Phân tích cơ bản là một trong hai cách tiếp cận cốt lõi trong thị trường hàng hóa phái sinh. Không chỉ giúp nhà đầu tư hiểu nguyên nhân khiến giá hàng hóa tăng hoặc giảm, phương pháp này còn hỗ trợ đánh giá xu hướng trung và dài hạn dựa trên các yếu tố cung - cầu, kinh tế vĩ mô, thời tiết, địa chính trị hay chính sách tiền tệ. Vậy cụ thể phân tích cơ bản trong hàng hóa phái sinh là gì? Nhà đầu tư cần lưu ý những gì khi áp dụng phương pháp này? Vncommodities sẽ lý giải chi tiết trong bài viết dưới đây. 

Phân tích cơ bản hàng hóa phái sinh là gì? 

Khái niệm 

Phân tích cơ bản (Fundamental Analysis) trong thị trường hàng hóa phái sinh là phương pháp dự phóng xu hướng giá của các loại tài sản cơ sở như kim loại, năng lượng, nông sản, nguyên liệu công nghiệp trong tương lai dựa trên việc đánh giá các yếu tố vĩ mô có ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình cung - cầu hàng hóa trên toàn cầu. 

Ví dụ: Khi phân tích cơ bản kim loại bạc, nhà đầu tư cần chú ý đến tình hình tăng trưởng kinh tế tại các quốc gia có nhu cầu lớn như Trung Quốc, Nhật Bản; các yếu tố về lãi suất FED, lạm phát hay tâm lý trú ẩn do bất ổn địa chính trị. 

Phân tích cơ bản có phải là phân tích tin tức không? 

Phân tích cơ bản không phải là phân tích tin tức. Trên thực tế, phân tích tin tức chỉ là một phần trong phương pháp phân tích cơ bản. 

Cụ thể, trong thị trường hàng hóa phái sinh, phân tích cơ bản bao gồm việc phân tích tác động của các tin tức kinh tế, chính trị, thiên tai, xã hội,... tới giá hàng hóa, cũng như phân tích các số liệu về cung cầu hàng hóa, như số liệu từ EIA, OPEC với nhóm hàng hóa năng lượng và các báo cáo từ USDA với nhóm nông sản. 

Phân tích cơ bản hàng hóa phái sinh khác gì so với chứng khoán?

Phân tích cơ bản (PTCB) trong thị trường hàng hóa phái sinh chủ yếu xoay quanh các yếu tố kinh tế vĩ mô cùng mối quan hệ cung - cầu thực tế của từng loại hàng hóa, trong khi ở thị trường chứng khoán, phương pháp này thường tập trung vào việc đánh giá tình hình tài chính và hoạt động của từng doanh nghiệp riêng lẻ.

Những khác biệt cụ thể trong phân tích cơ bản ở thị trường hàng hóa phái sinh và thị trường chứng khoán được thể hiện trong bảng dưới đây: 

Phân tích cơ bản hàng hóa phái sinh bao gồm các yếu tố nào? 

Khi phân tích cơ bản hàng hóa, nhà đầu tư cần chú ý đến các yếu tố sau: 

Cung - cầu thực tế của các loại hàng hóa cơ sở 

Quy luật cung - cầu là yếu tố trực tiếp quyết định giá cả của mọi loại hàng hóa. Theo lý thuyết kinh tế vi mô, nhu cầu tăng sẽ thúc đẩy giá tăng, trong khi nguồn cung lớn dẫn đến dư thừa hàng hóa và làm giá giảm. 

• Các yếu tố liên quan đến nguồn cung hàng hóa bao gồm: tình hình sản xuất, năng suất, dự trữ tồn kho, năng lực khai thác và chính sách xuất khẩu hàng hóa 

• Các yếu tố liên quan đến nhu cầu bao gồm: nhu cầu thực tế của các ngành công nghiệp sản xuất, tiêu dùng hoặc dự trữ

Để không bỏ sót tin tức, nhà đầu tư cần chú ý đến các thông tin từ các quốc gia nằm trong top xuất khẩu và nhập khẩu hàng đầu, để có thể kịp thời nắm bắt cơ hội hoặc phòng ngừa rủi ro biến động giá. 

Ví dụ, với sản phẩm cà phê, nhà đầu tư cần chú ý tin tức từ các quốc gia xuất khẩu hàng đầu như Brazil, Việt Nam, Colombia và các quốc gia nhập khẩu hàng đầu, bao gồm Mỹ, Đức, Pháp…

Các yếu tố kinh tế vĩ mô 

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như lãi suất, tỷ giá, tăng trưởng kinh tế,... tác động đến sức mạnh của đồng tiền và dòng vốn đầu tư trên toàn cầu. 

