Tòa án Tối cao Mỹ chất vấn gay gắt về thuế quan thời Trump

Ngày 5/11, Tòa án Tối cao Mỹ đã tổ chức phiên điều trần quan trọng liên quan đến tính hợp pháp của các mức thuế quan mà Tổng thống Donald Trump áp dụng lên hàng hóa nhập khẩu từ nhiều quốc gia. Nhiều thẩm phán, bao gồm cả những người thuộc phe bảo thủ, bày tỏ hoài nghi về việc Tổng thống có vượt quá giới hạn quyền hạn hiến định khi tự ý thực hiện biện pháp này mà không cần Quốc hội thông qua.

Trong hơn 2,5 giờ tranh luận, các thẩm phán liên tục chất vấn luật sư D. John Sauer – đại diện cho chính quyền Trump – về cơ sở pháp lý của chính sách thuế quan. Nhiều người cho rằng hành động này đã xâm phạm quyền đánh thuế của Quốc hội được quy định trong Hiến pháp.

Tranh luận về bản chất của thuế quan và quyền lực tổng thống

Thẩm phán Sonia Sotomayor, thuộc cánh tự do, khẳng định rằng “thuế quan thực chất là thuế” vì chúng tạo ra nguồn thu trực tiếp từ người dân Mỹ. Tuy nhiên, luật sư Sauer phản biện rằng đây là “thuế quan mang tính điều tiết”, không nhằm mục đích tăng doanh thu mà để kiểm soát thương mại quốc tế.

Trước đó, tòa án cấp dưới đã phán quyết rằng Tổng thống Trump không có quyền áp dụng thuế quan theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Các biện pháp thuế quan áp lên hàng hóa từ Trung Quốc, Canada, Mexico và các quốc gia khác bị cho là vượt quá phạm vi cho phép của đạo luật này.

Thẩm phán bảo thủ cũng lo ngại về quyền lực hành pháp

Ngay cả các thẩm phán bảo thủ như Neil Gorsuch, John Roberts, Amy Coney Barrett, Brett Kavanaugh và Samuel Alito cũng bày tỏ lo ngại rằng Tổng thống có thể đang lạm quyền. Ông Gorsuch đặt câu hỏi: “Nếu Tổng thống có thể tự áp đặt thuế quan bằng cách viện dẫn tình trạng khẩn cấp, thì Quốc hội còn vai trò gì trong việc kiểm soát quyền lực này?”

Ông nhấn mạnh rằng khi quyền lực được trao cho Tổng thống mà không có cơ chế thu hồi, quyền hành pháp có thể mở rộng không giới hạn, làm suy yếu vai trò của Quốc hội – cơ quan đại diện cho người dân.

Thuế quan của Trump và tác động kinh tế

Các mức thuế quan do ông Trump ban hành bắt đầu từ 10% và có thể lên tới 50% đối với hàng hóa từ các quốc gia như Ấn Độ và Brazil. Theo Ủy ban Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm, nếu chính sách này được duy trì, Mỹ có thể thu về tới 3.000 tỷ USD vào năm 2035.

Trong nửa cuối năm tài khóa 2025, doanh thu từ thuế hải quan của Mỹ đã đạt 151 tỷ USD, tăng gần 300% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, luật sư Neal Katyal, đại diện cho các nguyên đơn, khẳng định rằng việc đánh thuế này là vi hiến vì quyền áp thuế chỉ thuộc về Quốc hội.

Chính quyền Trump yêu cầu xử lý khẩn cấp

Tòa án Tối cao Mỹ chưa đưa ra phán quyết cuối cùng, song phía chính quyền Trump đã yêu cầu tòa xử lý khẩn cấp. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo rằng nếu tòa tuyên bố thuế quan bất hợp pháp, chính phủ có thể phải hoàn trả tới 750 tỷ USD cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng.

Sau phiên điều trần, ông Bessent ca ngợi phần trình bày của luật sư Sauer và chỉ trích các nguyên đơn vì “không hiểu rõ chiến lược thương mại của chính quyền Trump”.

Vụ kiện mang tính bước ngoặt cho chính quyền Trump

Giới quan sát nhận định rằng đây là một trong những thử thách pháp lý quan trọng nhất của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ hai. Dù ông từng nhận được nhiều phán quyết có lợi từ Tòa án Tối cao cho các chính sách khác, vụ việc lần này có thể định hình lại ranh giới quyền lực giữa Tổng thống và Quốc hội trong lĩnh vực thương mại quốc tế.

Theo: Vietstock