Năm ngoái, bạc âm thầm đặt nền cho một chu kỳ tăng giá mới trong sự thờ ơ của phần lớn thị trường. Khi dòng tiền còn đang mải mê với các tài sản “thời thượng”, bạc lặng lẽ tích lũy, chuẩn bị cho cú bứt phá sau đó. Năm nay, kịch bản tương tự đang lặp lại – nhưng nhân vật chính đã đổi vai: đồng.

Khác với những đợt sóng đầu cơ ngắn hạn, thị trường đồng hiện nay đang phát ra những tín hiệu mang tính cấu trúc. Giá đồng vật chất đang giao dịch cao hơn 20–40% so với giá tương lai, phản ánh tình trạng khan hiếm nguồn cung thực tế và nhu cầu giao ngay ngày càng căng thẳng. Đây không còn là câu chuyện của kỳ vọng, mà là câu chuyện của hàng hóa cần được giao – ngay lúc này.

Động lực lớn nhất đến từ làn sóng chuyển đổi công nghệ và năng lượng. Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI, xương sống của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, mỗi năm cần tới 40–50 nghìn tấn đồng cho hệ thống điện, làm mát và kết nối. Trong khi đó, xe điện sử dụng lượng đồng gấp 3–4 lần so với xe truyền thống, chưa kể hạ tầng trạm sạc và lưới điện đi kèm. Nhu cầu tăng nhanh, nhưng nguồn cung lại gần như đứng yên, khi sản lượng toàn cầu chỉ tăng chưa đến 1%. Việc phát triển một mỏ đồng mới lại là hành trình dài hơi, cần 7–10 năm từ lúc phát hiện đến khi khai thác thương mại.

Ở quy mô toàn cầu, nhu cầu đồng hiện nay vào khoảng 26 triệu tấn và được dự báo sẽ tăng lên 32–34 triệu tấn vào năm 2035. Riêng quá trình chuyển đổi năng lượng đã đóng góp thêm 6–7 triệu tấn nhu cầu mới trong giai đoạn này. Các lĩnh vực như năng lượng mặt trời, năng lượng gió, xe điện và hệ thống lưới điện được xem là động lực chủ đạo, chiếm hơn 65% mức tăng trưởng nhu cầu trong tương lai.

Trong khi đó, phía cung đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính dài hạn. Chi phí đầu tư trung bình cho một dự án đồng mới lên tới 15.000–20.000 USD mỗi tấn, khiến rào cản gia nhập ngành ngày càng cao. Chất lượng tài nguyên cũng suy giảm rõ rệt khi hàm lượng quặng đồng đã giảm từ khoảng 1,2% xuống dưới 0,6% chỉ trong 25 năm. Không chỉ vậy, tỷ lệ phát hiện các mỏ đồng lớn đã giảm hơn 70% kể từ những năm 1990, cho thấy nguồn tài nguyên dễ khai thác gần như đã được sử dụng hết.

Tính đến nay, chỉ có khoảng 8–10 mỏ đồng lớn dự kiến đi vào hoạt động trên toàn cầu trước năm 2030, con số quá khiêm tốn so với tốc độ tăng nhu cầu. Tái chế – giải pháp thường được nhắc đến – cũng chỉ có thể đáp ứng 30–32% tổng nhu cầu đồng, khó có khả năng bù đắp khoảng trống nguồn cung trong ngắn và trung hạn. Ngay cả những quốc gia sản xuất hàng đầu như Chile và Peru cũng đang phải đối mặt với tình trạng sản lượng suy giảm, bất chấp mặt bằng giá ở mức cao.

Đặc biệt, trong lĩnh vực giao thông điện hóa, cường độ sử dụng đồng trong xe điện và hạ tầng trạm sạc vượt hơn 80 kg mỗi xe, biến đồng trở thành kim loại không thể thay thế trong quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp.

Tất cả những yếu tố này đang hội tụ để tạo nên một bức tranh quen thuộc: nhu cầu mang tính tất yếu, nguồn cung hạn chế và thời gian phản ứng cực dài. Giống như bạc của năm ngoái, đồng hôm nay có thể đang ở giai đoạn “im lặng trước cơn sóng lớn” – nơi thị trường chưa thực sự chú ý, nhưng nền tảng cho một chu kỳ tăng dài hạn đã và đang được đặt xuống.

Đầu tư Đồng thông qua Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam MXV _ Liên hệ Trà My Zalo 0828885461 để được tìm hiểu chi tiết