Các chỉ báo, sự kiện kinh tế vĩ mô quan trọng mà nhà đầu tư hàng hóa phái sinh cần chú ý bao gồm: 

• GDP: Tổng thu nhập sản phẩm quốc nội, là một chỉ số thể hiện tăng trưởng kinh tế của một quốc gia. GDP tăng trưởng cho thấy nền kinh tế mở rộng, nhu cầu sản xuất, tiêu dùng gia tăng, từ đó nhu cầu với hàng hóa vật liệu gia tăng. Mỹ, Trung Quốc, EU là các quốc gia, khu vực mà nhà đầu tư cần chú ý. 

• CPI, PPI: Là viết tắt của chỉ số giá tiêu dùng và giá sản xuất. CPI cao sẽ hỗ trợ giá các tài sản trú ẩn như vàng, bạc; trong khi PPI cao cho thấy áp lực giá sản xuất tăng, hỗ trợ giá hàng hóa nguyên liệu. Tuy nhiên, khi hai chỉ số này tăng quá cao sẽ buộc các ngân hàng trung ương phải điều chỉnh lãi suất tăng, làm giảm nhu cầu đầu tư vào các kênh tài chính, trong đó có hàng hóa. 

• PMI (chỉ số quản lý thu mua): Đây là chỉ số phản ánh hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp. PMI trên 50 cho thấy hoạt động sản xuất mở rộng, hỗ trợ giá các kim loại cơ bản như đồng, quặng sắt. 

• DXY (sức mạnh đồng USD): Hầu hết các loại hàng hóa đều được định giá bằng đồng USD. Chính vì vậy, khi đồng USD yếu đi, các loại hàng hóa sẽ trở nên rẻ hơn đối với các nhà đầu tư ở khu vực tiền tệ khác, từ đó thúc đẩy nhu cầu đầu tư và hỗ trợ giá hàng hóa tăng. 

• Các quyết định từ FED: So với các ngân hàng trung ương khác, quyết định của FED có sức mạnh chi phối tới thị trường hàng hóa phái sinh toàn cầu bởi vị thế nền kinh tế hàng đầu và các tác động trực tiếp đến đồng USD. 

Chính sách thương mại và bất ổn địa chính trị 

Đây là các yếu tố tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng, hoạt động xuất nhập khẩu và tâm lý đầu tư trên toàn cầu. 

Chính sách thương mại

Chính sách thương mại là tổng hợp các chính sách của các quốc gia nhằm quản lý và điều chỉnh hoạt động thương mại giữa các nước. Các chính sách thương mại phổ biến bao gồm thuế quan, hạn ngạch và các biện pháp bảo vệ nhằm thúc đẩy xuất khẩu và kiểm soát nhập khẩu. 

Khi một quốc gia áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu có thể gây khó khăn cho các doanh nghiệp xuất khẩu tại các quốc gia khác, khiến hoạt động sản xuất bị chậm lại, từ đó ảnh hưởng tới giá hàng hóa. 

Một ví dụ cụ thể của mối liên hệ này là khi Mỹ thực hiện áp thuế “đối ứng” lên hàng hóa nhập khẩu vào nước này vào tháng 4/2025, thị trường hàng hóa đã chứng kiến một đợt sụt giảm kỷ lục. 

Bất ổn địa chính trị

Căng thẳng leo thang tại các khu vực trọng yếu có thể gây ra chuỗi ảnh hưởng lên thị trường hàng hóa toàn cầu. Các ảnh hưởng thường gặp bao gồm: 

• Gián đoạn chuỗi cung ứng và hoạt động vận chuyển hàng hóa toàn cầu 

• Gây thiếu hụt nguồn cung, đặc biệt với dầu thô, khí tự nhiên và nông sản 

• Xung đột tại Trung Đông có thể khiến giá năng lượng biến động mạnh, từ đó tác động đến lạm phát 

• Tăng chi phí logistics, vận tải và bảo hiểm hàng hóa quốc tế 

• Tác động mạnh đến tâm lý nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn ở các kim loại quý như vàng, bạc, bạch kim 

Ví dụ: Xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran đã khiến giá năng lượng trên toàn cầu tăng mạnh, gây thiếu hụt nguồn cung năng lượng tại nhiều khu vực trên thế giới, từ đó khiến lạm phát tăng cao. Giá năng lượng tăng cao cũng ảnh hưởng đến giá nông sản, nguyên liệu công nghiệp. Ngoài ra, cuộc chiến cũng ảnh hưởng đến việc lưu thông qua eo biển Hormuz - một điểm nối quan trọng trong vận tải biển quốc tế, khiến việc vận chuyển hàng hóa trở nên khó khăn và chi phí bảo hiểm vận tải tăng cao. 

Thời tiết và môi trường 

Yếu tố thời tiết có ảnh hưởng đặc biệt quan trọng đến nhóm hàng hóa nông sản và nguyên liệu công nghiệp, bởi yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình canh tác, phát triển và thu hoạch của cây trồng. 

