công nghệ cao cho tăng trưởng xanh, trong khuôn khổ Ngày hội Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo Quốc gia (TechFest Việt Nam) ngày 14/12.

Tháo gỡ Điểm Nghẽn Thử nghiệm Công nghệ

Bà Thu cho biết, điểm nghẽn lớn nhất của ngành là thiếu môi trường học tập, trải nghiệm và thử nghiệm thực tế. Hiện tại, nông dân và doanh nghiệp được giới thiệu công nghệ nhưng thường bỏ qua khâu thử nghiệm, dẫn đến việc đầu tư thiết bị tiền tỷ nhưng không sử dụng được hoặc không phù hợp với đặc tính cây trồng. Bà dẫn chứng trường hợp một doanh nghiệp mua máy sao trà giá trị lớn nhưng máy chỉ chạy 1 tháng là đủ sản lượng cho cả năm, khiến máy móc bỏ không 11 tháng và trở thành gánh nặng khấu hao.

Ngoài ra, trung tâm cũng nhằm mục đích thu hẹp khoảng cách giữa nhà nông – khoa học – thị trường. Nông dân cần người "cầm tay chỉ việc", nhưng ngôn ngữ từ các nhà khoa học lại quá xa vời. Trung tâm sẽ đóng vai trò là một trung gian kết nối, giúp hai bên hiểu được ngôn ngữ của nhau.

Mô hình Hoạt động và Mục tiêu

Trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp sẽ bao gồm phòng lab thử nghiệm và khu trình diễn công nghệ trong chuỗi giá trị nông nghiệp. Ở khu thử nghiệm sản xuất, nông dân và chuyên gia trải nghiệm thử các công nghệ, sáng kiến mới, chẳng hạn như công nghệ bảo quản sản phẩm muối chua, hồng treo gió trong 6 tháng đến 1 năm. Khu chế biến và bảo quản đưa nông dân tới viện, trường hoặc doanh nghiệp đang ứng dụng để học về công nghệ cần thiết, sau đó được thử nghiệm và đánh giá tính khả thi. Thử nghiệm được xác định là bước quan trọng nhất nhưng thường bị bỏ qua trong quá trình hấp thụ công nghệ.

Thời gian đầu, trung tâm sẽ tập trung vào 5 nhóm ngành hàng với 14 công nghệ lõi, bao gồm chế biến các sản phẩm tinh bột, công nghệ chưng cất, sấy, sản xuất hóa mỹ phẩm và chế biến trà. Giá trị của hệ sinh thái đã được chứng minh qua Hợp tác xã nông sản Toàn Thương. Với sự hỗ trợ của Mevi và Viện Cơ điện Nông nghiệp, HTX đã biến những trái hồng vành khuyên thành sản phẩm hồng treo gió, tăng giá trị lên gấp 20 lần, đồng thời giải quyết được bài toán bảo quản khó khăn trước đây.

Ông Phạm Duy, Trưởng ban kết nối đầu tư TechFest Việt Nam, đánh giá cao sáng kiến này và khuyến nghị Mevi phối hợp chặt chẽ với Sở Khoa học và Công nghệ địa phương để hưởng các ưu đãi thuế và chính sách hỗ trợ khác.

Mevi kỳ vọng trung tâm mới sẽ hỗ trợ được 10.000 người đo lường được hiệu quả sản xuất, chuẩn hóa 1.500 mô hình, liên kết 300 nhà máy để giải quyết bài toán khấu hao thiết bị và có 1.200 sản phẩm đầu ra được liên kết theo chuỗi giá trị.

(Nguồn: Vnexpress)