Ủy ban châu Âu (EC) tuyên bố không chấp nhận bất kỳ mức tăng thuế nào vượt thỏa thuận 15% sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ về chính sách thuế của Donald Trump. Brussels yêu cầu Washington minh bạch lộ trình điều chỉnh, đồng thời cảnh báo việc thay đổi đơn phương có thể làm gia tăng bất ổn thương mại và suy giảm niềm tin thị trường toàn cầu.

Bối cảnh mới sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ

Ủy ban châu Âu (EC) ngày 22/2 đã lên tiếng yêu cầu Mỹ tuân thủ đầy đủ thỏa thuận thương mại song phương đã ký năm ngoái, trong đó quy định mức thuế nhập khẩu 15% đối với hàng hóa từ Liên minh châu Âu (EU). Động thái này diễn ra ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ nhiều mức thuế do Tổng thống Donald Trump ban hành trước đó, buộc Nhà Trắng phải đưa ra các biện pháp thay thế.

EC nhấn mạnh Washington cần cung cấp thông tin “rõ ràng và đầy đủ” về các bước đi tiếp theo, đồng thời khẳng định hàng hóa châu Âu không thể bị áp thuế vượt quá mức trần đã thống nhất. Theo cơ quan này, việc thay đổi chính sách đơn phương có thể làm xói mòn nguyên tắc thương mại “công bằng, cân bằng và cùng có lợi” giữa hai bờ Đại Tây Dương.

Nội dung thỏa thuận thương mại Mỹ – EU

Theo thỏa thuận đạt được năm ngoái, thuế nhập khẩu đối với phần lớn hàng hóa EU vào Mỹ được ấn định ở mức 15%. Một số lĩnh vực đặc thù như thép và nhôm chịu cơ chế thuế riêng, trong khi các mặt hàng như máy bay và linh kiện được hưởng thuế suất 0%. Đổi lại, EU cam kết dỡ bỏ thuế với nhiều sản phẩm của Mỹ và rút lại các biện pháp trả đũa thương mại.

Sau phán quyết của Tòa án, Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh áp thuế tạm thời 10% đối với toàn bộ đối tác thương mại trong 150 ngày, sau đó nâng lên 15%. Tuy nhiên, ông khẳng định các thỏa thuận thương mại – đầu tư với gần 20 quốc gia vẫn được duy trì.

Phản ứng cứng rắn từ châu Âu

So với tuyên bố thận trọng trước đó, lập trường mới của EC được đánh giá cứng rắn hơn đáng kể. EC cho rằng chính sách thuế thiếu ổn định đang gây gián đoạn thương mại và làm suy giảm niềm tin trên thị trường toàn cầu. Ngày 21/2, Cao ủy Thương mại Liên minh châu Âu Maros Sefcovic đã có các cuộc trao đổi với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick để làm rõ định hướng chính sách sắp tới.

EC khẳng định “thỏa thuận là thỏa thuận”, đồng thời nhấn mạnh việc điều chỉnh thuế vượt khung đã thống nhất sẽ không được chấp nhận.

Quyền áp thuế bị thu hẹp nhưng bất ổn vẫn hiện hữu

Bà Wendy Cutler, cựu quan chức thương mại Mỹ, cho rằng phán quyết của Tòa án Tối cao đã phần nào thu hẹp thẩm quyền của Tổng thống Donald Trump trong việc áp thuế. Mức thuế tạm thời hiện nay chỉ có hiệu lực trong 150 ngày và nếu muốn gia hạn, Nhà Trắng buộc phải nhận được sự chấp thuận từ Quốc hội. Đồng thời, các biện pháp thuế mới nếu được triển khai dựa trên những đạo luật khác cũng sẽ cần thêm thời gian để hoàn tất quy trình pháp lý.

Tuy nhiên, bà Cutler nhấn mạnh rằng diễn biến này chưa đủ để xóa bỏ sự bất ổn đối với các đối tác thương mại của Mỹ. Việc chính sách thay đổi liên tục khiến nhiều nền kinh tế rơi vào thế bị động. Theo bà, ngoài yếu tố thuế quan, chính sự khó đoán trong cách điều hành cũng được xem là một công cụ tạo đòn bẩy rất lớn, bởi các quốc gia khác luôn phải dè chừng trước những bước đi tiếp theo từ Washington.

Ở góc độ phân tích chính sách, ông Michael Froman – Giám đốc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) nhận định tác động quan trọng nhất của phán quyết lần này là giới hạn khả năng Tổng thống sử dụng thuế nhập khẩu như một công cụ trừng phạt ưa thích cho các vấn đề ngoài phạm vi thương mại.