Theo đánh giá của HSBC, các biện pháp thuế quan áp lên thương mại toàn cầu đến nay chưa gây tác động mạnh như lo ngại đối với kinh tế Việt Nam. Tuy vậy, những rủi ro trong thời gian tới vẫn tiềm ẩn và khó đoán định.

Trong báo cáo phân tích mới công bố, HSBC cho rằng “làn sóng thuế quan” không những chưa kìm hãm mà còn chưa làm suy yếu đà xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2025. Trái lại, xuất khẩu vẫn ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 11 tháng đầu năm vượt 430 tỷ USD, tăng 16,1% so với cùng kỳ năm trước.

HSBC lý giải kết quả này một phần đến từ xu hướng doanh nghiệp đẩy nhanh giao hàng và đặt trước đơn hàng (frontloading), đặc biệt trong quý II. Bên cạnh đó, khi nhiều quốc gia trong khu vực thận trọng hơn với xuất khẩu sang Mỹ, Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng cao. Thống kê của Tổng cục Hải quan cho biết kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ trong 11 tháng đạt hơn 138,6 tỷ USD, tăng trên 27% so với cùng kỳ.

“Xét tổng thể, tác động của thuế quan đối với kinh tế Việt Nam có vẻ nhẹ hơn so với những lo ngại ban đầu”, nhóm phân tích của HSBC nhận định.

Ngân hàng này chỉ ra hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, Việt Nam đã sớm chủ động làm việc với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, ngay cả trước thời điểm ông chính thức nhậm chức. Sau thông tin về mức thuế đối ứng 46%, Việt Nam tích cực đàm phán và hiện được xếp vào nhóm thuế 19–20%, tương đương nhiều nước ASEAN khác, qua đó đưa các bên trở lại cùng mặt bằng cạnh tranh.

Thứ hai, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ đã có sự dịch chuyển rõ rệt. Nếu như năm 2013, khoảng 60% kim ngạch xuất khẩu là các mặt hàng công nghiệp nhẹ như dệt may, giày dép hay đồ chơi, thì trong một thập kỷ trở lại đây, nhóm hàng điện tử tăng nhanh và trở thành trụ cột. Chỉ tính trong 11 tháng, Mỹ đã chi gần 50 tỷ USD để nhập khẩu máy vi tính, điện thoại, thiết bị hình ảnh, sản phẩm điện tử và linh kiện từ Việt Nam.

Theo HSBC, xu hướng này phản ánh sự tiến bộ của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ, đặc biệt ở khâu lắp ráp và hoàn thiện các sản phẩm điện tử tiêu dùng. Đóng góp đáng kể cho quá trình này là dòng vốn đầu tư liên tục của Samsung từ năm 2007. Ngoài ra, ở phân khúc giá trị gia tăng cao hơn, vai trò của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất chip xử lý (IC) cũng ngày càng rõ nét nhờ sự hiện diện của Intel.

Nhờ xuất khẩu duy trì đà tích cực, cả HSBC và UOB gần đây đều điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Trong khi đó, Chính phủ đặt mục tiêu GDP năm nay tăng từ 8% trở lên.

Dù vậy, triển vọng xuất khẩu năm 2026 vẫn chứa đựng nhiều bất định. Chỉ số PMI tháng 11 do S&P Global công bố đạt 53,8 điểm, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng, với đơn hàng xuất khẩu mới tăng hai tháng liên tiếp. Tuy nhiên, HSBC cho rằng tín hiệu PMI tích cực vẫn chưa đủ để đưa ra dự báo chắc chắn cho năm 2026, khi rủi ro thương mại còn hiện hữu và tác động thực tế của thuế quan cần thêm thời gian để bộc lộ.

Ngoài ra, hai vấn đề được giới phân tích đặc biệt quan tâm là mức thuế trung chuyển 40% và khả năng áp thuế theo ngành đối với lĩnh vực bán dẫn, bởi đây có thể là các yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến thương mại và tăng trưởng của Việt Nam trong thời gian tới.

Ở bình diện toàn cầu, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) dự báo tăng trưởng thương mại thế giới năm 2026 chỉ đạt 2,3%, giảm mạnh so với mức 4,2% của năm 2025. Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann nhận định các chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến nay mới tạo tác động tương đối hạn chế và chưa phản ánh đầy đủ.

Theo ông, ảnh hưởng toàn diện sẽ rõ ràng hơn từ đầu năm sau, khi lượng hàng tồn kho tích trữ của doanh nghiệp dần cạn kiệt. Trong bối cảnh nhu cầu bên ngoài suy yếu, OECD dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 có thể giảm còn khoảng 6,2%.

Cả OECD và HSBC cũng lưu ý rằng việc xuất khẩu sang Mỹ chiếm gần 30% tổng kim ngạch khiến Việt Nam dễ chịu tác động nếu thị trường này biến động. HSBC nhận định, Việt Nam vừa mở rộng mạnh mẽ thương mại với Mỹ, nhưng đồng thời cũng gia tăng mức độ phụ thuộc vào đây với vai trò là thị trường tiêu dùng cuối cùng. Thực tế này cho thấy yêu cầu đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, cũng như tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại như EVFTA hay CPTPP, ngày càng trở nên cấp thiết.

(Nguồn: Vnexpress)