Mới đây, nền kinh tế Ấn Độ đã khiến nhiều chuyên gia kinh tế phải đặt ra câu hỏi về viễn cảnh tăng trưởng trong tương lai gần, khi các số liệu GDP từ tháng 7 đến tháng 9 ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong bảy quý qua, chỉ đạt 5,4%. Mặc dù con số này vẫn được xem là mạnh mẽ so với các nền kinh tế phát triển, nhưng đây lại là một dấu hiệu cho thấy sự suy giảm rõ rệt của nền kinh tế Ấn Độ, đặc biệt trong bối cảnh kỳ vọng lớn vào quốc gia này như một "ngôi sao sáng" trong bức tranh tăng trưởng toàn cầu.

Mặc dù tỷ lệ tăng trưởng này thấp hơn nhiều so với dự báo 7% mà Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đưa ra trước đó, nó vẫn có thể được coi là khả quan khi so với nhiều quốc gia phát triển khác. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng nguyên nhân của sự chậm lại này là sự suy yếu nhu cầu tiêu dùng trong nước – yếu tố chính thúc đẩy nền kinh tế trong những năm qua. Bên cạnh đó, đầu tư tư nhân vẫn không có dấu hiệu phục hồi, dù đã trì trệ trong một thời gian dài. Một yếu tố khác góp phần làm giảm tốc độ tăng trưởng là việc Chính phủ phải giảm bớt chi tiêu để chuẩn bị cho các cuộc bầu cử sắp tới.

Ngoài ra, xuất khẩu của Ấn Độ cũng gặp khó khăn. Theo số liệu năm 2023, tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa của Ấn Độ chỉ chiếm 2% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu, một con số khá khiêm tốn. Các công ty trong ngành tiêu dùng nhanh (FMCG) chứng kiến doanh số yếu, trong khi nhiều công ty niêm yết cũng phải cắt giảm bảng lương. Ngay cả Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ, trước đây rất lạc quan về triển vọng tăng trưởng của Ấn Độ, cũng phải điều chỉnh dự báo tăng trưởng cho năm tài chính 2024-2025 xuống còn 6,6%, thấp hơn so với kỳ vọng ban đầu.

Theo nhà kinh tế Rajeshwari Sengupta, sự suy giảm này không phải là điều bất ngờ, mà là kết quả của một loạt vấn đề đã tích tụ từ lâu. "Nền kinh tế đang chậm lại và có một vấn đề nghiêm trọng về nhu cầu", bà nhận định. Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Nirmala Sitharaman lại có cái nhìn tích cực hơn khi cho rằng sự suy giảm trong quý này không phải là dấu hiệu khủng hoảng mà là hệ quả của việc Chính phủ giảm chi tiêu trong bối cảnh chuẩn bị cho bầu cử. Bà kỳ vọng sự suy giảm này sẽ được bù đắp trong quý cuối của năm tài chính.

Một yếu tố quan trọng đang được các chuyên gia theo dõi là lãi suất cao do Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ duy trì trong suốt thời gian qua. Dù chính sách này nhằm kiềm chế lạm phát, nhưng lãi suất cao lại làm tăng chi phí vay, dẫn đến sự suy giảm trong đầu tư và tiêu dùng – hai động lực chính của tăng trưởng. Lạm phát tại Ấn Độ đã lên tới 6,2% vào tháng 10, vượt qua mục tiêu 4% của Ngân hàng Dự trữ và là mức cao nhất trong vòng 14 tháng qua. Giá thực phẩm, đặc biệt là rau quả, đã tăng mạnh, khiến chi phí sinh hoạt tăng cao và đẩy lạm phát cơ bản lên mức cao.

Mặc dù vậy, các nhà phân tích cho rằng việc giảm lãi suất có thể không phải là giải pháp ngay lập tức. Nhà kinh tế Himanshu tại Đại học Jawaharlal Nehru cho rằng "hạ lãi suất sẽ không giúp thúc đẩy tăng trưởng nếu nhu cầu tiêu dùng không mạnh", bởi nhà đầu tư chỉ đầu tư khi có nhu cầu thực sự. Trong khi đó, Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ Shaktikanta Das vẫn giữ vững quan điểm lạc quan khi cho rằng "câu chuyện tăng trưởng của Ấn Độ vẫn vững chắc" và cân bằng giữa lạm phát và tăng trưởng đang được duy trì tốt.

Tuy nhiên, một thách thức lớn đối với Ấn Độ hiện nay là nền kinh tế phát triển không đồng đều. Khu vực mới, bao gồm các ngành công nghiệp hiện đại và các công ty công nghệ, phát triển nhanh, trong khi khu vực cũ như nông nghiệp và các doanh nghiệp nhỏ vẫn chậm chạp. Nhà kinh tế Sengupta cho rằng, mặc dù Ấn Độ đang tăng trưởng nhanh hơn so với nhiều quốc gia khác, nhưng GDP bình quân đầu người của quốc gia này vẫn còn thấp, chỉ khoảng 3.000 USD, trong khi các quốc gia phát triển như Mỹ có GDP bình quân lên đến 86.000 USD.

Trong bối cảnh này, một số nhà phê bình cho rằng Ấn Độ cần thực hiện các cải cách mạnh mẽ hơn để thúc đẩy đầu tư, xuất khẩu và tạo việc làm. Chính phủ Ấn Độ vẫn lạc quan về tiềm năng dài hạn của nền kinh tế với hệ thống ngân hàng mạnh mẽ, dự trữ ngoại hối dồi dào và tài chính ổn định. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chính phủ cần chú trọng cải cách mạnh mẽ để biến tham vọng trở thành hiện thực và thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong tương lai.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời