Thị trường nhôm toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi các rủi ro địa chính trị tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng từ khu vực Vùng Vịnh. Không chỉ gây áp lực lên giá nhôm, cuộc khủng hoảng còn làm thay đổi hoàn toàn cách các doanh nghiệp đánh giá rủi ro logistics, nguồn cung và chiến lược dự trữ nguyên liệu.

Trong bối cảnh hành lang vận tải qua eo biển Hormuz liên tục đối mặt nguy cơ gián đoạn, các nhà sản xuất và người mua nhôm toàn cầu đang chuyển trọng tâm từ tối ưu giá sang ưu tiên an toàn nguồn cung. Điều này khiến thị trường nhôm năm 2026 đối mặt nguy cơ tái cấu trúc dài hạn.

GIÁ NHÔM KHÔNG CÒN PHẢN ÁNH CHÍNH XÁC TÌNH TRẠNG KHAN HIẾM NGUỒN CUNG

Một trong những thay đổi lớn nhất của thị trường nhôm hiện nay là sự mất liên kết giữa giá niêm yết và khả năng tiếp cận hàng hóa thực tế. Dù giá nhôm trên sàn London Metal Exchange (LME) đã tăng lên mức cao nhất nhiều năm, nhiều khu vực vẫn ghi nhận tồn kho ổn định. Tuy nhiên, người mua thực tế phải trả thêm mức premium rất cao để đảm bảo có thể nhận hàng đúng thời gian.

Theo bài viết, khoảng cách giữa giá chuẩn LME và premium vật chất tại từng khu vực hiện trở thành chỉ báo quan trọng hơn cả giá futures. Điều này đặc biệt rõ tại châu Âu, nơi nhiều doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào nguồn nhôm từ Vùng Vịnh.

Bài viết cho rằng thị trường đã bước sang giai đoạn mới, nơi yếu tố logistics, độ an toàn tuyến vận tải và khả năng giao hàng đóng vai trò quyết định thay vì chỉ riêng cung cầu truyền thống. Các mô hình phân tích cũ vốn dựa trên giá futures hoặc dữ liệu tồn kho đang dần mất hiệu quả trong việc dự báo rủi ro thực tế.

EO BIỂN HORMUZ ĐANG TRỞ THÀNH ĐIỂM NGHẼN CHIẾN LƯỢC CỦA THỊ TRƯỜNG NHÔM

Khu vực GCC hiện sản xuất khoảng 6 triệu tấn nhôm nguyên sinh mỗi năm, tương đương khoảng 9% nguồn cung toàn cầu. Tuy nhiên, điểm đặc biệt của khu vực này là phụ thuộc gần như hoàn toàn vào vận tải đường biển qua eo Hormuz ở cả chiều nhập nguyên liệu lẫn xuất khẩu thành phẩm.

Các nhà máy luyện nhôm tại Vùng Vịnh phải nhập khẩu bauxite và alumina để duy trì hoạt động. Khi hoạt động vận tải qua Hormuz bị gián đoạn, nguồn nguyên liệu đầu vào lập tức bị ảnh hưởng trong khi sản phẩm đầu ra cũng không thể xuất khẩu bình thường.

Điều này tạo ra áp lực kép lên toàn bộ chuỗi sản xuất. Các lò điện phân nhôm vốn không thể tắt mở dễ dàng do rủi ro hư hỏng potline buộc nhiều nhà máy phải tiếp tục hoạt động dù nguồn nguyên liệu giảm mạnh. Nếu potline bị hư hại, thời gian sửa chữa và khởi động lại có thể kéo dài nhiều tháng với chi phí rất lớn.

HÀNG LOẠT NHÀ MÁY NHÔM LỚN ĐÃ GIẢM CÔNG SUẤT HOẶC TUYÊN BỐ FORCE MAJEURE

Bài viết cho biết nhiều doanh nghiệp sản xuất nhôm lớn tại Trung Đông đã phát đi cảnh báo force majeure đối với khách hàng quốc tế. Đây được xem là tín hiệu cho thấy các vấn đề nguồn cung không còn mang tính tạm thời mà đã trở thành rủi ro mang tính hệ thống.

