Năm 2010, Trung Quốc chính thức vượt Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, một danh hiệu mà Nhật Bản đã nắm giữ gần bốn thập kỷ. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong sự phát triển kinh tế toàn cầu, khi Trung Quốc vươn lên trở thành trung tâm sản xuất lớn nhất thế giới, đồng thời là thị trường tiêu thụ hàng hóa hàng đầu và nắm giữ khối lượng dự trữ ngoại hối khổng lồ lên đến 3.000 tỷ USD. Hiện tượng này được gọi là "cú sốc Trung Quốc" và đã gây tác động mạnh mẽ đến kinh tế toàn cầu.

Giờ đây, câu hỏi đặt ra là liệu thế giới có chứng kiến một "cú sốc" tương tự từ một quốc gia khác hay không? Ấn Độ, với nền kinh tế đang tăng trưởng mạnh mẽ, đang tràn đầy hy vọng trở thành nhân tố thay đổi cuộc chơi.

Trong thời gian tới, Ấn Độ nhiều khả năng sẽ vượt Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai châu Á, đồng thời chiếm vị trí thứ tư trên thế giới, sau Mỹ, Trung Quốc và Đức. Với dân số đông nhất hành tinh, vượt qua Trung Quốc vào năm 2023, Ấn Độ được dự báo sẽ tăng trưởng nhanh hơn Trung Quốc từ 2-3% mỗi năm trong giai đoạn tới. Thủ tướng Ấn Độ đặt mục tiêu đạt GDP 5.000 tỷ USD vào năm 2028, cùng với giá trị xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ chạm ngưỡng 1.000 tỷ USD vào năm 2030.

Căng thẳng địa chính trị toàn cầu cũng mang lại cơ hội cho Ấn Độ. Khi các nhà sản xuất trên thế giới tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc do cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung kéo dài, Ấn Độ trở thành điểm đến hấp dẫn. Theo Canalys, Apple dự kiến sẽ sản xuất hơn 20% lượng iPhone toàn cầu tại Ấn Độ vào năm 2025. Điều này thể hiện sự chuyển dịch chuỗi cung ứng công nghệ sang Ấn Độ, nhằm tận dụng lực lượng lao động đông đảo và chi phí sản xuất thấp.

Tuy nhiên, liệu Ấn Độ có thể tái hiện kỳ tích như Trung Quốc đã làm không? Câu trả lời dường như là không. Mặc dù kinh tế Nhật Bản vào năm 2010 chiếm hơn 8% GDP toàn cầu, đến thời điểm Ấn Độ vượt qua, tỷ trọng này của Nhật Bản dự kiến giảm xuống dưới 4%. Điều đó cho thấy sự tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ dù ấn tượng nhưng khó đạt được quy mô tương tự như Trung Quốc.

Một yếu tố quan trọng khác là lực lượng lao động. Dù dân số Ấn Độ đã vượt Trung Quốc, nhưng lực lượng lao động nước này chỉ bằng 3/4 so với Trung Quốc, phần lớn do tỷ lệ phụ nữ tham gia lao động còn thấp. Mặc dù xu hướng này có thể thay đổi, nhưng theo dự đoán, phải đến những năm 2040, lực lượng lao động của Ấn Độ mới có thể vượt Trung Quốc. Ngay cả khi điều đó xảy ra, Ấn Độ vẫn khó có thể chiếm tỷ trọng lao động toàn cầu lớn như Trung Quốc hiện nay.

Khả năng xuất khẩu hàng hóa của Ấn Độ cũng hạn chế hơn so với Trung Quốc. Citigroup ước tính rằng ngay cả khi đạt được mục tiêu xuất khẩu 1.000 tỷ USD vào năm 2030, Ấn Độ cũng chỉ chiếm khoảng 3% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn cầu, một con số mà Hàn Quốc đã đạt được từ 10 năm trước. Điều này cho thấy Ấn Độ khó trở thành "công xưởng thế giới" như Trung Quốc.

Tuy nhiên, xuất khẩu dịch vụ của Ấn Độ có triển vọng sáng sủa hơn. Citigroup dự báo tỷ trọng xuất khẩu dịch vụ toàn cầu của Ấn Độ sẽ tăng từ 4,6% năm 2023 lên 6% vào năm 2030. Các công ty đa quốc gia ngày càng sử dụng Ấn Độ làm trung tâm vận hành các dịch vụ nhân sự, pháp lý và công nghệ thông tin. PwC dự đoán các trung tâm này sẽ tuyển dụng 3,4 triệu lao động vào năm 2028.

Dù vậy, với những hạn chế về quy mô và cấu trúc kinh tế, Ấn Độ khó có thể tạo ra một "cú sốc Ấn Độ" giống như cách Trung Quốc đã làm. Sự trỗi dậy của Ấn Độ, dù ấn tượng, sẽ không mang tính cách mạng như Trung Quốc và ít có khả năng gây ra những hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên toàn cầu. Thay vì một sự bùng nổ nhanh chóng, Ấn Độ có thể sẽ tiếp tục phát triển theo cách bền vững và ổn định hơn.

Đọc thêm:

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời