Vì sao Mỹ gia tăng sức ép lên Ấn Độ về dầu mỏ Nga?

Đằng sau trừng phạt là cuộc cạnh tranh chiếm lĩnh thị trường năng lượng châu Á

Mối quan hệ đối tác chiến lược giữa Washington và New Delhi đang đứng trước một phép thử nghiêm trọng khi chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump công khai sử dụng thuế quan và trừng phạt thứ cấp như đòn bẩy nhằm buộc Ấn Độ cắt giảm, thậm chí từ bỏ, nguồn dầu mỏ giá rẻ nhập khẩu từ Nga.

Bề ngoài, lập luận của Mỹ xoay quanh mục tiêu làm suy yếu nguồn thu tài chính phục vụ “chiến dịch quân sự” của Moskva tại Ukraine. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ đạo đức và an ninh đó là những toan tính kinh tế – địa chiến lược mang tính thực dụng, trong đó trọng tâm là tái cấu trúc dòng chảy năng lượng toàn cầu theo hướng có lợi cho Mỹ.

Áp lực chưa từng có tiền lệ từ Washington

Theo trang tin châu Âu EUToday (ngày 5/1), ngay từ đầu tháng, chính quyền Trump đã phát đi những cảnh báo cứng rắn nhất từ trước tới nay đối với New Delhi. Không chỉ dừng lại ở các tuyên bố mang tính ngoại giao, Washington đã gắn trực tiếp tương lai thương mại của hàng hóa Ấn Độ tại thị trường Mỹ với quyết định nhập khẩu dầu mỏ từ Nga.

Cụ thể, ngày 4/1, trên chuyên cơ Air Force One, Tổng thống Trump thẳng thừng bày tỏ sự “không hài lòng” trước việc Ấn Độ tiếp tục mua dầu Nga, đồng thời cảnh báo Mỹ có thể nhanh chóng nâng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Ấn Độ nếu New Delhi không “hợp tác”.

Sức ép này không chỉ dừng ở lời nói. Theo Economic Times, hàng hóa xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ hiện đang phải chịu mức thuế lũy kế lên tới 50%, trong đó 25% được Washington áp đặt trực tiếp như một biện pháp trừng phạt liên quan đến việc mua dầu Nga. Song song đó, Nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham đang thúc đẩy một dự luật áp thuế thứ cấp khắt khe đối với bất kỳ quốc gia nào tiếp tục nhập khẩu dầu khí Nga nếu Moskva không chấp nhận ngừng bắn tại Ukraine.

Toan tính địa chính trị phía sau lớp vỏ trừng phạt

Mặc dù được biện minh bằng mục tiêu cô lập kinh tế Nga, nhiều chuyên gia cho rằng bản chất của sức ép này mang tính giao dịch và lợi ích quốc gia thuần túy hơn là nghĩa vụ địa chính trị.

Thứ nhất, chiếm lĩnh thị trường năng lượng châu Á.
Mỗi thùng dầu mà Ấn Độ mua từ Nga đồng nghĩa với một thùng dầu không đến từ Mỹ. Trong bối cảnh cuộc cách mạng dầu đá phiến đã đưa Mỹ trở thành nhà sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới, với sản lượng vượt 13 triệu thùng/ngày (theo IEA), xuất khẩu năng lượng được Tổng thống Trump coi là vũ khí kinh tế chiến lược nhằm giảm thâm hụt thương mại và củng cố ảnh hưởng toàn cầu.

Thứ hai, tái cấu trúc chuỗi cung ứng năng lượng.
Bằng cách sử dụng thuế quan và trừng phạt thứ cấp để gây sức ép lên các nền kinh tế lớn như Ấn Độ, Washington đang từng bước định hình lại dòng chảy dầu thô và LNG, mở đường cho năng lượng Mỹ thâm nhập sâu hơn vào các thị trường tiêu thụ lớn tại châu Á – nơi vốn trước đây phụ thuộc nhiều vào Nga và Trung Đông.

Thứ ba, phục vụ lợi ích chính trị – kinh tế trong nước.
Chiến lược này mang lại lợi ích trực tiếp cho các bang sản xuất dầu khí như Texas hay Bắc Dakota, đồng thời giúp chính quyền Trump gửi thông điệp tới cử tri rằng Mỹ đang “giành phần thắng” trong các thỏa thuận thương mại và bảo vệ việc làm trong nước.

Ấn Độ điều chỉnh thế nào trước sức ép của Mỹ?

Đối với một nền kinh tế hơn 1,4 tỷ dân, an ninh năng lượng là ưu tiên tối thượng của Ấn Độ. Dầu thô Nga giá rẻ – từng chiếm tới 50% tổng lượng dầu nhập khẩu của Ấn Độ trong năm 2025 – đã đóng vai trò then chốt trong việc kiềm chế lạm phát và duy trì đà tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, trước áp lực ngày càng lớn từ Washington, New Delhi đã bắt đầu có những điều chỉnh mang tính chiến thuật:

Đa dạng hóa nguồn cung: Ấn Độ tăng mạnh nhập khẩu dầu từ Mỹ. Trong 8 tháng đầu năm tài chính hiện tại (từ 1/4 đến 31/3 năm sau), lượng dầu nhập từ Mỹ đã tăng hơn 92% so với cùng kỳ năm trước.
Giảm rủi ro trừng phạt thứ cấp: Các tập đoàn lọc dầu lớn như Reliance Industries, Hindustan Petroleum và Bharat Petroleum đã tạm dừng hoặc cắt giảm mua dầu từ các công ty Nga nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ như Rosneft và Lukoil.
Xoa dịu căng thẳng thương mại: New Delhi ký các thỏa thuận mua LPG dài hạn từ Mỹ, hiện chiếm khoảng 10% tổng lượng LPG nhập khẩu, nhằm thu hẹp thặng dư thương mại và giảm sức ép chính trị.

Hệ lụy dài hạn cho trật tự năng lượng toàn cầu

Vụ việc này phản ánh một thực tế ngày càng rõ nét của trật tự thế giới mới: trừng phạt và thuế quan không còn chỉ là công cụ bảo hộ hay trừng phạt, mà đã trở thành đòn bẩy để tái phân bổ dòng vốn, hàng hóa và năng lượng toàn cầu.

Tuy vậy, các nhà phân tích từ Global Trade Research Initiative (GTRI) cảnh báo rằng cách tiếp cận mang tính áp đặt này có thể phản tác dụng. Việc đẩy một cường quốc đang trỗi dậy như Ấn Độ vào thế bị ép buộc có nguy cơ khiến New Delhi tăng cường quan hệ với các đối tác thay thế, đồng thời làm xói mòn lòng tin chiến lược trong khuôn khổ hợp tác Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương mà Mỹ đã mất nhiều năm xây dựng.

Trong dài hạn, câu hỏi không chỉ là Ấn Độ sẽ mua dầu của ai, mà là liệu Mỹ có thể duy trì vai trò lãnh đạo chiến lược tại châu Á nếu tiếp tục ưu tiên lợi ích ngắn hạn bằng các biện pháp gây sức ép thương mại hay không.

.......................................

Liên hệ tư vấn/hợp tác: 0327.555.026

ROOM TIN TỨC HÀNG HOÁ CHUYÊN NGHIỆP