• Các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, bão, sương giá hoặc lũ lụt có thể làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá hàng hóa tăng mạnh.

• El Nino và La Nina tác động lớn đến sản lượng nông nghiệp và nhu cầu năng lượng tại nhiều quốc gia.

Ngoài ra, các chính sách môi trường và xu hướng chuyển đổi năng lượng xanh có thể ảnh hưởng đến nhu cầu dầu thô, than đá và kim loại phục vụ sản xuất pin, năng lượng tái tạo.

Tầm quan trọng của phân tích cơ bản trong giao dịch hàng hóa phái sinh 

Phân tích cơ bản là một trong hai phương pháp không thể tách rời đối với các nhà đầu tư hàng hóa phái sinh. Việc vận dụng phân tích cơ bản trong quyết định giao dịch sẽ giúp nhà đầu tư: 

• Hiểu nguyên nhân biến động giá: Phân tích cơ bản giúp nhà đầu tư xác định vì sao giá hàng hóa tăng hoặc giảm dựa trên các yếu tố như cung - cầu, lãi suất hay địa chính trị.

• Hỗ trợ nhận diện xu hướng thị trường: Các dữ liệu kinh tế và báo cáo cung - cầu giúp đánh giá xu hướng trung và dài hạn của giá hàng hóa.

• Hạn chế giao dịch cảm tính: Nhà đầu tư có cơ sở đưa ra quyết định thay vì chạy theo tin tức hoặc tâm lý đám đông.

• Nâng cao khả năng quản trị rủi ro: Việc theo dõi các sự kiện quan trọng giúp chủ động kiểm soát vị thế trước các biến động mạnh của thị trường.

Hướng dẫn phân tích cơ bản hàng hóa từ A đến Z cho người mới 

Khi nào cần phân tích cơ bản? 

Phân tích cơ bản thường được sử dụng khi nhà đầu tư muốn đánh giá xu hướng trung - dài hạn của thị trường hoặc chuẩn bị giao dịch trước các thời điểm công bố dữ liệu kinh tế quan trọng. 

Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong giai đoạn thị trường biến động mạnh do thay đổi về cung - cầu, chính sách tiền tệ hoặc địa chính trị.

Nhà đầu tư cần theo dõi những thông tin gì để phân tích cơ bản? 

Để phân tích cơ bản hàng hóa, nhà đầu tư cần theo dõi các thông tin sau: 

• Các dữ liệu kinh tế: GDP, PMI, dữ liệu lạm phát của các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, EU 

• Các quyết định lãi suất, tiền tệ từ các ngân hàng trung ương lớn như FED (Mỹ), PBOC (Trung Quốc), BOJ (Nhật Bản)

• Các dữ liệu về cung - cầu, tồn kho từ các tổ chức USDA, OPEC, EIA,...

Nhà đầu tư có thể theo dõi các thông tin, dữ liệu này qua website của các cơ quan công bố báo cáo, hoặc các trang thông tin lớn trên thế giới (Reuters, Bloomberg) và trong nước (Vietstock, Cafef). 

Tuy nhiên, với khối lượng thông tin cực lớn và đa dạng, việc phải tập hợp tin tức từ nhiều nguồn có thể gây khó khăn cho các nhà đầu tư mới tham gia vào thị trường. Để rút gọn thời gian tìm kiếm thông tin, nhà đầu tư có thể truy cập Vncommodities - Chuyên trang thông tin điện tử về thị trường hàng hóa phái sinh đầu tiên tại Việt Nam để cập nhật các tin tức hàng hóa phái sinh mới nhất. 

Những sai lầm khi thực hiện phân tích cơ bản 

Nhiều nhà đầu tư mới chỉ đọc tin tức mà chưa đánh giá tác động thực tế đến thị trường, dễ giao dịch theo cảm xúc hoặc bỏ qua quản trị rủi ro. Ngoài ra, việc chỉ sử dụng phân tích cơ bản mà không kết hợp với quản trị vốn và phân tích kỹ thuật cũng là sai lầm phổ biến.

Kết luận 

Tổng kết lại, phân tích cơ bản là nền tảng quan trọng giúp nhà đầu tư hiểu rõ cơ chế vận động của thị trường hàng hóa phái sinh và xây dựng chiến lược giao dịch hiệu quả hơn. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần sử dụng phối hợp giữa phân tích cơ bản (nhận định xu hướng trung - dài hạn) và phân tích kỹ thuật (đánh giá cơ hội ngắn hạn) để đưa ra quyết định đầu tư đúng đắn. 

Nếu vẫn còn thắc mắc về phương pháp phân tích cơ bản hay cách vận hành của thị trường hàng hóa phái sinh, bạn hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được các chuyên gia của Vncommodities tư vấn thêm. 

Ngoài ra, cũng đừng quên truy cập website https://vncommodities.vn/ để cập nhật các tin tức mới nhất về thị trường hàng hóa nhé!