Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump vừa thông báo kế hoạch áp thuế mới lên toàn bộ sản phẩm nhập khẩu từ ba đối tác thương mại lớn là Trung Quốc, Mexico và Canada. Quyết định này sẽ được thực thi ngay khi ông nhậm chức vào tháng 1 tới, nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến kiểm soát ma túy và dòng người di cư trái phép.

Trên nền tảng mạng xã hội Truth Social ngày 25/11, ông Trump khẳng định: "Vào ngày 20/1 năm sau, tôi sẽ ký các văn bản cần thiết để áp mức thuế 25% đối với Mexico và Canada trên tất cả hàng hóa xuất khẩu của họ sang Mỹ. Đây sẽ là một trong những sắc lệnh hành pháp đầu tiên tôi thực hiện."

Mục tiêu của chính sách thuế mới

Ông Trump nhấn mạnh rằng các mức thuế này sẽ không được dỡ bỏ cho đến khi Mexico và Canada có hành động cụ thể nhằm siết chặt kiểm soát ma túy, đặc biệt là fentanyl, và giảm dòng người di cư vượt biên trái phép. Bên cạnh đó, ông cũng cho biết hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ chịu thêm mức thuế 10%, với lý do nước này đóng vai trò lớn trong nguồn cung ma túy bất hợp pháp, trong đó có fentanyl, đang tràn vào Mỹ.

"Đại diện Trung Quốc từng nói với tôi rằng họ sẽ áp dụng án tử hình với mọi tội phạm buôn bán ma túy. Nhưng thực tế, điều đó chưa thành hiện thực, và ma túy vẫn tiếp tục chảy vào nước ta thông qua Mexico với quy mô chưa từng có," ông Trump viết.

Các quốc gia liên quan, gồm Mexico, Canada và Trung Quốc, hiện chưa đưa ra phản hồi chính thức trước tuyên bố này.

Bối cảnh của quyết định

Ngay từ chiến dịch tranh cử, ông Trump đã cam kết áp thuế nhập khẩu cao, từ 10-20%, lên toàn bộ hàng hóa nước ngoài để bảo vệ sản xuất trong nước và thúc đẩy các đối tác thương mại thay đổi chính sách. Trong một số trường hợp đặc biệt, ông còn nhắc đến khả năng áp thuế lên tới 60% đối với sản phẩm từ Trung Quốc.

Canada, Mexico và Trung Quốc là những đối tác thương mại lớn của Mỹ. Chính sách thuế mới của ông Trump có thể gây ảnh hưởng sâu rộng đến cả các doanh nghiệp xuất khẩu của các nước này và thị trường tiêu dùng Mỹ.

Theo dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, fentanyl là loại thuốc giảm đau tổng hợp cực mạnh, gây nghiện nặng, được cho là mạnh hơn heroin 50 lần và hơn morphine 100 lần. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra các ca tử vong do sử dụng ma túy quá liều ở Mỹ.

Giới chức Mỹ cáo buộc rằng một phần lớn fentanyl nhập lậu vào nước này có nguồn gốc từ Trung Quốc. Năm 2019, Bắc Kinh từng cam kết dừng xuất khẩu trực tiếp loại thuốc này và phối hợp với Washington để kiểm soát các biến thể mới. Tuy nhiên, các tiền chất fentanyl vẫn tiếp tục được xuất khẩu từ Trung Quốc sang các quốc gia Trung Mỹ như Mexico, nơi các băng đảng ma túy sử dụng để sản xuất và buôn lậu qua biên giới Mỹ.

Hậu quả của fentanyl tại Mỹ

Ước tính hơn 107.000 người Mỹ đã tử vong vì sử dụng ma túy quá liều trong năm 2022, và fentanyl là tác nhân chính. Các quan chức y tế Mỹ cho biết số ca tử vong gần đây có xu hướng giảm, nhờ sự hợp tác quốc tế và các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc Trung Quốc siết chặt hơn nữa hoạt động xuất khẩu tiền chất fentanyl có thể giúp giảm mạnh số ca tử vong.

Phản ứng và những thách thức

Kế hoạch áp thuế của ông Trump đặt ra câu hỏi lớn về tác động kinh tế và ngoại giao. Với Mexico và Canada, hai đối tác chính trong thỏa thuận thương mại USMCA, mức thuế 25% có thể làm gia tăng căng thẳng và ảnh hưởng đến các ngành sản xuất phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Bắc Mỹ.

Đối với Trung Quốc, mối quan hệ thương mại vốn đã căng thẳng từ thời ông Trump giữ chức tổng thống giai đoạn 2017-2021. Quyết định áp thuế bổ sung có thể khiến căng thẳng leo thang, đặc biệt trong bối cảnh hai nước vẫn đang đối mặt với nhiều tranh cãi liên quan đến các vấn đề kinh tế và địa chính trị.

Trong khi đó, giới quan sát lo ngại rằng chính sách thuế cao có thể làm tăng giá cả hàng hóa tiêu dùng tại Mỹ, từ đó gây áp lực lên người tiêu dùng, nhất là khi lạm phát vẫn là mối quan tâm lớn.

Tương lai của chính sách thương mại Mỹ

Việc ông Trump tái khẳng định cam kết áp thuế cao thể hiện quyết tâm của ông trong việc định hình lại chính sách thương mại của Mỹ. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng việc triển khai các mức thuế này sẽ gặp nhiều thách thức, không chỉ từ các đối tác thương mại mà còn từ doanh nghiệp và người dân Mỹ, những người chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá cả tăng cao.

Trong thời gian tới, các nước liên quan sẽ phải đưa ra phản ứng cụ thể, và việc đàm phán giữa các bên có thể định hình hướng đi mới cho mối quan hệ thương mại quốc tế.

Đọc thêm:

Nến Shooting Star là gì? Cách sử dụng nến Shooting Star hiệu quả nhất

Hàng hóa phái sinh là gì? Tìm hiểu cách đầu tư hàng hóa sinh lời