Chính phủ đề xuất bỏ thuế VAT 5% đầu vào cho hàng nông, thủy sản nhằm giải phóng hàng nghìn tỷ đồng vốn đọng, giúp doanh nghiệp xuất khẩu giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh.

Theo đề xuất mới nhất từ Chính phủ, các doanh nghiệp xuất khẩu trong lĩnh vực nông, thủy sản có thể được giải phóng khỏi nghĩa vụ kê khai và nộp 5% thuế VAT đầu ra, trong khi vẫn duy trì quyền lợi được hoàn loại thuế này. Vào ngày 8/12, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT). Nội dung then chốt là đưa các mặt hàng nông, thủy sản ở dạng sơ chế hoặc chưa chế biến vào diện không chịu thuế VAT tại khâu đầu ra và khâu nhập khẩu. Đồng thời, các doanh nghiệp hoặc hợp tác xã thu mua những sản phẩm này làm nguyên liệu đầu vào cũng được kỳ vọng sẽ không phải chịu gánh nặng thuế tương tự.

Động thái này được đưa ra nhằm đáp ứng kiến nghị từ nhiều hiệp hội và doanh nghiệp về những rào cản trong chính sách thuế và điều kiện hoàn thuế hiện nay. Thực tế, việc phải đóng 5% thuế VAT đầu vào khi giao dịch nông sản thương mại rồi sau đó mới làm thủ tục hoàn thuế cho các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như hồ tiêu, cà phê, cá da trơn đã gây ra tình trạng đọng vốn nghiêm trọng. Điều này không chỉ gây lãng phí thời gian mà còn khiến doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính khi các ngân hàng thường không giải ngân cho phần thuế này trong hạn mức vốn lưu động.

Một ví dụ điển hình là ngành thức ăn chăn nuôi, do thuộc nhóm không chịu thuế nên doanh nghiệp không được khấu trừ hay hoàn thuế VAT đầu vào, khiến chi phí sản xuất và giá bán bị đội lên, trực tiếp ảnh hưởng đến người chăn nuôi. Đáng ngại hơn, quy định này vô hình trung tạo ra sự thiếu công bằng, làm giảm sức cạnh tranh của hàng nội địa trước các sản phẩm nhập khẩu không phải chịu thuế tương ứng.

Dữ liệu từ các hiệp hội ngành hàng cho thấy áp lực dòng tiền là rất lớn. Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam ước tính các đơn vị thành viên phải tạm nộp khoảng 5.000 tỷ đồng thuế VAT trong nửa cuối năm. Con số này tại Hiệp hội Lương thực Việt Nam là hơn 2.016 tỷ đồng và ngành hồ tiêu là khoảng 2.162 tỷ đồng. Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng khẳng định việc áp dụng miễn thuế VAT cho nhóm này sẽ không làm giảm thu ngân sách, nhưng lại giúp tối giản thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp giữ lại nguồn vốn kinh doanh, tránh lãng phí chi phí cơ hội.

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng đề xuất bãi bỏ thuế VAT đối với các sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa chế biến dùng làm dược liệu hoặc thức ăn chăn nuôi. Đây là giải pháp cần thiết để vực dậy ngành nông nghiệp, đặc biệt sau những thiệt hại nặng nề do thiên tai và mưa lũ.

Trong báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị Chính phủ xem xét kỹ việc cho phép doanh nghiệp thương mại nông sản không phải nộp thuế nhưng vẫn được hưởng khấu trừ. Ủy ban lưu ý rằng dù cơ chế thu thuế tại khâu thương mại là đúng bản chất quốc tế, nhưng từ năm 2013 đã xuất hiện tình trạng lạm dụng hóa đơn để gian lận hoàn thuế. Do đó, cơ quan thẩm tra nhấn mạnh Chính phủ cần chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành đảm bảo hoàn thuế đúng hạn và xử lý triệt để các vướng mắc tồn đọng để giải tỏa áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

Dự án Luật Thuế giá trị gia tăng sửa đổi sẽ được Quốc hội đưa ra thảo luận vào chiều ngày 9/12 và dự kiến tiến hành biểu quyết thông qua vào ngày 11/12.