Emirates Global Aluminium (EGA) đã tuyên bố force majeure đối với một số hợp đồng sau khi cơ sở Al Taweelah bị hư hại. Aluminium Bahrain (Alba) cũng phải giảm sản lượng và thông báo gián đoạn giao hàng cho khách mua.

Trong khi đó, Qatalum được cho là chỉ còn hoạt động khoảng 60% công suất thiết kế sau khi gặp áp lực về nguồn cung khí đốt. Việc nhiều nhà sản xuất lớn đồng loạt giảm công suất đã tạo ra cú sốc đáng kể với nguồn cung toàn cầu.

Reuters nhận định thị trường nhôm đang đối mặt với một “black swan event”, tức cú sốc cực lớn khó dự báo trước. Mercuria cho biết giá nhôm LME đã tăng lên khoảng 3.672 USD/tấn vào tháng 4/2026 và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung toàn cầu có thể vượt 2 triệu tấn nếu khủng hoảng kéo dài.

CHI PHÍ VẬN TẢI TĂNG MẠNH DO TÀU BIỂN PHẢI ĐI VÒNG

Nhiều hãng vận tải lớn đã ngừng di chuyển qua eo Hormuz và chuyển hướng tàu vòng qua Mũi Hảo Vọng tại Nam Phi. Điều này khiến thời gian vận chuyển từ Trung Đông sang châu Âu tăng thêm khoảng 10-14 ngày.

Việc kéo dài thời gian vận chuyển gây áp lực lớn lên kế hoạch tồn kho của các nhà sản xuất downstream. Doanh nghiệp buộc phải tăng lượng dự trữ nguyên liệu hoặc đối mặt nguy cơ thiếu hàng phục vụ sản xuất.

Không chỉ chi phí vận tải tăng mạnh, lượng vốn lưu động bị “giam” trong quá trình vận chuyển cũng tăng lên đáng kể. Đây là áp lực đặc biệt lớn với các doanh nghiệp vừa và nhỏ có dòng tiền hạn chế.

RỦI RO CARBON ĐANG TẠO THÊM ÁP LỰC CHO NGÀNH NHÔM

Ngoài logistics, bài viết nhấn mạnh rủi ro carbon đang trở thành yếu tố chiến lược mới của thị trường nhôm toàn cầu. Cơ chế CBAM của châu Âu đang gia tăng áp lực đối với các nguồn nhôm có lượng phát thải carbon cao.

Nhôm tại Vùng Vịnh chủ yếu được sản xuất bằng điện khí tự nhiên nên có mức phát thải embedded carbon cao hơn nhiều nguồn cung sử dụng thủy điện như Canada hay Na Uy. Điều này khiến khả năng tiếp cận thị trường châu Âu của nhôm Trung Đông ngày càng bị siết chặt.

Nguồn cung nhôm carbon thấp toàn cầu hiện khá hạn chế và tập trung ở số ít quốc gia. Điều đó khiến các doanh nghiệp châu Âu vừa phải cạnh tranh về giá, vừa phải cạnh tranh về tiêu chuẩn phát thải để đảm bảo đáp ứng quy định mới.

TRUNG QUỐC ĐANG ĐÓNG VAI TRÒ QUAN TRỌNG TRONG CÁN CÂN THỊ TRƯỜNG

Bài viết cho biết nhu cầu nội địa suy yếu tại Trung Quốc không giúp thị trường toàn cầu giảm áp lực như nhiều nhà đầu tư kỳ vọng. Thay vào đó, nguồn cung dư thừa từ Trung Quốc đang được đẩy mạnh xuất khẩu ra thị trường quốc tế.

Việc Trung Quốc duy trì sản lượng cao trong khi nhu cầu nội địa giảm khiến dòng chảy thương mại toàn cầu bị thay đổi. Điều này làm xuất hiện sự phân hóa mạnh về giá giữa các khu vực.

Reuters cho biết Trung Quốc hiện chiếm khoảng 60,2% sản lượng nhôm toàn cầu trong tháng 3/2026. Trong khi các nhà máy Trung Đông giảm công suất, Trung Quốc lại trở thành bên hưởng lợi lớn nhờ hấp thụ lượng alumina dư thừa trên thị trường.

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG CHUYỂN SANG CHIẾN LƯỢC ƯU TIÊN AN TOÀN NGUỒN CUNG

Theo bài viết, chiến lược mua hàng của nhiều doanh nghiệp đang thay đổi mạnh. Trước đây, mục tiêu chính là tối ưu giá nhập khẩu thấp nhất. Tuy nhiên hiện nay, yếu tố ổn định nguồn cung được đặt lên hàng đầu.

Nhiều công ty đang đẩy mạnh ký hợp đồng dài hạn với các nhà sản xuất ngoài Trung Đông như Canada, Australia và Na Uy nhằm giảm phụ thuộc vào Hormuz. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng tăng tồn kho chiến lược để giảm rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Bài viết nhận định việc đảm bảo tiếp cận nguồn cung nhôm ổn định đang dần trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi của nhiều ngành sản xuất, đặc biệt là ô tô, hàng không và điện công nghiệp.

NGÀNH Ô TÔ VÀ HÀNG KHÔNG ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ DỄ TỔN THƯƠNG NHẤT

Ngành ô tô được xem là nhóm chịu rủi ro cao nhất do tiêu chuẩn kỹ thuật của nhôm rất khắt khe, khó thay thế nhanh bằng nguồn khác. Đồng thời, mô hình sản xuất “just in time” khiến chỉ cần thiếu nguyên liệu ngắn hạn cũng có thể làm dừng dây chuyền sản xuất.

Bên cạnh đó, xu hướng xe điện đang làm lượng nhôm sử dụng trên mỗi xe tăng mạnh, khiến áp lực nguồn cung ngày càng lớn hơn.

Ngành hàng không cũng gặp thách thức lớn do chỉ được phép sử dụng nguồn nhôm đạt chuẩn chứng nhận chất lượng nghiêm ngặt. Điều này khiến số lượng nhà cung cấp đủ điều kiện rất hạn chế và khó thay thế trong ngắn hạn.

THỊ TRƯỜNG NHÔM ĐANG ĐỨNG TRƯỚC NGUY CƠ TÁI CẤU TRÚC DÀI HẠN

Bài viết đưa ra ba kịch bản cho thị trường nhôm toàn cầu. Trong trường hợp tích cực, tuyến vận tải Hormuz được khôi phục trong vòng 3-6 tháng và các nhà máy nhanh chóng trở lại hoạt động bình thường.

Tuy nhiên, nếu gián đoạn kéo dài từ 6-18 tháng, các doanh nghiệp châu Âu có thể phải đẩy mạnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng sang các quốc gia khác như Australia, Canada hoặc Na Uy. Khi đó, sự phân hóa giá giữa các khu vực sẽ trở thành trạng thái kéo dài.

Ở kịch bản xấu nhất, thị phần nhôm Trung Đông có thể suy giảm dài hạn khi khách hàng toàn cầu thiết lập các chuỗi cung ứng mới. Khi kết hợp với áp lực carbon và CBAM, cấu trúc thương mại nhôm toàn cầu có nguy cơ thay đổi sâu sắc trong nhiều năm tới.

-------------------------------------

Hiện nay, nhà đầu tư Việt Nam có thể tham gia giao dịch trực tiếp KIM LOẠI, NÔNG SẢN VÀ NGUYÊN LIỆU CÔNG NGHIỆP thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) kênh đầu tư hợp pháp được Bộ Công Thương cấp phép. Giao dịch hàng hóa giúp nhà đầu tư chủ động hơn trong việc quản trị rủi ro và nắm bắt biến động giá, đặc biệt trong bối cảnh thị trường kim loại đang biến động mạnh, đồng thời đảm bảo tính thanh khoản và minh bạch so với giao dịch vật chất thật.

Liên hệ: Trần Nhài - 0964.274.326